|

ویل کاپی و جانوران

ویل کاپی در ایران نامی آشناست، طنزنویسی آمریکایی که در اینجا نامش با نجف دریابندری گره خورده و سوء‌تفاهم‌های زیادی هم درباره او وجود داشته است. ویل کاپی اولین‌بار در ایران به‌واسطه ترجمه بخش‌هایی از یکی از کتاب‌هایش که توسط نجف دریابندری به فارسی برگردانده شده بود به شهرت رسید. ترجمه‌هایی که اولین‌بار در مجله «خوشه» منتشر شدند و بعدها در کتابی با عنوان «چنین کنند بزرگان» به‌ چاپ رسیدند. دریابندری در این کتاب ترجمه و بازآفرینی را همزمان انجام داده و همین موضوع باعث شد تا این تصور به وجود بیاید که نویسنده‌ای با نام ویل کاپی یا وجود ندارد و یا وجود دارد و چنین کتابی ننوشته است. به‌تازگی کتاب دیگری از ویل کاپی با عنوان «چنین کنند جانوران» با ترجمه محمود فرجامی و فرزانه احمدی توسط نشر روزنه منتشر شده است. آن‌طور که از عنوان این کتاب هم برمی‌آید، مترجمان این کتاب کوشیده‌اند به سبک‌وسیاق دریابندری کتابی از ویل کاپی ترجمه کنند. این کتاب درواقع شامل بخش‌هایی از سه کتاب ویل کاپی است: «چطور منقرض شویم»، «چطور برای دوست خود از میمون‌ها تعریف کنیم» و «چطور یک وامبت را به طرف خود بکشانیم». ویل کاپی نویسنده و طنزنویس آمریکایی است که در سال 1884 در آمریکا متولد شد. او تلاش‌های زیادی برای نمایشنامه‌نویسی انجام داد که چندان موفق نبود و سپس به نوشتن ستون‌هایی برای نشریات پرداخت. «چگونه مرتاض شویم؟ یا عزب‌اوغلی کدبانو می‌شود» عنوان کتابی از کاپی بود که با اقبال زیادی روبه‌رو شد و در مدتی کوتاه به چاپ ششم رسید. دیگر کتاب‌های طنز ویل کاپی نیز با استقبال زیادی روبه‌رو شدند و بسیاری از منتقدان او را یکی از بهترین طنزنویسان آمریکایی نیمه اول قرن بیستم می‌دانند. محمود فرجامی در بخشی از مقدمه‌ کتاب درباره ترجمه مشترک «چنین کنند جانوران» نوشته‌: «... اصولا ویل کاپی چنان از یکسو پراکنده‌نویس است و از سوی دیگر طنزش بر بازی‌های زبانی و گاه اشارات جنسی متکیست که اگر هم بتوان با سلیقه و معیارهای امروزی از خواندن آثارش به زبان انگلیسی لذت برد بعید است ترجمه آن به زبان و فرهنگی کاملا متفاوت، خواندنی و حتی سرگرم‌کننده باشد. ترجمه چنین کاری نیز شاید بیشتر ذوق‌آزمایی مترجم در طنزآفرینی باشد تا ترجمه یک کار طنزآمیز با تعاریف و رسوم رایج ترجمه. ما با همین چشم‌انداز سراغ ویل کاپی رفتیم؛ یا اگر بخواهیم صادقانه‌‌تر بگوییم: بعد از آنکه به سراغش رفتیم به همین چشم‌انداز رسیدیم! به‌عنوان مترجم و طنزنویسی که تاکنون بیش از ده کتاب در حوزه طنز منتشر کرده اعتراف می‌کنم که ترجمه و بازآفرینی هر پاراگراف از نوشته‌های ویل کاپی به اندازه چندین صفحه نوشتن یا ترجمه آثار طنزآمیز متعارف، زمان و انرژی برد و محصول هم نهایتا، به ترتیبی که خواهید دید و با پیروی از روش آقای دریابندری، به متن اصلی چندان وفادار نیست». «چنین کنند جانوران» شامل چهار بخش با نام‌های ماهیان، پرندگان، پستانداران و نخستی‌ها است و به‌این‌ترتیب برخلاف «چنین کنند بزرگان» که به تاریخ مربوط است، این کتاب به دانش ارتباط دارد. در بخشی از فصل پستانداران کتاب می‌خوانیم: «پیش از ورود به این بخش باید به بعضی از شایعه‌ها خاتمه دهم. شنیده‌ام که می‌گویند در طول زندگی‌ام هرگز یک جانور وحشی را از نزدیک ندیده‌ام، چون همیشه پلاتیپوس نوک‌اردکی را با تنبل درختی و پلنگ را با جگوار و کرگدن را با کفتار اشتباه می‌گیرم و یا اینکه تمام دانش من در زمینه شکار به مگس کشتن محدود می‌شود. اینطوری‌ها هم نیست. من حیوانات زیادی را دیده‌ام. مثلا همین کل یال‌دار آبی‌رنگ! باور کنید یک کلمه درباره‌اش ننوشته‌ام مگر اینکه از نزدیک دیده باشمش و برای این منظور رنج سفر تا خود پارک سرپوشیده مدیسون نیویورک را به جان خریدم. اولا که این جانور - آن‌طور که من فکر می‌کردم- اصلا آبی نبود و جای هیچ‌گونه امیدواری‌ای هم نبود که آبی باشد و این من احمق بودم که چنین انتظاری داشتم. علاوه بر آن اصلا هم گوزن خوبی نبود و از من خوشش نیامد. من به صورت کاملا شهودی متوجه این قبیل چیزها می‌شوم، به‌خصوص وقتی جانوری دارد تقلا می‌کند به نیت کشتن من خودش را از قفس خلاص کند؛ کاری که از یک جانور محترم بعید است و لازم می‌نماید که مسئولان محترم در زمینه تربیت جانوران کاری بکنند یا دست‌کم بودجه‌اش را بگیرند. البته ممکن است این ‌گونه از گاومیش در زیستگاه طبیعی‌اش رفتار پسندیده‌‌تری داشته باشد. ولی در آن صورت بودجه را کی بگیرد؟».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.