وجهه جهاني آمريكا قرباني جنگ تجاري ترامپ
توماس فريدمن. ترجمه: آرش فرحزاد
در سکانس ابتدايي فيلم «ثروتمندان آسيايي ديوانه»، پدري چيني- سنگاپوري هنگام صرف غذا فرزندانش را نصيحت ميکند و ميگويد: «به تمام کودکان گرسنه و قحطيزده در آمريكا فکر کنيد». اطمينان دارم که بسياري از همنسلان من هنگام تماشاي اين صحنه از فيلم حسابي ميخنديدند. آن زمان واقعيت ملموس اين بود که ما آمريكاييها به فرزندانمان بگوييم: «غذايتان را تمام کنيد و به فکر کودکان گرسنه در چين باشيد». امروز آن جمله چيني، پيامهاي زيادي در خود دارد: اول اينکه هر فردي که گهگاه به مناطق شهري چين سفر ميکند، بهخوبي ميتواند به ما بگويد که چین امروز با خانهها و اتومبيلهاي لوکس، هتلها و رستورانهاي پرزرقوبرق به اندازهاي ثروتمند است که بسياري از آمريكاييها نميتوانند حتي تصور کنند. پيام دوم اين است که امروز در ميانه مناقشهاي قرار داريم که نتيجه آن تعيينکننده قدرت حاکم بر نظم جهاني جديد در قرن بيستويکم خواهد بود: ايالات متحده که براي دهههاي طولاني اَبَرقدرت اقتصادي و نظامي جهان بود يا رقيبش چين. مناقشه تعيينکننده اين قدرت برتر هم جنگ تجاري تمامعياري است که در ماههاي اخير ميان دو کشور درگرفته است؛ اما اين جنگ اراده میان دو کشور چه شرايطي ايجاد کرده است؟ در ماه آوريل که براي شرکت در سميناري به دانشگاه سينگوا چين رفته بودم، يکي از مقامهاي رسمي اين کشور با اشاره به چالش تجاري که ترامپ راه انداخته، به من گفت: «زمان اينکه آمريكا در حوزههايي مثل تجارت براي چين تعيين تکليف کند، گذشته است. اقتصاد چين امروز بسيار قدرتمند و بزرگ شده؛ اما ترامپ به گونهاي رفتار ميکند که انگار در برابر اقتصادي کوچک و ضعيف قرار گرفته است». اين مقام چيني چندان بيراه نميگويد. دلايل بسياري وجود دارد که ثابت ميکند ترامپ رويه نادرستي را در قبال چين در پيش گرفته است. 5 سال پيش تنها دو شرکت چيني در ميان 20 شرکت برتر جهان در حوزه فناوريهاي نوين عمومي قرار داشتند و در مقابل 9 شرکت آمريكايي در اين فهرست حضور داشتند. امسال چين 9 شرکت بزرگ در فهرست 20 کمپاني برتر جهان دارد و آمريكا 11 کمپاني. جالب آنکه 20 سال قبل چين در حوزه فناوريهاي نوين عمومي حرفي براي گفتن نداشت.صداي قدمهاي چين پشت سر آمريكا روزبهروز بلندتر ميشود. اين کشور درحالحاضر در حوزه اقتصاد اينترنتي ايالات متحده را پشت سر گذاشته و شهروندان چيني کمتر از آمريكاييها پول نقد همراه دارند. مردم در اقتصاد بدون اسکناس چين تنها نياز به يک تلفن همراه و چند اپليکيشن دارند تا هرگونه خريدي را بهراحتي انجام دهند. درحالحاضر بزرگترين و برترين تکنولوژيها در جهان براساس هوش مصنوعي فعاليت ميکنند و چين برنامهاي ترتيب داده تا بهزودي در اين حوزه نيز آمريكا را پشت سر بگذارد. در ديگر حوزههاي مربوط به تکنولوژي نوين بهزودي چين قدرت اول جهان خواهد بود. با درنظرگرفتن آمارها و واقعيتهاي اقتصادي نميتوان خطر چين براي آمريكا را ناديده گرفت يا آن را کوچک شمرد. بسياري از موضعگيريهاي ترامپ در اعتراض به تعامل غيرمنصفانه تجاري چين با آمريكا درست است. چين در 30 سال اخير با استفاده از فرمولي مشخص رشدي تصورناپذیر داشته: کار سخت، سرمايهگذاري گسترده و برنامهريزي هوشمند. اين کشور در حوزه آموزشوپرورش و توسعه زيرساختها برنامهريزي بلندمدت انجام داده است؛ بااينحال مالکيت معنوي را به رسميت نميشناسد و به سرقتهاي تجاري و تکنولوژيکي سرعت بخشيده و در روند اجراي قوانين تجاري سازمان تجارت جهاني اقدام به تقلب و فريبکاري ميکند. درست است که بايد به اين اقدامات پاسخ داد؛ اما پاسخي هوشمندانه.تا دههها و سالهاي گذشته ايالت متحده در تمام حوزههاي اقتصادي، تکنولوژي، تجاري و نظامي با اقتدار قدرت اول جهان بود و رقيب نوظهوري مانند چين نميتوانست براي اين کشور دردسري ايجاد کند؛ اما واقعيت دنياي امروز متفاوت است. بااينحال آمريكا سه دارايي مهم دارد که چين از آنها فعلا بيبهره است: مهاجرت، متحدان و ارزشها. اينها مزاياي بزرگ آمريكا محسوب ميشوند که ترامپ کمر به نابودي آنها بسته است. هنوز هم بسياري از نخبگان و افراد ريسکپذير کشورهاي مختلف جهان تمايل دارند شانس خود را در آمريكا بيازمايند؛ اما چين هنوز چنين جذابيتي براي خارجيها ايجاد نکرده است. از سوي ديگر ايالات متحده متحدان و همپيماناني دارد که چين از آن بيبهره است. چينيها به جاي همپيمان، مشتري، ارباب رجوع يا همسايگاني مرعوبشده دارند. آنها شرکاي واقعي مثل کانادا يا مکزيک ندارند. اتحادي که در دو سوي آتلانتيک ميان ايالات متحده و اتحاديه اروپا وجود دارد يا رابطه نزديکي که ميان آمريكا و کرهجنوبي، ژاپن، سنگاپور و استراليا برقرار است، براي پکن قابل درک نيست چراکه آنها را تجربه نکرده است. ارزشهايي مانند حفظ حرمت انسانها، احترام به حقوق اقليتها و زنان و نيز تندادن به قوانين بازي عادلانه هميشه براي آمريكا جايگاه ويژهاي داشته است. ترامپ براي مقابله با چين بايد بر اين سه دارايي ارزشمند تکيه کند؛ نه اينکه آنها را قرباني رويارويي تجاري با پکن كند. منبع: نيويورک تايمز
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.