|

پاسخ ظریف درباره دیدار روحانی با ترامپ:

هیچ چیزی غیر ممکن نیست

محمدجواد ظريف، وزير امور خارجه کشورمان، در گفت‌وگو با «ليز دوسِت Lyse Doucet»، خبرنگار ارشد بين‌المللي شبکه بي‌بي‌سي در نيويورک، به پرسش‌هاي او درباره موضوعات مختلف پاسخ گفت. ايسنا، بر‌اساس گزارش خبرگزاري صداوسيما، اين مصاحبه را اين‌گونه بازنشر داده است: ‌چه اندازه نگران هستيد که توافق هسته‌اي ايران فروبپاشد؟ خب، اين احتمال وجود دارد؛ اما اين نه‌فقط گام رو به عقب براي ايران بلکه شکست براي جامعه بين‌المللي، قوانين بين‌المللي و سازمان ملل خواهد بود. آنچه اکنون با آن روبه‌رو هستيم، قطع‌نامه شوراي امنيت سازمان ملل است و يکي از اعضاي دائم اين شورا نه‌فقط قطع‌نامه‌اي را که خودش به آن رأي داده و درواقع به شوراي امنيت ارائه و بر سر آن مذاکره کرده است، نقض مي‌کند بلکه کشورهايي را که قصد دارند اين قطع‌نامه را اجرا کنند، مجازات مي‌کند. اين نخستين بار است که چنين اتفاقي رخ مي‌دهد؛ بنابراين سقوط برجام نه‌فقط يک پسرفت، بلکه رويه (بد) بسيار جدي در نظام بين‌المللي خواهد بود. ‌اکنون که برجام به تار مويي بسته است، اروپا سازوکار ويژه‌اي فراهم کرده است تا به شرکت‌هاي خصوصي و شرکت‌هاي نفتي اجازه دهد از طريق دورزدن دلار آمريکا، استفاده از ساير ارزها و پرهيز از تحريم‌هاي آمريکا، با ايران تجارت داشته باشند. عملي‌کردن اين سازوکار نيز دشوار خواهد بود. بله، اين کار دشوار خواهد بود؛ زيرا دلار آمريکا نقش فراگير در نظام مالي بين‌الملل دارد. اين کار دشوار خواهد بود؛ اما تصميم بسيار روشن است: آيا جامعه بين‌المللي به آمريکا اجازه سلطه خواهد داد يا نه. البته آمريکا در گذشته سلطه داشت؛ اما بر‌اساس مجموعه‌اي از قوانين و نه بر‌اساس موارد ديکته‌شده که هر چند روز يک بار تغيير مي‌کنند. ‌ هفته گذشته در سازمان ملل، از شما حمايت‌هاي زيادي شد. بسياري از اعضاي شوراي امنيت سازمان ملل از شما حمايت سياسي کردند؛ اما همان‌طور که مي‌دانيد، شرکت‌ها و غول‌هاي تجاري بزرگ نظير «ايرباس» و «توتال» فرانسه هم‌اکنون نيز سرمايه‌گذاري‌هاي چند ميليارد‌دلاري خود در ايران را به علت نگراني از تحريم‌هاي آمريکا، لغو کرده‌اند. بدون‌شک، همان‌طور که گفتم، آمريکا در نظام مالي بين‌المللي، نقش گسترده‌اي دارد و به‌چالش‌کشيدن آن مستلزم (زمان و تلاش) زياد خواهد بود؛ اما ايران لزوما نياز ندارد با کساني که در معرض (تحريم‌هاي) آمريکا قرار دارند، تعامل داشته باشد. شمار زيادي از شرکت‌ها در عرصه فناوري‌هاي پيشرفته و مطرح، هيچ‌گونه در معرض (تحريم‌هاي) آمريکا نيستند. اگر اروپا بتواند جايگزين‌هايي بيابد، آن‌گاه ما (تعامل) با اين شرکت‌ها را آغاز خواهيم کرد و اطمينان دارم به محض اينکه