قهرمان یا ضدقهرمان
محمدعلی برنو-عکاس خبری
یکی از مراحل دشوار در عکاسی خبری، پس از انتشار عکسهای هر رویداد خبری آغاز میشود. حساسیتهای عرفی، اجتماعی، قانونی و سیاسی پس از منتشرکردن عکسهای خبری تا آنجا پیش میرود که در برخی موارد این پرسش مطرح میشود که آیا عکاس خبری حق ثبت یا انتشار عکسها را داشته است یا خیر؟ در طول شبانهروز، اتفاقات، حوادث و رویدادهای بسیاری از سوی روزنامهنگاران و خبرنگاران در رسانهها و شبکههای مجازی منعکس میشوند...
اما تمام عکسها و اخبار تولیدی از ارزش خبری و رسانهای یکسانی برخوردار نیستند و بعد از انتشار به یک میزان به آنها پرداخته نمیشود. گاهی عکسهای خبری بهمراتب بیشتر از خود رویدادها خبرساز میشوند. ازاینرو توجه به ابعاد مختلف عکاسی خبری و بهویژه پرداختن به عکسهای منتشرشده پس از رویدادها میتواند درسآموختههای بسیاری برای عکاسان این حوزه در بر داشته باشد. یکی از ویژگیهای مهم عکس خبری این است که اگر زمان برای ثبت عکس از دست برود، فرصت مجدد در اختیار عکاس قرار نمیگیرد. به همین علت است که در بسیاری از رویدادهای مهم خبری دنیا، در انتخاب محل قرارگرفتن عکاسان توجه ویژهای میشود. در ماجرای اهواز، هراس ناشی از حمله تروریستی و بهت حاصل از ماجرا، هم مکان قرارگرفتن عکاسان را دستخوش تغییر کرد و هم امکان ثبت برخی از موقعیتها را گرفت. در جریان حمله به رژه نیروهای نظامی در اهواز، «عکاسی خبری»، سوژه عکاسان خبری شد. مدتها بود که به مصائب و سختیهای این حوزه کاری، چندان توجه نمیشد. تصویر فاطمه رحیماویان، درحالیکه بر زمین دراز کشیده و دوربین به دست دارد، از همین جنبه توجه بسیاری از مخاطبان را به خود جلب کرده است.
پس از ثبت و پیش از انتشار عکس، مهمترین مرحلهای است که عکاس باید هیجانات را از خود دور نگه دارد و به عوامل متعددی قبل از بارگذاری و ارسال عکس بیندیشد. درست در این حین، عکاس با تناقضی مواجه خواهد شد که در خبر اهمیت بسیاری دارد. تضاد میان سرعت عمل در انتقال و دقت انتشار در بسیاری از موارد مشکلاتی را برای عکاسان خبری و افراد مؤثر در آن رویداد ایجاد کرده است. در عکاسی خبری گاهی این امکان وجود ندارد که بتوان تمام جنبههای یک رویداد را ثبت و منعکس کرد. در عکاسی از حمله تروریستی اهواز نیز همین محدودیت در عکاسی از تمام رویداد منجر به نتیجهگیریهای نادرست برخی رسانههای خارجی مبنی بر ضعف نیروهای نظامی ایران شد. چنانچه عکسهایی از دستگیری و کنترل تروریستها هم ثبت و منتشر شده بود یا به تعبیری دیگر جنبههای مختلف این رویداد نمایان شده بود، این تحلیل رخ نمیداد. با این اوصاف عکاسی خبری به ژانری مؤثر در حوزه خبری تبدیل شده است. پاشنه آشیل عکاسی خبری، توجه به محدودیتها و نبایدهای این حوزه است. عکاس میتواند و حق دارد هر عکسی را که توجهش را جلب میکند، ثبت کند؛ اما مسئله اصلی جایی شروع میشود که باید عکسها را برای
انتشار گزینش کند؛ جایی که میتواند از عکاس خبری، یک قهرمان یا یک ضدقهرمان بسازد. مصائب شیرین این حرفه درست در میانه این بزنگاههاست.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.