خاطره، اضطراب و سردرگمی
«ارکیدههای من» و «دیدار با افلاتون در کافه ویونا» نوشته فرزانه سکوتی، «آذر بود باران میبارید» نوشته مجتبی تقویزاد و «مثلثهای موازی» نوشته مژده سالارکیا رمانها و مجموعهداستانهایی ایرانی هستند که در نشر پیدایش منتشر شدهاند. «ارکیدههای من» فرزانه سکوتی رمانی است با راوی اولشخص. راوی این رمان زنی است در آستانه سیوسهسالگی و مشغولِ تمرین نمایشنامهای که قرار است بازی کند. او شرح زندگی روزانه خود را خطاب به فرزند هنوز بهدنیانیامدهاش بازمیگوید و در خلال این بازگویی به گذشته نیز نقب میزند. راوی «ارکیدههای من» گویی در جستوجوی جای پایی محکم در اجتماع است؛ اجتماعی که انگار او را نمیبیند و او میخواهد دیده شود و با دستیافتن به رأس هرم موفقیت بر بحرانها و اضطرابهایی که با آنها دستبهگریبان است فائق آید. «ارکیدههای من» رمانی است که دلمشغولیهای روانشناختی آدمها را در پسزمینه زندگی فردی و اجتماعیشان بازمیگوید و همچنین زنبودن در جهانی مردانه را روایت میکند. آنچه میخوانید سطرهای آغازین این رمان است: «نیمساعت است پشت میز نشستهام. نمایشنامه به دست برای هزارمین بار دیالوگهایی را که از حفظم مرور میکنم. چای کیسهای توی لیوانم شنا میکند و هر عصارهای در جانش بوده بخشیده به آبجوش. تو اگر وجود داشته باشی، الان شاید مثل این چای کیسهای توی دلم شنا میکنی. با این تفاوت که این بار منم که سعی میکنم هر عصارهای در جانم است ببخشم به تو. صبح که با صدای تقتق پاشنه این کفشها پا گذاشتم توی آبدارخانه، آقاسلیم باز هم نگاهم نکرد. انگار وجود ندارم. لیوانم را از توی نایلکس درآوردم و گفتم: سلام! داشت فنجانهای چای را توی سینی بغل هم بغل هم میچید و جواب سلامم را چسباند به فنجانهایی که بخار ازشان بلند میشد. حتی سرش را بلند نکرد...». مجموعهداستان «دیدار با افلاتون در کافه ویونا» که نویسنده آن نیز فرزانه سکوتی است مجموعهای است شامل 18 داستان کوتاه. بیشتر داستانهای این مجموعه را راویان اولشخص روایت میکنند و داستانها اغلب بیانگر اضطرابهایی روانشناختیاند و درون متلاطم شخصیتهای داستانها را ترسیم میکنند و در ضمن همچون رمان «ارکیدههای من» داستانهای این کتاب نیز تصاویری از جامعه به دست میدهند. دیدار با افلاتون در کافه ویونا، او، ولش کن!، ماهگرفتگی، جوان ناکام، پرندههای خشمگین، فیلها در باد، امیرآباد، آینه جیبی خانم وفایی، توتهای اراج، عروسی خاندان مفخم، واحد کناری، عود، خوابهای شمارهدوزیشده، ملافه، مثل توی فیلمها، افسرخانم و اسواقالهدایا عنوانهای داستانهای این مجموعهاند. «آذر بود، باران میبارید» نوشته مجتبی تقویزاد دیگر مجموعهداستان ایرانی منتشرشده در نشر پیدایش است. این مجموعه شامل 12 داستان است با عنوانهای خوابیده بودیم، پروندهی سهراب.م، دهان، آشِ بره، خونمردگی، حوریها بیدار بودند، آذر بود، باران میبارید، برسد دست خودش، برف سرِ ایستادن نداشت، عاشقانه در برجک، روی سینهاش دو پلاک هست و امضا. جنگ و روابط انسانی از مضامین محوری بسیاری از داستانهای مجموعه «آذر بود، باران میبارید» است؛ داستانهایی که از دلواپسیها و دلبستگیها و جداافتادگیها و آشناییها و بیگانگیها و سردرگمیها سخن میگویند. آنچه میآید سطرهایی است از داستان «عاشقانه در برجک» از این مجموعه: «سال