|

نقش مطالعه در درمان ام‌اس

عبدالرضا ناصرمقدسی. متخصص مغز و اعصاب

بيمارى ام‌اس از آنجا كه بيمارى‌ای متعلق به نسل جوان است و مى‌تواند سبب ناتواني در فعال‌ترین قشر جامعه شود، همواره مورد توجه بوده است. افزایش روزبه‌روز این بیماری نیز بر این توجه افزوده است. همين موضوع اهميت كشف و ارائه راه‌هاى جديد درمانى و نيز ضرورت امكانات بهتر توانبخشى و بازتوانى را دوچندان مى‌كند. جامعه ما، هم به دلايل فوق و هم به علت تلقى اشتباه از بيمارى، توجه خاصى به آن دارد؛ توجهى كه درعين‌حال محملى براى سودجويى شده است. هر چند ماه، يك نفر مدعى درمان ام‌اس مى‌شود و با ارائه يك راه‌حل درمانى كه تماما مبتنى‌بر شيادى و دروغ بوده به اخاذى از بيماران مشغول مى‌شود. بارها مى‌شنويم كه فلان كس در فلان شهر مدعى درمان ام‌اس شده است. اينكه چرا اين اتفاق مى‌افتد وجوه مختلفى دارد كه من در اين مجال مى‌خواهم به يك جنبه از آن اشاره كنم. وقتى از بيماران منبع اين اطلاعات را مى‌پرسم به فضاى مجازى اشاره مى‌كنند. وقتى جزئيات بيشترى مى‌خواهم متوجه مى‌شوم كه بیماران از چند سايت نامعتبر فارسى‌زبان يا كانال‌هاى تلگرامى كسب اطلاع كرده‌اند. هيچ‌کدام يك مقاله خوب يا كتاب مناسب در اين باب مطالعه نكرده‌اند. به يك نمونه واضح اشاره مى‌كنم. تقريبا دو سال پيش بود كه پس از درج خبرى در رسانه‌ها هياهويى در مبتلايان ام‌اس به‌وجود آمد. متن خبر، از درمان قطعى بيمارى ام‌اس توسط محققان كانادايى با روش سلول‌هاى بنيادى خبر مى‌داد. پس از آن ما با سیل تماس‌ها از سوی بیماران روبه‌رو شدیم که می‌خواستند برای درمان نهایی به کانادا بروند. هجمه ایجادشده تا به آن حد بود که ما؛ یعنی کسانی که به‌نوعی دست‌اندرکار درمان ام‌اس در ایران هستند مجبور شدیم تا به طرق مختلف مانند مصاحبه و نوشتن یادداشت دست به روشنگری در این باب بزنیم. بسیار جالب بود که خیلی‌وقت‌ها بیماران ما این توضیحات را نمی‌پذیرفتند، اما حقیقت ماجرا چه بود؟ مارک فریدمن که یکی از پیشروترین افراد در زمینه درمان بیماری ام‌اس است، همراه با تیم تحقیقاتی‌اش مقاله‌ای در مورد یک تحقیق 13 ساله را به چاپ رساندند. این تحقیق روی 24 بیمار مبتلا به ام‌اس انجام شده بود و طی آن پس از انجام شیمی‌درمانی با دوز بالا براي بیماران تزریق سلول‌های بنیادی انجام شد. یکی از این بیماران به دلیل عوارض ناشی از شیمی‌درمانی فوت می‌کند، اما 23 بیمار باقیمانده برای مدت 13 سال بدون حمله یا پیشرفت بیماری زنده مانده بودند. این پیشرفت بزرگی در کنترل بیماری ام‌اس بود، ولی باید توجه داشت که به‌هیچ‌وجه درمان قطعی محسوب نشده و هیچ‌کدام از پلاک‌های ام‌اس این بیماران از بین نرفته بود، اما این تحقیق به این صورت در ایران نشر یافت که محققان کانادایی موفق به درمان قطعی این بیماری شده‌اند. این‌‌گونه بود که حجم بالایی از بیماران به فکر رفتن به کانادا برای درمان قطعی شدند، اما نکته قابل‌توجه این بود که تمایل به ورود به این کار تحقیقاتی در بیماران کشورهای دیگر، از جمله خود بیماران ام‌اس کانادا دیده نشد. این فرق ناشی از چه بود؟ درست است که مثل بسیاری دیگر از موارد، رسانه ملی بسیار بد عمل کرد و بدون آنکه با یک کارشناس صحبت کند دست به نشر یک خبر اشتباه زد، اما در اين بين بیماران ما هم زحمت مطالعه یک گزارش علمی از این تحقیق را به خود ندادند. نه‌تنها اصل مقاله برای همه در دسترس است، بلکه بسیاری از سایت‌های معتبر فرم خلاصه‌شده و قابل‌فهمی را از این‌گونه مطالعات برای عموم به چاپ می‌رسانند که بیماران با مراجعه به آنها از چندوچون این تحقیقات آگاه می‌شوند. در کشورهایی که فرهنگ مطالعه در آنها وجود دارد و کتاب‌خوانی یک ارزش محسوب می‌شود، بیماران با مراجعه به منابع معتبر، اطلاعات درست و مفیدی را نسبت به موضوع کسب می‌كنند. این‌گونه متوجه می‌شوند که حقیقت ماجرا چیست و کدام کار تحقیقاتی می‌تواند برای آنها فایده داشته باشد، اما متأسفانه فرهنگ کتاب‌خوانی در جامعه ما وجود ندارد. سرانه مطالعه کتاب آن‌قدر در جامعه ما اندک است که گاه فکر می‌کنم آیا شهروندان ایرانی چیزی هم در طول زندگی یاد می‌گیرند؟ یا همه‌چیز به تجربه‌های روزانه آنها محدود می‌ماند؟ این بسیار خطرناک است و صرفا افول فرهنگی ما را به دنبال داشته است که خود را در جوانب متفاوت، ازجمله در درمان بیماری‌ها نشان می‌دهد. واقعا به بیماران توصیه می‌کنم که به مطالعه روی بیاورند؛ با مطالعه نه‌تنها می‌توانند کیفیت زندگی خود را ارتقا ببخشند، بلکه درعین‌حال مي‌توانند فرصت‌های مناسب و درست درماني را درک كرده و به‌اين‌ترتيب در دام شیادانی که از ندانستن‌های ما سوءاستفاده می‌کنند نيز نمي‌افتند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.