غول‌هاي تجاري ببينند که حضور در ايران منطقي است و خطري ندارد، آنها نيز همين کار را خواهند کرد؛ زيرا ايران امن‌ترين، ايمن‌ترين و باثبات‌ترين اوضاع را در منطقه (غرب آسيا) دارد و همه به حضور در آن علاقه دارند. ‌ دونالد ترامپ هشدار بسيار جدي داد که هرکس ايران را منزوي نکند، با پيامدهاي شديد روبه‌رو خواهد شد. اکنون تکليف کشوري مانند انگليس که بيش از هر چيز ديگر، به دنبال حفظ روابط تجاري و سياسي خود با ايران است، چيست؟ آنها (مقامات انگليس) در اين زمينه چه به شما گفتند؟ ترزا مي ،‌نخست‌وزير انگليس، امانوئل مکرون و ديگران، تعهدشان را اعلام کردند و گفتند ما به بهره‌مندي ايران از مزاياي اقتصادي توافق متعهديم. تعهداتي که اروپايي‌ها دادند، احتمالا بهتر از آن چيزي بود که کسي تصورش را مي‌کرد. مرحله بعد، تبديل اين تعهدات سياسي به سازوکار بود و به اعتقاد من، اين سازوکارها قرار است اجرائي شود. محک بعدي که مهم‌ترين و دشوارترين آزمون خواهد بود، اين است که ببينيم آيا سازوکارها مؤثر است يا خير. به عقيده ما، دليلي وجود ندارد که اين سازوکارها عمل نکند. ما قصد داريم اندکي بيشتر شکيبايي کنيم؛ اما اين به آن معنا نيست که کاسه صبر ما هرگز لبريز نخواهد شد؛ اما اندکي بيشتر صبر مي‌کنيم تا ببينيم چه مي‌شود. ‌درباره روابط آمريکا و ايران راه برون‌رفت از وضعيت فعلي وجود دارد. شما مي‌توانيد پيشنهاد ترامپ را براي ديدار (دوجانبه) با حسن روحاني بپذيريد. آيا اين کار غيرممکن است؟ هيچ چيزي غيرممکن نيست؛ اما نتيجه ديدار (احتمالي) ترامپ با روحاني، فرصتي براي عکس‌گرفتن مقابل خبرنگاران و سندي دو‌صفحه‌اي خواهد بود. ما هم‌اکنون سندي 150‌صفحه‌اي در اختيار داريم که متن توافق است که نه‌فقط ايران و آمريکا، بلکه شش قدرت ديگر، بر سر تک‌تک واژه‌هاي آن مذاکره کردند. به‌عنوان فردي که بر سر اين توافق مذاکره و براي مدتي طولاني درگير اين فرايند بوده است، مي‌توانم به ترامپ اطمينان دهم که آمريکا به توافق بهتري نخواهد رسيد. ‌با توجه به ادعاهاي مقامات دولت آمريکا درباره پيامدهاي توافق با کره‌شمالي، کيم جونگ اون، رهبر کره‌شمالي، به نتيجه متفاوتي رسيد و از دشمن درجه‌يک عمومي در آمريکا به رهبري تبديل شد که ترامپ مي‌گويد به خاطر نامه‌هاي زيبايش، عاشق و شيفته او شده است. روابط بين‌المللي به عاشق‌شدن ارتباطي ندارد. روابط بين‌الملل، (مبتني) بر احترام به تعهدات است. آمريکا بر سر توافق مذاکره کرد. مي‌دانيد که با روي‌کارآمدن دونالد ترامپ، رئيس‌جمهور آمريکا، فقط دولت اين کشور تغيير کرد و اين‌گونه نبود که انقلاب رخ دهد. توافق هسته‌اي نيز يک توافق شخصي بين من و «جان کري» يا بين اوباما و حسن روحاني نيست، بلکه توافقي بين‌المللي ميان هفت کشور و اتحاديه اروپاست که در قطع‌نامه شوراي امنيت نيز درج شده است. ‌آيا شما کاملا درها را به روي گفت‌وگو با ترامپ بسته‌ايد؟ آيا درها هنوز باز است؟ نه، ما درها را نبسته‌ايم. درها نيز باز است، مشروط بر اينکه، چنين ديداري قابل اطمينان باشد. ما بايد اطمينان يابيم که به محض اينکه به توافق رسيديم، توافق اجرائي شود. ‌ در دولت سابق آمريکا، رابطه‌اي بين شما و «جان کري» شکل گرفت. پس چرا اکنون با مايک پمپئو، وزير امور خارجه آمريکا، گفت‌وگو نمي‌کنيد؟ شما که هم‌اکنون نيز تابوی گفت‌وگو با وزراي امور خارجه آمريکا را شکسته‌ايد. گفت‌وگو را در اين سطح (وزراي امور خارجه) آغاز کنيد، آيا مي‌توانيد چنين کاري کنيد؟ به نظرم آنچه براي گفت‌وگو ضروري است، اعتماد دو‌جانبه نيست. ‌بله، حتي اوباما، رئيس‌جمهور سابق آمريکا نيز گفت اعتمادي وجود ندارد. بله و اين، پيش‌شرط مذاکره نيست، اما احترام دوجانبه پيش‌شرط گفت‌وگو است و من در مايک پمپئو هر چيزي ديدم به‌جز احترام دوجانبه. ‌ترامپ گفت که روحاني، مردي دوست‌داشتني است؛ مگر اين احترام نيست؟ نه، اين احترام نيست. احترام به این معناست که براي خودتان و قول‌هايتان احترام قائل باشيد. ‌به نظرم آنها گفته‌‌اند که به قول‌هايشان عمل خواهند کرد. نه، زماني که شما باور داريد که مي‌توانيد با گروه هفت به توافق برسيد و سپس سوار هواپيما شويد و اين توافق را پاره کنيد؛ فقط به اين علت که شخصي سخناني بر زبان آورده که براي شما ناخوشايند بوده است، اين به من نشان نمي‌دهد که شما مذاکره‌کننده‌اي قابل اطمينان هستيد. ‌ شما به‌گونه‌اي وانمود مي‌کنيد که گويي گذر زمان به نفع شما خواهد بود، اما در ايران موج بي‌سابقه‌اي از اعتراض‌ها شکل گرفته است: افزايش نارضايتي، اعتراض‌ها به گراني، سياست‌هاي اقتصادي دولت شما. اينها رو به افزايش است و تحريم‌هاي بيشتر در ماه نوامبر، در راه است. به نظرم تحريم‌ها تاکنون نيز اثر خود را گذاشته‌اند، زيرا آثار تحريم‌ها بيش از اينکه جنبه واقعي داشته باشد، جنبه رواني دارد. ‌اما ريال، حدود 80 درصد از ارزش خود را از دست داده است. همان‌طورکه گفتم، اين اثر رواني (تحريم‌ها) است و در دو روز اخير، ريال توانست حدود 30 درصد از اين 80 درصد را دوباره به دست آورد. اين، يک جنگ رواني است. جنگ اقتصادي که آمريکا و برخي وابستگان آن در منطقه عليه ايران راه انداخته‌اند، بيش از آنکه واقعا جنگ اقتصادي باشد، جنگ رواني است. ‌حسن روحاني براي نخستين‌بار در پنج سال اخير در پارلمان ايران با انتقادات شديد در‌خصوص سياست‌هاي ناکارآمد اقتصادي روبه‌رو شد. بنابراين، موضوع فقط تحريم‌ها نيست. نه، اين به تلفيقي از مسائل مربوط مي‌شود که در ايران رخ داده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.