رئيس سازمان بورس در گفتوگو با «شرق» دلايل ايست بورس در روزهاي اخير را تشريح کرد
نفت خام در شرف عرضه آزمايشي
شرق: در چند روز گذشته افراد جديد با سطوح مختلف سواد مالي و سرمايهگذاري به بازار سرمايه وارد شدند که ويژگي آنها بهطور مشخص رفتار هيجاني در مواجهه با شايعات و اخبار غيرواقعي است و اين خصيصه نوسانات اخير چند روز گذشته در بازار سرمايه بود. شاپور محمدي، رئيس سازمان بورس اوراق بهادار دلايل توقف روند صعودي بازار سرمايه در روزهاي اخير را ورود اين تازهواردان دانست و گفت: بايد توجه کنيم نوسان قيمت سهام، ذات بازار سرمايه است. هنگام کاهش قيمتها بايد از رفتارهاي هيجاني پرهيز کنيم به شايعات توجه نکنيم و با نگاه بلندمدت به افق بازار سرمايه به آن وارد شويم. او همچنين توضيح داد که عرضه آزمايشي نفت خام در بورس انرژي بهزودي عملياتي خواهد شد و بورس سازوکار لازم براي اين عرضه را خواهد داشت. محمدي ميگويد بازار سرمايه ايران ميتواند در شرايط فعلي نقش مهمي در کنترل تورم داشته باشد و نقدينگي را به بخش مولد اقتصاد هدايت کند. بورس بهعنوان يک بازار سازمانيافته و رسمي با صنعت رابطه تنگاتنگي دارد اما بااينحال در کشور ما اغلب مردم با آن آشنايي ندارند و متأسفانه بسياري از فعالان اقتصادي، صنعتگران نيز با ادبيات آن ناآشنا هستند. اقتصاد اين روزها درگير تنشهايي در بازارهاي مختلف ارز و سکه شده و در بخشهاي مسکن و توليد دچار رکود نسبي شده است. در اين شرايط شاخصهاي بازار سهام رشد داشته است. به نظر شما بورس چه اثرگذاريای ميتواند در اقتصاد داشته باشد؟ در بسياري از کشورهاي توسعهيافته بازار سرمايه اصليترين رکن اقتصادي است. اين به آن معناست که بورس، نقش بسزايي در چينش سياستهاي اقتصادي يک کشور دارد و ميتواند از یکسو بهعنوان اهرم توسعه صنايع مختلف مطرح باشد و از سوي ديگر با جذب سرمايههاي خرد و کلان نقدينگي را کنترل کند. بازار سرمايه آن بخش از اقتصاد است که ورود سرمايههاي سرگردان به آن، علاوه بر اينکه با بازدهي قابلقبولي همراه است، اثر سوء بر اقتصاد ندارد؛ موضوعي که اگر دولت و مديران ارشد اقتصادي توجه بيشتر به آن داشته باشند، ميتواند به توسعه هرچه سريعتر اقتصاد ايران منتهي شود.اما شرايط در ايران کمي متفاوتتر از مدلهاي جهاني است و متأسفانه در کشور ما دانش مالي و فرهنگ سرمايهگذاري در بازار سرمايه از عمق لازم برخوردار نيست. بورس بهعنوان يک بازار سازمانيافته و رسمي با صنعت رابطه تنگاتنگي دارد اما در کشور ما اغلب مردم با آن آشنايي ندارند و متأسفانه بسياري از فعالان اقتصادي و صنعتگران نيز با ادبيات آن ناآشنا هستندکه بايد اين رويه تغيير کند. در دو سال گذشته انتشار اوراق بدهي موجب برهم ریختهشدن بازار و در دورهاي معاملات اوراق بدهي در بازار متوقف شد. با چه سازوکاري دوباره عرضه اوراق در بورس پذيرفته شد؟ يکي از اولين اقدامات سازمان بورس در دو سال گذشته پذيرش اوراق بدهي بود که خارج از بازار سرمايه معامله میشد. اين اوراق نرخهاي تنزيل خيلي بالايي داشتند و با پذيرش در بازار سرمايه نرخ اين اوراق به 16 تا 17 درصد کاهش يافت و محصول آن کاهش نرخ تأمين مالي بود. کاهش کارمزد معاملات از ديگر اقداماتي بود که در اين مدت انجام شد. با مصوبه شوراي عالي بورس کارمزد معاملات کاهش پيدا کرد در نتيجه هزينه دادوستد در بازار سرمايه بسيار کمتر شد. هرچند اين تصميم باعث کاهش درآمدهاي سازمان بورس و برخي ارکان شد اما نتيجه آن افزايش درآمد سرمايهگذاران بود. کاهش مالياتها در دادوستد سهام از نيم درصد به یکدهم درصد و همچنين ماليات صفر بر افزايش سرمايه از آخرين اقدامات تشويقي بازار سرمايه بود. قطعا اين دو تصميم اخير ورود نقدينگي به بازار سرمايه را تسهيل ميکند. با اين تصميم معاملات الگوريتمي نيز افزايش خواهد داشت و اين افزايش به رشد بازار سرمايه کمک ميکند. شايد مهمترين اقدام اين بود که سازمان بورس با اصلاح قوانين افشا و پذيرش به دغدغه تاريخي سرمايهگذاران بازار سرمايه پايان داد. پيش از اين، نمادهاي معاملاتي متعدد گاهی در دورههاي يکساله، دوساله يا بيشتر متوقف ميشدند. در مقاطعي 67 نماد متوقف داشتيم. اکنون از 67 نماد به کمتر از 10 نماد معاملاتي متوقف رسيديم که اين نمادهاي متوقف مسئله قضائي