آلمان و عربستان سعودی صفحه جدیدی در روابطشان گشودند
پایان سوءتفاهم با ریاض
بعد از 10 ماه روابط پرتنش، آلمان و عربستان در نهایت برای بهبود روابط به توافق رسیدند تا هم ریاض بار دیگر از کالاهای صادراتی آلمان و اسلحههای پیشرفته این کشور بهره ببرد و هم برلین از بازارهای وسوسهبرانگیز پادشاهی عربستان سودی به جیب بزند. نشستهای حاشیهای مجمع عمومی سازمان ملل نتیجه داد و حالا بحران سیاسی میان عربستان و آلمان رو به پایان است. روز سهشنبه هایکو ماس، وزیر خارجه آلمان، از توافق میان عربستان سعودی و آلمان برای پایان تنش دیپلماتیک خبر داد. هایکو ماس، وزیر خارجه آلمان، در کنفرانس خبری مشترک خود با عادل الجبیر، همتای سعودیاش، گفت آلمان از «سوءتفاهمهایی» که موجب خروج سفیر عربستان سعودی از آلمان در نوامبر 2017 شد، ابراز تأسف میکند: «میبایست با شفافیت بیشتری در تماسها و مذاکراتمان با عربستان رفتار میکردیم تا از بروز سوءتفاهم جلوگیری میشد. ما تمام تلاش خود را خواهیم کرد تا روابط با ریاض تقویت شود». وزیر خارجه آلمان همچنین از عربستان خواست نقشی محوری در منطقه ایفا کند. طرف سعودی هم با استقبال از سخنان وزیر خارجه آلمان، از او خواست برای بررسی راههای تقویت روابط دوجانبه به عربستان سفر کند. «ماجراجویی» در لبنان و خاورمیانه روابط عربستان سعودی با آلمان نوامبر سال گذشته و زمانی پرتنش شد که زیگمار گابریل، وزیر خارجه سابق آلمان، گفت ریاض در امور سیاسی لبنان دخالت میکند. در آن زمان، سعد حریری، نخستوزیر لبنان، در عربستان سعودی بهسر میبرد و پس از چند روز بیخبری، ناگهان در سخنرانی تلویزیونی مشکوکی پس از تاختن به ایران و حزبالله لبنان، استعفای خود را اعلام کرد. در پی این اقدام، بسیاری از ناظران ریاض را متهم کردند که سعد حریری را برای استعفا تحت فشار قرار داده است؛ اتهامی که عربستان سعودی آن را رد میکرد. وزیر خارجه وقت آلمان نیز از آنچه «ماجراجویی» در خاورمیانه خواند، انتقاد کرد و برخی این اظهارات را حملهای به سیاست خارجی عربستان در منطقه، بهویژه در بحران یمن خواندند. این اظهارات گابریل خشم ریاض را به دنبال داشت و کار تا آنجا بالا گرفت که عربستان سعودی سفیر خود را از آلمان فراخواند و سفیر جدید آلمان در ریاض نیز اعتبارنامهای دریافت نکرد. صادرات آلمان به عربستانسعودی هم در نیمه اول سال 2018 حدود پنج درصد کاهش یافت. از آن زمان آنگلا مرکل، صدر اعظم آلمان، تلاش کرد با گفتوگوی تلفنی با محمد بنسلمان، ولیعهد عربستان، آبی بر آتش این اختلافات بریزد. هرچند ریاض همچنان خواهان ابراز تأسف وزیر خارجه آلمان از اظهاراتش بود. آلمان برای حل این اختلافات دست به اقداماتی عملی هم زده است؛ برای مثال بهتازگی یک سند دولتی در آلمان نشان میداد برلین مجوز ارسال تسلیحات به عربستان سعودی را صادر کرده است. این در حالی است که پیشتر دولت آلمان توافق کرده بود فروش اسلحه به کشورهای درگیر در جنگ یمن را متوقف کند. عربستان سعودی رهبری کمپینی متشکل از 9 کشور را بر عهده دارد که از سال 2015 علیه حوثیها در یمن میجنگند. از زمان آغاز عملیات نظامی به رهبری عربستان در یمن، هزاران نفر از غیرنظامیان این کشور کشته شده و حدود سه میلیون یمنی نیز آواره شدهاند. این تلفات بالا و وضعیت هولناک مردم یمن موجب شد عفو بینالملل و بسیاری از نهادهای حقوقبشری دیگر از فروش سلاحهای غربی به عربستان سعودی و متحدان این کشور در کمپین علیه یمن انتقاد کنند. پیشتر عادل الجبیر، وزیر خارجه