عوامل اصلي سقوط لير و ريال در مقابل دلار
بهرام مسعودي- پژوهشگر اقتصادي
فشار تحريم، ضعفهاي زيرساختي اقتصاد، ناکارآمدي مسئولان اقتصادي يا سياستهاي کلي و خارجي و روابط بينالملل کدام نقش بيشتري در سقوط لير و ريال دارند؟ از زمان تحريم آمريكا عليه وزير دادگستري و امور خارجه ترکيه تاکنون ۴۰ درصد ارزش لير ترک نسبت به دلار آمريكا تنزل داشته است، با سرمايهگذاري اخير ۱۵ ميليارد دلاري قطر هفت درصد ارزش لير ترک ترقي داشت، ولي با موانع جديدي که آمريكا بر فولاد و آلومينيوم ترکيه اعمال کرد. ارزش لير مجدد شش درصد در مقابل دلار سقوط کرد. اردوغان اعلام کرد اگر آنها دلار دارند ما خدا را داريم. بااينحال و با وجود حمايت مردم ترکيه از سياستهاي دولت و آتشزدن دلار از سوی طرفداران اردوغان، سرمايهگذاري ۱۵ ميليارد دلاري قطر که هفت درصد ارزش لير را بالا برده بود، نتوانست ارزش لير را حفظ کند و با پايينآمدن شش درصدي مجدد ارزش لير، همه اين عوامل توانستند فقط يک درصد ارزش لير را ترقي دهند، يعني اکنون سقوط ارزش لير نسبت به دلار به ۳۹ درصد قبل از تحريم رسيده است. با توجه به اينکه زيرساختهاي اقتصادي ترکيه قويتر از ايران است و به نظر ميرسد دولتمردانش از دولتمردان ما تخصص و تجربه بالاتر و کارآمدي بالاتري دارند، بااينحال با داشتن همه اين عوامل نتوانستند ارزش لير را حفظ کنند، اين يعني فشار تحريم مهمترين عامل سقوط ارزش پول است، تا اين فشار برداشته نشود تدابير ديگر کارساز نخواهد شد. پس عامل اصلي سقوط ريال ايران در مقابل دلار آمريكا را تماما به ناکارآمدي دولتمردان اقتصادي نسبتدادن با حقيقت قرين نيست و عامل اصلي سقوط ريال در مقابل دلار در درجه اول به اثرات تحریمهاي آمريكا و عواملي مانند ضعفهاي زيرساختي اقتصاد کشور مربوط است و ناکارآمدي مسئولان در مراحل بعدي قرار دارد و تعويض مديران در اين شرايط نميتواند اثرات مهمي ايجاد کند. در اين شرايط و فشارهاي ناشي از تحريم آمريكا حتي از کارآمدترين نيروها هم کار چنداني ساخته نيست (البته از اهميت سلامت مسئولان، سلامت اقتصاد و شفافيت و مبارزه جدي با باندهاي منفعتطلب نبايد غافل شد) بلکه اين هنر سياستهاي کلي و سياست خارجي و روابط بينالملل و تدابير هوشمندانه است که در درجه اول اهميت قرار دارد و ميتواند شرايط را تغیير دهد و ارزش ريال را در مقابل دلار حفظ کند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.