دارند و درحالحاضر سازمان بورس مشغول تدوين راهکاري براي حل مشکل نمادهاي خاص است. با اين رويکرد دوره توقف طولاني نمادهاي معاملاتي به پايان رسيد و اين مسئله تاريخي براي هميشه حل شد و بهواسطه آن شفافيت نيز در بازار سرمايه افزايش داشت. تأكيد بر انتشار و افشاي گزارشهاي ماهانه توليد و فروش شرکتها نيز از اقدامات اخيري بود که با هدف افزايش شفافيت بازار سرمايه انجام شد. انتشار ماهانه گزارش توسط شرکتها، سخت است، اما انتشار آنها قطعا بر شفافشدن بازار تأثيرگذار است. بهتازگی وزير نفت از عرضه نفت خام در بورس خبر داده، سازوکار اين عرضه در بورس انرژي مهياست؟ ابتدا لازم است توضيح داده شود که توسعه ابزارهاي ثبات بازار سرمايه در تکانههاي اقتصادي از ديگر برنامههاي سازمان بورس در دو سال گذشته بود. فروش استقراضي و خريد اعتباري، اختيار خريد و فروش، بازارگرداني، صندوق تثبيت و صندوق سرمايهگذاري مشترک از مهمترين ابزارهاي ثبات بازارهاي سرمايه در تکانههاي اقتصادي هستند و بهجز فروش استقراضي ساير ابزارهاي مورد اشاره در بازار سرمايه ايران اکنون در دسترس سرمايهگذاران است. اين ابزارها نقدينگي را کنترل و فرايند نقدشوندگي بازار سرمايه در تکانههاي اقتصادي را تسهيل ميکنند، اما درباره پرسش شما بهزودي نفت خام در بورس انرژي عرضه ميشود. اين اقدام تحول بسيار بزرگي در بازار سرمايه است. سازوکار عرضه نفت خام در بورس انرژي مهياست و با مجلس و وزارت نفت نيز هماهنگيهاي لازم انجام شده و اميدواريم در مدت کوتاهي فرايند آزمايشي آن عملياتي شود. اين روزها شاخص کل بورس با عبور از کانال 175 هزار واحدي، رکوردي تاريخي ثبت کرد، اما با تحولاتي که در فضاي اقتصادي و سياسي کشور رخ داد، در چند روز گذشته اين روند متوقف شد. تحليل شما بهعنوان مقام ناظر بازار سرمايه از اين فراز و فرود چيست؟ خوشبختانه، رؤساي محترم قوا و مديران ارشد اقتصادي کشور رسما تأكيد کردهاند که بايد قطار اقتصاد در ريل بازار سرمايه حرکت کند و اين راهي براي خروج از مشکلات تاريخي اقتصاد کشور است. از ابتداي سال سياستهاي مدوني براي کاهش نرخ تأمين مالي اجرا شد. بانک مرکزي اقداماتي براي کاهش نرخ سود بانکي انجام داد و همانطورکه گفتم بازار سرمايه براي کاهش نرخ سود اوراق مختلف و اعمال مشوقهاي مالياتي تلاش کرد. نتيجه اين سياستها باعث کاهش نرخ تأمين مالي شد و جذابيت بازار سهام را براي سرمايهگذاران افزايش داد که يکي از عوامل رشد و رونق بورس محسوب ميشود. رشد قيمتهاي جهاني دومين عاملي بود که موجب رونق بازار شد. سومين عامل رشد بورس، رشد نرخ ارز و عامل چهارم مربوط به سودآوري خود شرکتها بود که در گزارشهاي دورهاي آنها قابل مشاهده بود. همچنين ثبات بازار سرمايه و نبود تعادل در بازارهاي موازي بهعنوان پنجمين عامل، رشد بازار سرمايه را بههمراه داشت. اما در چند روز گذشته افراد جديد با سطوح مختلف سواد مالي و سرمايهگذاري به بازار سرمايه وارد شدند که ويژگي آنها مشخصا رفتار هيجاني در مواجه با شايعات و اخبار غيرواقعي است و اين خصيصه نوسانات اخير چند روز گذشته در بازار سرمايه بود. بايد توجه کنيم نوسان قيمت سهام، ذات بازار سرمايه است. هنگام کاهش قيمتها بايد از رفتارهاي هيجاني پرهيز کنيم و به شايعات توجه نکنيم و با نگاه بلندمدت به افق بازار سرمايه به آن وارد شويم. براي خروج از اين ايست چه بايد کرد؟ مطمئن باشيد همواره در بازار سرمايه با تحليلها و روشهاي صحيح سرمايهگذاري ميتوان سود مناسبي شناسايي کرد. نخستين اصل در سرمايهگذاري صحيح، تشکيل سبدي از سهام است. با تشکيل سبد سهام تعادل لازم در هنگام کاهش و افزايش قيمت سهام ايجاد و ريسک سرمايهگذاري به ميزان درخور توجهي کنترل ميشود. همچنين ضروري است سرمايهگذاران و علاقهمندان به بازار سرمايه از مشاوران متخصص، کارگزاران، شرکتهاي مشاوره و کارشناسان خبره براي خريد سهام مشورت و راهنمايي بگيرند و به شايعات و سيگنالهاي سودجويان توجه نکنند. اهالي بازار بسيار به آينده اين بازار اميدوار هستند. با توجه به متغيرهاي اثرگذار، هيچ مشکلي براي توسعه صنعت مالي کشور وجود ندارد و فقط بايد همت کرد تا اين نهاد مهم مالي که ضرورت اقتصاد است، در مسير درست حرکت کند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.