عربستان سعودی، در واکنش به توقف فروش اسلحه آلمان به این کشور، گفته بود ریاض برای تأمین سلاحهای خود به آلمان وابسته نیست و میتواند این تسلیحات را از هر جای دیگری تأمین کند. اختلافات میان دو کشور بر صادرات داروهای آلمانی به عربستان نیز تأثیر گذاشته بود؛ در ماههای اخیر، چندین شرکت تکنولوژی پزشکی و دارویی از مناقصههای حوزه بهداشت و درمان پادشاهی عربستان خارج شدند. آنطور که مدیر یکی از این شرکتها ماه گذشته به دویچهوله گفته بود، ضرر این اختلافات برای شرکتهای دارویی آلمانی چیزی حدود صدها میلیون یورو بوده است. ماه گذشته، انجمنهای دارویی اروپا و ایالات متحده با اشاره به اختلافات عربستان و آلمان هشدار دادند محدودیت اعمالشده از سوی عربستان برای داروهای ساخت آلمان میتواند به بیماران عربستانی آسیب برساند و سرمایهگذاریهای آینده این حوزه در عربستان را کاهش دهد. تنش کانادا و ریاض یکی دیگر از کشورهایی که در ماههای اخیر روابط پرتنشی با پادشاهی عربستان سعودی داشته، کاناداست؛ اختلافی که با توییت وزارت خارجه کانادا در انتقاد به بازداشت یکی از فعالان حقوق زنان عربستان آغاز شد و از آن زمان تلاشهای کانادا برای عادیسازی روابط نتیجه چندانی نداشته است. حالا وزیر خارجه کانادا با وجود سردی روابط، امیدوار است بتواند از فرصت مجمع عمومی سازمان ملل استفاده و در هفته جاری با همتای عربستانی خود دیدار کند. کریستیا فریلند، وزیر خارجه کانادا، تصریح کرد امیدوار است در روزهای آتی در حاشیه هفتادوسومین نشست مجمع عمومی سازمان ملل با عادل الجبیر، همتای عربستانی خود، برای بررسی اختلافهای دیپلماتیک میان دو کشور دیدار کند. این اظهارات وزیر خارجه کانادا در جریان نشستی که شورای روابط خارجه نیویورک میزبان آن بود، گفته شد. عربستان در آگوست سال جاری میلادی روابط تجاری با کانادا را به حالت تعلیق درآورد و به همه دانشجویان عربستانی در کانادا دستور داد به کشورشان بازگردند. عربستان همچنین سفیر کانادا را اخراج و سفیر کشورش را از اتاوا فراخواند. بحران میان کانادا و عربستان بعد از آن آغاز شد که اتاوا، خواهان آزادی فوری فعالان مدنی بازداشتشده در عربستان ازجمله سمر بدوی شد که برادرش به 10 سال حبس در عربستان محکوم شده است. همسر و فرزندان برادر سمر بدوی شهروند کانادا هستند و در این کشور زندگی میکنند. خواسته کانادا از سوی ریاض مداخله در امور داخلیاش قلمداد شد و در نهایت به قطع تقریبا کامل روابط دو کشور انجامید. به باور ناظران، محمد بنسلمان، ولیعهد عربستان سعودی که اکنون رتقوفتق امور عربستان را عملا او بر عهده دارد، با اقدامات سختگیرانه خود در قبال انتقاد کانادا، در واقع میخواست این پیام را منتقل کند که این پادشاهی هیچگونه انتقادی را از بیرون درباره وضعیت حقوق بشر در عربستان سعودی قبول نمیکند. او این پیام را نهتنها به کانادا بلکه به تمام کشورهای جهان داد. در این میان، کانادا هم تلاش کرد با واداشتن کشورهای نزدیک به عربستان به میانجیگری، به این تنش خاتمه دهد؛ اما همزمان دولت کانادا اعلام کرد از موضع خود در قبال عربستان سعودی عذرخواهی نخواهد کرد. وزیر خارجه کانادا روز گذشته نیز با وجود ابراز امیدواری برای دیدار با همتای سعودی خود، گفت کانادا موضع بنیادی خود را تغییر نخواهد داد: «ما همیشه از حقوق بشر حمایت میکنیم... ما در قبال همه زنانی که در سراسر جهان برای حقوق خود مبارزه میکنند، احساس وظیفه میکنیم».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.