خوابیده در خانه اژدهای خفته زلزله
مهدی تقیزاده . کارشناسارشد عمران و مستندساز
تصویر اول: قطار ماشینهای تا خرخره پر. از زیرانداز و چادر سفری و پتو و بالش و صندلی راحتی گرفته تا انواع و اقسام خوراکی و دو، سه دست لباس اضافه و انواع توپ و راکت و... نکند باران بیاید؟! این بارانی و چتر و لباس گرم و... شاید هوا خیلی سرد شد؟! این هم یک دست لباس گرم اضافه و پتو و... شاید هم آفتاب تند باشد؛ خب این هم لباس آستینکوتاه و سایهبان و کرم ضدآفتاب و عینک دودی و... همه جور تمهیدات برای چند ساعت! راستی! اینجا کجاست؟ تهران؛ سیزدهبهدر! تصویر دوم: کارگری بیلبهدست. ایستاده کنار ستون یک ساختمان بتونی نیمهکاره. بیلش را از ملات پر میکند. (رویم نمیشود بگویم بتون؛ آخر هیچ چیز این مخلوط به بتون شبیه نیست. نه نسبتهای سیمان و شن و ماسه و آب و نه روش تهیه و آمادهسازی آن) بیل را به سرعت بالا میبرد و ملات، پرتاب میشود درون قالب ستون. صدای کوبیدهشدن شن و ماسهها به دیوار قالب به همراه شُرشُر فروریختن شیره آب و سیمان، خیال همه را راحت میکند که اندک اختلاط این مخلوط هم از بین رفت و افتضاح، کامل شد. این هم روش اجرای ستون بتونی، اصلیترین عنصر اسکلت ساختمان! قطعا این شیوه ساختوساز، روشی بدیع و سریع در «توسعه بافت فرسوده شهر» است. راستی! اینجا کجاست؟ تهران! امروز. تصویر سوم: سقفهای بتونی، لایه به لایه روی هم خوابیدهاند. ساق و سالم! فقط خبری از ستونهای بتنوی نیست. انگار کل بنا روی هم خوابیده است. ساختمانی با ارتفاع بیش از 20 متر، اکنون کمتر از پنج متر ارتفاع دارد. در طبقات هرچه بوده، له شده. کسی هم زنده مانده؟ احتمالش ناچیز است. امداد و نجات؟ هر قطعه سه در چهار متر این آوار، حداقل هفت تن وزن دارد. برداشتنش تجهیزات میخواهد. پس اگر کسی هم زنده مانده باشد... اینجا کجاست؟ مکزیکوسیتی (1985) یا ترکیه (1999) یا ژاپن (1995 یا 2011) یا شاید هم تهران، سعادتآباد، ساختمان مهرسیما، دهم تیر 1387 یا حتی... . تصویر چهارم: گودالی کشیده تا خط افق. قطار جنازهها را درون آن میخوابانند. آخر قطار پیدا نیست. انگار تا ابد، کش آمده است. مردی بر سر چند جنازه نشسته. اشکی در کار نیست. زنی ضجه میزند و صورت میخراشد. برای او هم اشکی نمانده. مدتي است سیل اشک گذر کرده و دلهای ویران را بر جای گذاشته. لودری بر جنازهها خاک میریزد. اینجا کجاست؟ بویین زهرا؟ طبس؟ رودبار؟ بم؟ ورزقان؟ سرپل ذهاب... شاید هم... . تصویر آخر (تصویر تار است): پیکر شهری بیقواره. تن رهاکرده زیر لایهای از دود. چنانکه تابش خورشید هم از او دریغ شده. خوابیده در خانه اژدهای خفته زلزله. که روزی بیدار خواهد شد. کی؟ دیر و زود دارد اما سوخت و سوز؟ نه! صدای تیکتاک ساعت به گوش میرسد. قطار ماشین و آدم به هیبت مورچگان بر تن عریان شهر، روان است. صدای گوینده خبر در میان همهمه شهر و تیکتاک ساعت که فلان جا زلزله آمده است و... و پیکر شهر که انگار از سر کسالت، دهاندره میکند. اینجا کجاست؟... . به جای عنوانبندی پایانی: این مرثیه، مرثیه کلانشهری است که پتانسیل تبدیلشدن به کلانگور را دارد. زلزله کوبه ژاپن 20 ثانیه طول کشید. بم هم 20 ثانیه. کوبه پنجهزارو 500 نفر کشته داشت و بم رسما حدود 26 هزار. راستی جلوی آمار بم چند صفر باید گذاشت تا برآورد معقولی از فاجعه تهران به دست آید؟ بم زمان زلزله حدود 100 هزار نفر جمعیت داشت و تهران، الان حدود 10 میلیون نفر.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.