نقش صنعت سينما در توسعه هنر-صنعت مد
مد زیر سایه سینما نیست
سهراب هادی- منتقد
سينما به عنوان مديومي برنده و تأثيرگذار، در طول دههها با تکيه بر عنصر ديدن، جريانات بديعي را خلق و جماعتي را با خود همراه کرده است. سينما بهمنزله جنبشي هنري و اجتماعي در بطن خود، امکانات و قابليتهايي را حمل ميکند که بر هر پيکرهاي سوار شود ميتواند بر سکون آن پيکره غلبه کرده و حرکتي نوين و خوانشي متفاوت را از آن پيکره در اذهان پديد آورد.
اينجاست که نقش معرفي و خلق ايده و خلق جريانهاي فکري و هنري که از طریق مديوم سينما روايت ميشود، به غايت تعيينکننده و مهم جلوه ميکند. سينما در ذات خود، عاري از عنصر تبليغات است اما بهدلیل همان ذات غني و تأثيرگذار خود بر ذهن مخاطب، نقش بهشدت مهمي را در صنعت تبليغات ايفا ميکند و چه بسا دستمايه جريانهای فکري و سياسي خاصي در طول ساليان شده و بهعنوان بستري تبليغاتي براي نفوذ يک جريان در اذهان استفاده شده است. حال که صنعت مد در ايران نوپاست و به تبليغات صحيح و ابزار کارآمد براي معرفي و ارائه نياز دارد و شناخت کافي و وافي درباره اين صنعت ارائه نشده است، چه اشکالي دارد که صنعت سينما با آن قدمت و عظمت و شکوه، جانمايه معرفي صنعتي لوکس و کاملا مرتبط با زندگي روزمره مردمي باشد که شناختي از اين دنياي رازآلود و نوظهور ندارند و درعينحال با تمام جزئيات اين صنعت در طول زندگي روزمره مرتبط و به ذات اين صنعت آلودهاند. چه بخواهيم و چه نخواهيم، امروزه، بهویژه اکنون که انقلاب مصرفزدگي و لاکچريگرايي در قشر جوان فرياد ميزند، مد جوانان علاقهمند به هنر و زينت را با خود همراه کرده است. مد در تاروپود زندگي ايرانيان حضور دارد. زماني که سينما نبود، مد در جريانهای اجتماعي مردم ايران حضور داشت و پارچهبافيها و زريدوزيها و سوزندوزيهاي زنان سيستاني شهره آفاق بود. از ساليان خيلي دور، از مد اقوام ايراني گرفته تا مدرنيته دهه اخير همگي جاني از مد گرفته و از اين هنر-صنعت اقتباس کرده است. سينما بعدها آمد اما با جادوي خود، جوامع را تسخير کرد و با ابزار دوربين و بازيهاي فريبنده بصري، هستي را به تسخير خود درآورد. سينما نبود، اما مد در جريان بود. حال که بهدليل شرايط اجتماعي، سياسي و ديني مد براي دههها از اولويتهاي اجتماعي خارج و به حاشيه رانده شد، سينما قد کشيد و رشد کرد و بالنده شد. سينماي ايران جواني برومند و تنومند و تأثيرگذار است و در تلاش براي تعالي، سعي و خطا ميکند و پيش ميرود. مد به موازات سينما، رشد نکرد و قد نکشيد. مد همواره محدود شده و امکان قدکشيدن و تنومندشدن ريشههايش سلب شده است. هرچند اکنون مد براي بالندگي و شکوه به ابزاري تنومند براي عرضه و معرفي نياز دارد، اما هنر-صنعت مد، مجهز به دو بال گسترده هنر و صنعت است و به اندازه کافي عناصر بصري و جزئيات باشکوه براي بالگشودن و به پرواز درآمدن و به تسخير درآوردن سينما را دارد و ميتواند با مؤلفههاي بهغايت جزئي و درعينحال کهن و باشکوه خود، صنعت سينما را در مشت بگيرد و خود، سينما باشد. آنجا که مد قداست هنر و عشق را روايت ميکند، سينما فقط نظارهگر بوده است. من در سالهاي اخير جوانان عاشقي را ديدهام که با زحمت و تلاشي فراوان و نستوه، براي سالها و سالها تکاپو کردهاند و حرفشان اين است که ميخواهند در عرصه مد فعاليت کنند و تن به کار ديگري جز همين حرفه نميدهند و همه سختيها و رنجها را به جان خریدهاند، اما عشقشان را ترک نکردهاند و وفادارانه در شغل خود ماندهاند و سعي و خطا کرده و هزينهها کردهاند. من از اين جوانان ميآموزم که مد خود يک مديوم است و نيازمند مديوم ديگري نظير سينما نيست؛ بلکه صنعت سينما فقط ميتواند بستري باشد براي معرفي صحيح و بجا از هنر-صنعتي ديرين و کهن که از سوزندوزيهاي زنان اين سرزمين روي زربافتهاي دستبافت ايراني جان گرفته و در هزارتوي تاريخ، از هويت و هنر، يک گام دور نشده و از اصالت رنگ نباخته است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.