از تلویزیونهای آنطرفِ آب پیشنهاد همکاری داشتم
عباس بهروان: بدون زدوبندکردن با کسی گزارشگر شدم
«مرا دردی است اندر دل که گر گویم زبان سوزد وگر پنهان کنم ترسم که مغز استخوان سوزد»؛ هنوز هم از بیتهای بیشماری که دارد، استفاده میکند؛ صدایش مثل دو، سه دهه گذشته دلنشین است، ولی به نظر میرسد هنوز از یکسری اتفاقها که در زندگی کاریاش رخ داده، دلگیر است. مردد است بین بیان و کتمان، ولی تلاش میکند تا جای ممکن گفتنیها را بگوید. عباس بهروان گزارشگری است که صدایش اگر برای سه نسل نه، دستکم برای دو نسل مختلف آشناست. آنزمان که تب جام جهانی در قاب تلویزیون هنوز گرم نبود و پخش زنده به معنای کنونی وجود خارجی نداشت، بهروان متخصص فوتبال و گزارشگری بود؛ آنهم در جام جهانی 1990. درست در آستانه شکلگیری منظم گزارشگری به صورت حرفهای، بهروان یکی از پیشتازان این عرصه شد. او البته بهواسطه دانشی که در حوزه ورزش داشت، خودش را معطوف به فوتبال نکرد؛ خودش را به چالش کشید و سری هم به گزارشگری در بقیه رشتهها زد. گزارش بینقص او از رقابت حسین رضازاده در وزنهبرداری هنوز هم برای خیلیها اوج کاریاش است. «دایرهالمعارف ورزش»، «بلبل ورزش»، «آچارفرانسه ورزش»، «مردی از تبار هنر و ورزش» و... همه القابی بود که به او نسبت دادند. بااینحال، بهروان قبل از هر چیزی بهروان بود. او با عشق عجیبی که به کار داشت، خطرات سفرهای متوالی از اصفهان به تهران را به جان خرید تا اینکه آن تصادف لعنتی دو ماه به کما بردش؛ کمایی که رفتهرفته مسئولان زیادی که ادعای دوستی با او را میکردند هم به کما کشاند... . آقای بهروان شما برای مردم چهرهای شناختهشده هستید، اما باز هم برای خیلیها جالب است بدانند شما از چه سالی کارتان را در برنامههای رادیویی و تلویزیونی ورزشی شروع کردید؟ ورود اصلی من به عرصه رادیو و تلویزیون پیش از انقلاب بود که کارم را با صداوسیمای اصفهان شروع کردم. به دلیل اینکه علاقه شدیدی به هنر و ادبیات داشتم، تصمیم گرفتم فعالیتم را در برنامه صحنهای شروع کنم؛ به این صورت که بهعنوان مجری روی سن میرفتم و برای مردم برنامههای هنری اجرا میکردم. البته فن بیان و بازیکردن در تئاتر و... را نیز تدریس میکردم، اما ورودم به حوزه ورزش و اجرا و تفسیر برنامههای ورزشی سال 60 بود. شما بیشتر بهعنوان گزارشگر سر زبان افتادید. به خاطر دارید اولین مسابقهای را که گزارش کردید، کدام بازی بود؟ بازی فوتبال ایران و چین بود که در تهران برگزار شد. درست یادم نمیآید که در استادیوم آزادی بود یا امجدیه؛ فکر میکنم سال 60 بود. گفتید کارتان را با صداوسیمای اصفهان شروع کردید، ولی بعد به تهران آمدید؛ از سوی چهکسی به صداوسیمای پایتخت آمدید؟ آقای جواد متقی، مدیر گروه ورزش شبکه یک صداوسیما بودند که از من دعوت کردند از اصفهان به تهران بیایم. آمدم کارم را شروع کردم، اما به این شرط که در تهران مستقر نباشم. با وجود اینکه مسئولان صداوسیما آنزمان وعدهوعیدهای زیادی به من داده بودند، اما حاضر نشدم اصفهان را ترک کنم. دلم میخواهد خانه و زندگیام در زادگاهم باشد. 30 سال مدام در رفتوآمد بودم. با وجود اینکه بیشتر فوتبال گزارش میکردید، ولی گزارشگری تکبعدی نبودید. مثل زندهیاد عطاءالله بهمنش، اکثر رشتههای ورزشی را گزارش و تحلیل میکردید. چه ویژگی و تخصصی برای این کار داشتید که بقیه همکاران شما در آن دوران نداشتند؟ من بدون هیچ زدوبندی وارد این کار شدم؛ چون خودم کارشناس تربیتبدنی بودم. اصلا در مدرسه معلم ورزش بودم و برای آموزشوپرورش کار میکردم. بعدها در دورانی که آقای غفوریفرد رئیس سازمان تربیتبدنی بودند، من را به استخدام این سازمان درآوردند. من با اکثر ورزشها آشنایی داشتم. کارم را با فوتبال شروع کردم و رفتهرفته تفسیر بقیه رشتهها را هم آغاز کردم. من درحالحاضر نیز بازنشسته وزارت ورزش فعلی و سازمان سابق هستم. زمانی هم که در صداوسیما بودم، از وزارت ورزش مأمور به خدمت شده بودم. به نظرتان یک گزارشگر باید صدای خوبی داشته باشد یا نه، باید بیش از هر چیز تخصص گزارشگری داشته باشد؟ گزارشگری فقط صدای خوب نیست. یک گزارشگر باید تن صدای مطلوبی داشته باشد اما در کنار آن اطلاعات کافی داشته باشد؛ ادبیات را خوب بداند، با زبان انگلیسی آشنا باشد، بداههگویی را بلد باشد و مهمتر از همه اینکه سبک خاصی را برای خودش داشته باشد و از کسی تقلید نکند. مرحوم بهمنش با صدای زیبا و منحصربهفردی که داشت ورزش را به خانوادهها آورد، اما چون خودش ورزشکار بود و ورزش را بهخوبی میشناخت به شخصیت و چهرهای منحصربهفرد در این عرصه تبدیل شد. گفتید که درباره بسیاری از ورزشها شناخت داشتید، خودتان بیشتر دوست داشتید چه رشتههایی را گزارش کنید؟ برای من تفاوتی نمیکرد؛ ولی عمدتا چون خودم فوتبالیست بودم به فوتبال خیلی علاقه داشتم. بعد از آن هم دوست داشتم کشتی و والیبال را گزارش کنم. شما رقابت حسین رضازاده در المپیک سیدنی را گزارش کردید که به یادماندنی شد. بسیاری معتقدند آن گزارش بهترین گزارش شما بود، خودتان هم چنین فکری میکنید؟ این مردم هستند که باید درباره کارهای من قضاوت کنند، اما من چون با رکوردهای رضازاده آشنایی داشتم میدانستم او قهرمان میشود. به همین دلیل گزارشی که کردم به دل همه نشست. بعد از مسابقه بود که با ارتباط زندهای که گرفتیم، مادر حسین را همزمان روی آنتن آوردیم و فضا خیلی احساسی شد. یادم میآید فردای آن روز همه روزنامهها تیتر زدند که بهروان اشک همه را درآورد. این را هم باید بگویم هیچوقت از متن نوشتهشده استفاده نکردم و از روی متن برای مردم برنامه اجرا نکردم. بداههگویی از کارهایی بود که در حین اجرا انجام میدادم. من علاوه بر گزارش مسابقه رضازاده، گزارشهایم در رقابتهای جام جهانی 1990 ایتالیا را هم خیلی دوست دارم. همه بازیهای این جام را یکتنه خودم گزارش کردم. بعد از بازیها، خیلی از تلویزیونهای آنور آب با من تماس گرفتند و به من پیشنهاد دادند که به خارج از کشور بروم و برای تلویزیونهای آنها کار کنم. سه دهه بهطورکامل گزارشگر و مفسر بودید، چه سالها و چه دهههایی کار گزارشگری برایتان جذابیت بیشتری داشت؟ دهه 60 را دوست دارم. به دلیل اینکه در آن زمان تازه کارم را شروع کرده بودم و جذابیت همهچیز برایم دوچندان بود. به نظرتان در کدام دهه از بعد از انقلاب برای ورزش ایران بهتر کار شده است؟ من اعتقاد دارم ورزش ایران و مشکلاتش یکسری مسائل تکراریاند. نبودِ مدیران متخصص، نبود بودجه کافی و نداشتن تقویم سالانه ورزشی، معضلات ورزش ما هستند. اما فکر میکنم در دهه اخیر بهتر از هر زمان دیگری برای ورزش کشور کار شده است. نتایج بازیهای آسیایی 2018 جاکارتا که اخیرا برگزار شد، بهخوبی گواه این است که زنان ما چه رشد خوبی در میادین بینالمللی داشتهاند. ما چه بخواهیم، چه نخواهیم باید زنان را باور کنیم. باید به ورزش عنایت داشته باشیم. ما مدام از تهاجم فرهنگی و نداشتن اوقات فراغت برای بچهها حرف میزنیم، دائم شعار میدهیم که ورزش ضامن سلامتی است، اما در عمل کاری نمیکنیم. در همه مدتی که فعالیت داشتید عملکرد کدام رئیس ورزش کشور موردپسند شما بوده است؟ ما در رشتههای گوناگون بزرگان زیادی داشتهایم؛ مثل آقایان دادکان و صفاییفراهانی در فوتبال. همین آقای رسول خادم که الان در کشتی هستند. ما همش میگوییم باید از پیشکسوتان و باتجربهها استفاده کنیم اما در عمل هیچ حرکتی نمیکنیم. واقعیت این است باید از کسانی استفاده کنیم که از جنس ورزش باشند. خود من 40 سال است در حوزه رسانه ورزش بودهام. از تجربه من و امثال من چه استفادهای شده است؟ ما این همه مؤسسه و مراکز آموزشی در حوزه ورزش داریم. کدامیک از رؤسای فدراسیونهای ما از این نهادها آمدهاند؟ ابتدای گفتوگو عنوان کردید که نمیخواستید در تهران ساکن شوید و سالهاست که در اصفهان زندگی میکنید. بااینحال، مجبور بودید مدام بین اصفهان و تهران در تردد باشید. چه انگیزهای برای انجام این کار داشتید؟ اگر حمل بر تعصب نباشد من فکر میکنم عدهای اصفهان را به گز و بریانیاش میشناسند، اما من میگویم این استان با وجود اینکه در روزگار گذشته پیوسته مورد هجوم مغول و تیمور و اعراب بوده، بزرگانی زیادی را به ایران و دنیا معرفی کرده است. شما در کجای دنیا شیخ بهایی و محمود فرشچیان سراغ دارید. کجای دنیا ارحام صدر، این پدیده کمدی تئاتر، را سراغ دارید؟ من به این شهر واقعا تعصب دارم و بهشدت تابع خانوادهام. ضمن اینکه با عرض معذرت باید بگویم زندگی در تهران جانکندن است. در اصفهان عاطفه هنوز رنگ نباخته است. هنوز پیشکسوت منزلتی دارد و تا حدودی اصالتها و فرهنگها پابرجاست. ولی باید پذیرفت در حرفهای مثل شما این رفتوآمد میتوانست از لحاظ برنامهریزی مشکل ایجاد کند؛ این اتفاق به وجود آمد که به دلیل دوری مسافت مثلا به یک برنامه نرسید؟ من در این سالها همیشه با هواپیما به تهران میآمدم و میرفتم. یک بار پرواز نبود که مجبور شدم با آژانس به تهران بیایم که آن تصادف سخت برایم به وجود آمد. وگرنه بهجز این مورد هیچوقت پیش نیامد که به برنامه نرسم. البته این را هم بگویم که آنموقع مثل الان نبود که برنامههای ورزشی زنده باشد. برنامهها از قبل ضبط میشد. اما من با وجود این، آنتایم بودم. همان تصادف کذایی که در زندگی حرفهایتان خیلی تأثیر گذاشت. بعد از تصادفی که سال 81 با آن مواجه شدید، زندگی را چطور گذراندید؟ اوایلش را که یادم نمیآید چون 59 روز در کما بودم اما به لطف خدا و پزشکان و خانواده سرپا شدم. من شوهر سختی برای همسرم بودم؛ چه در دوران کار و چه در دورانی که تصادف کردم. همسرم مرا به زندگی دوباره برگرداند. در این سالها که مریض بودم هیچکس سراغی از من نگرفت البته بعضی از دوستان قدیمی مثل آقای یزدانیخرم و خسرویوفا تلفن میزدند و حالم را میپرسیدند اما از ردههای بالا کسی سراغم را نگرفت. سازمان تربیتبدنی سابق که مرا در صداوسیما مأمور به خدمت کرده بود، میتوانست من را به استخدام این سازمان در بیاورد اما این کار را هم نکرد. اگر این اتفاق نمیافتاد، الان حقوق من چهار برابر رقم فعلی بود. در تمام این مدت تنها کسی که حال مرا پرسیده آقای محمدرضا داورزنی، معاون فعلی وزیر ورزش، است. او تنها کسی است که امید را در دل من زنده کرده؛ مردی که بهحق خدمات زیادی هم به ورزش کشور ارائه داده است. مسعود سیدی، قهرمان اسبق کاراته ایران، هم در همه لحظات کنار من بود و رفاقت را برایم معنا کرد. درآمد زندگی شما از راه گزارشگری بود؟ متأسفانه بله. اگر شما فیش حقوقی من را ببینید، میخندید. دریافتیام از وزرات ورزش دومیلیون و صد هزار تومان است. اگر برنامههای صحنهای نباشد، نمیتوانم اموراتم را با این حقوق بگذرانم. البته نقدهایی را هم برای نشریات مینویسم. من در آن دوران سعی کردم فقط در خدمت مردم باشم و بدون شعار به آنها خدمت کنم. برخلاف خیلی از دوستان که الان بیزینسهای دیگری را در کنار کار در تلویزیون دارند، من هیچ منبع درآمد دیگری نداشتم. چرا بعد از اینکه به بهبودی نسبی رسیدید به فضای کار قبلیتان برنگشتید؟ واقعیت این است با همه این سختیها خوب شد که این تصادف به وجود آمد تا بدانم جایگاه خودم چقدر است. یعنی نخواستند که شما برگردید؟ بله هم نخواستند و هم اینکه خانوادهام دیگر مخالف رفتوآمدهای من به تهران بودند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.