در تسخیر مریخیها
گیتی صفرزاده
گاهی وقتها آدمها یکچیزی توی ذهنشان است اما یک چیز دیگری میگویند. مثلا خود من در مطلب هفته قبلم که در همین روزنامه «شرق» به تاریخ سوم مهرماه چاپ شد، برای معرفی عباس یمینیشریف شعر «من یار مهربانم» توی ذهنم بود اما موقع نوشتن مطلب، نوشتم «ای نام تو بهترین سرآغاز» و یکجور بیربطی عباس یمینیشریف را با نظامیگنجوی توی یک قوطی کردم که همینجا از خوانندگان آن مطلب پوزش میطلبم. اما فکر میکنم خیلی از ما مدتهاست اینطوری شدهایم، یعنی توی ذهنمان یکچیز دیگر است اما وقتی میخواهیم حرف بزنیم یا بنویسیم، یکچیز بیربط دیگر میگوییم. نمونهاش همین اوضاع فعلی جاری است. مثلا کاسب توی ذهنش این است که نکند با نقدینگیام دیگر فردا جنس نتوانم بخرم، به جایش به مشتری میگوید جنس نمیفروشم، همینه که هست. کارمند توی فکرش این است که داراییاش یکدفعه نصف شده و نگران آیندهاش است، به جایش میگوید بروم چهار عدد پراید پیشخرید کنم تا سال دیگر سود کنم انشاءالله. راننده تاکسی در فکر این است که اگر لاستیکش بترکد حالا چطور قیمت چندبرابرشدهاش را جور کند، به جایش سر مسافری که کرایه را به نرخ دیروز داده هوار میکشد که نمیخواهی سوار نشو، راه باز است و جاده دراز. آن کسی هم که در اداره با زبان بیزبانی به ما میگوید پول چایی بده تا کارت را راه بیندازم، شک نکنید که توی ذهنش رشوه نیست، فکر میکند دارد از خانه و خانواده و آیندهاش محافظت میکند. لابد وزیر بهداشت هم در آن دیدار کذایی در ذهنش این بوده که با شوخی و صمیمیت همدردیاش را به آن فرد شاکی نشان دهد که به جایش گفته خودت بمال. لاکردار این فکر توی کله تا به زبان نیممثقالی برسد، از صدها عصب و نورون و هورمون گذر میکند و یک عالمه ژن از اسلاف و اخلافش را ملاقات میکند و لاجرم وقتی به پایان مسیر میرسد، انگار یک آدم دیگری یک حرف متفاوتی میزند. اینجوری است که وقتی برای خودمان سخنرانی میکنیم، میبینیم که یک مشت آدم باکمالات و شعورمند هستیم که همه مسائل را میفهمیم و اهل اخلاق و انسانیت هستیم اما بیرون از خودمان که میآییم حرفهای عجیب میزنیم و کارهای متفاوتی میکنیم که نتیجهاش همین بلبشوی غریبی است که در جامعهمان وجود دارد. هر از چندگاهی هم سری به تأسف از وضع جامعه تکان میدهیم گویا که به تسخیر مریخیها درآمده. ای نورونها و هورمونها، ای ژنهای اجدادی و قبیلهای که روی همه افکار و ذهنیات پاک ما اثر گذاشته و نمیگذارید ما مثل یک انسان فرهیخته امروزی همه فکرهای درستمان را با کلاممان هماهنگ کنیم، دست از سر ما بردارید. بگذارید که ما توانایی این را پیدا کنیم که خواستههای بحقمان را با کلام روشن و درست از مرجع واقعیاش مطالبه کنیم و چنگ به روی یکدیگر نکشیم. شاید که رستگار شویم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.