سوم ابتدایی من سه تا تجدید آوردم و انام دو تا. میرزاحبیب بدجور انام را ترکهپیچ کرد، دفعه اولی بود کسی در خانوادهاش تجدید میشد. من بیتقصیر نبودم، تمام وقت انام با من میگذشت، اما میرزاحبیب حرفی به من نزد. وقتی انام در حیاط میدوید و میرزاحبیب دنبالش، من کز کرده بودم کنار پنجره اتاقم و با ترس بیرون را نگاه میکردم. ماسو گوشه ایوان ایستاده بود و به پنجره اتاقم زل زده بود. هنوز یک ساعت از پاس امشب مانده، دلم آشوب است. انگشتهای پایم دیگر حسی ندارند و زانوهایم میسوزند. نمیتوانم دستم را از جیب دربیاورم. به زور توی برجک مینشینم و به دیواره سردش تکیه میدهم. ها میکنم، اما انگار نفسم توی هوا یخ میبندد. همهچیز جلو چشمهام سفید میشود. یک هفتهای میشود تا بانه نرفتهام و دو ماه است ماسو را ندیدهام. انام رفته اهواز، خبر دارم نگذاشتهاند برود خط. توانسته بود خودش را به اهواز برساند؛ شک ندارم بالاخره میرود خط. بهانهای برای خانهرفتن ندارم. احسان که همیشه خدا همینجاست. دو ماهِ گذشته، بارها خاطرهها را مرور کردهام. ماسو همیشه گوشهای از خاطراتم ایستاده. سه سال و هشت ماه و دوازده روز پیش بود، پنج و بیستوهفت دقیقه شانزدهم اردیبهشت. ماسو آمده بود دفتر ریاضی دو سال پیش مرا امانت بگیرد. بدتر از من و انام بود، حاضر نبود سر کلاس جزوه بنویسد، میخواست از نوشتههای دو سال پیش من یاد بگیرد. چطور دفتر را توی بلبشوی اتاق پیدا کنم؟ همینطور میگشتم و تندتند حرف میزدم. جزوه را که پیدا کردم حرف اصلی را زدم...». رمان «مثلثهای موازی» نوشته مژده سالارکیا از دیگر کتابهای منتشرشده در نشر پیدایش در زمینه داستان ایرانی است. «مثلثهای موازی» رمانی است با روایت اولشخص که به صورت رفتوبرگشت در زمان حال و نقل اکنون و پیشینه شخصیتها روایت میشود. رمان با روزی برفی آغاز میشود و حرفی که راوی از قول مادرش درباره تفاوت زنان و مردان نقل میکند و همین تفاوت و تقابل یکی از مضامینی است که در طول رمان بسط مییابد. روایت رمان چنانکه گفته شد با گریزهایی به گذشته همراه است و منطق این گریززدنها و رجوع به حافظه و روزگار سپریشده از همان آغاز رمان اینگونه بنا نهاده شده است: «امروز چهل دقیقه برف آمد. اگر هنوز توی این شهر باشی، شاید یاد خیلی چیزها بیفتی. شاید هم نه. مامان همیشه میگوید مردها حافظه درستوحسابی ندارند. برای همین است که همیشه میتوانند از اول شروع کنند ولی ما نگرانیم روز خوب همانی باشد که پشتسر گذاشتهایم. همین میشود که خاطره را میگیریم و میچسبانیم کف ذهنمان و هی مرورش میکنیم. راست میگوید». و این رجوع به گذشته و خاطره و مرور روزگار سپریشده را در جاهای دیگر رمان نیز میتوان دید از جمله در این بخش از رمان: «یادم نمیآید وقتی رفتم توی مدرسه تهماسبی، مامان بهم افتخار میکرد یا نه! الآن نمیتوانم بگویم کاش قلم پایم میشکست و نمیرفتم. وقتی دنبال نقطه اولِ اینهمه نقطهچین میگردم، میرسم به همان مدرسه؛ همانجا که دست و دلم، خیر سرم لرزید و عاشق شدم. دلم برای خودم نمیسوزد. همهچیز طوری پیش رفت که باید میرفت. اینکه من بروم بنشینم پیش استاد پازوکی و بگویم دنبال کارم تا او پل بزند به همکلاسی قدیمش و مرا بفرستد گلستان دانش تهماسبی، همهاش یک اتفاق بود...».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.