|

پرویز تأییدی؛ از سکوت در میان ما و تشییع به‌سوی بهشت‌زهرا

رضا آشفته : پرویز تأییدی از هنرمندان تئاتر و سینماست که در این سال‌ها بیشتر در بخش آموزش فعال بود و با آنکه دوست داشت نمایش‌نامه 1لیکان از متون نمایشی استریندبرگ سوئدی را به تماشا درآورد اما انگار در این مدار تازه تئاتر شبه‌خصوصی نشد یا نتوانست به‌گونه‌ای کمافی‌السابق، تولیدی در هنر نمایش داشته باشد و به هر روی به دلیل ایست قلبی از میان ما رفت و امروز ساعت 9 صبح از مقابل ساختمان شماره 2 خانه سینما به سمت قطعه هنرمندان در بهشت‌زهرا(س) تشییع می‌شود. متولد 15 مرداد 1316 بود، بنابراین هشتادویکمین سالگرد تولدش را پشت‌سر گذاشته بود و حالا در روزهای پیش‌روی با گذر از 81سالگی زندگی را بدرود گفت. زندگی و هنر می‌گویند پرویز تأییدی یکی از بانیان تئاتر تلویزیونی در ایران است و سابقه طولانی در تدریس، ترجمه و نویسندگی دارد. مردی که کارگردان سینمای مستند و داستانی هم بوده است و در کارنامه‌اش می‌شود رد پای هنرها و تجربه‌های گوناگون و مختلفی را گرفت. در ضمن او یکی از مترجمانی است که در کنار مهین اسکویی به شناساندن شیوه استانیسلاوسکی روسی پرداخته است. او با ترجمه کتاب «کار هنرپیشه بر نقش»، اثر استانیسلاوسکی تأثیر بسزایی در زمینه آشنایی بازیگران تئاتر ایران با یکی از روش‌های مطرح بازیگری جهان داشت و در این راستا کتاب «تئوری استانیسلاوسکی در پرورش هنرپیشه» را هم به نگارش درآورد. پرویز تأییدی با ترجمه نظریه‌های استانیسلاوسکی در حوزه بازیگری، در دهه‌های گذشته، سهمی اساسی در یادگیری فن ایفای نقش و هنر بازیگری داشت. همین دو کتاب کافی است که هم قدردانش باشیم و هم از پرویز تأییدی به‌عنوان یک چهره ماندگار در میان فعالان عرصه فرهنگ‌وهنر یاد کنیم. از فعالیت‌های زنده‌یاد تأییدی در عرصه ترجمه نیز می‌توان به «شب‌های کابیریا» اثر فدریکو فلینی، «سکون»، اثر اینگمار برگمان، «توده هیزم» اثر آگوست استریندبرگ، «فرشته آبی» اثر یوزف فون اشترنبرگ و «همشهری کین» اثر اورسون ولز اشاره کرد. او مترجم متن پلیکان اثر آگوست استریندبرگ است، و دراین‌باره می‌گوید: این متن کیفیت‌های اجرائی فراوانی دارد و به همین دلیل آن را برای اجرا در تئاتر شهر ارائه می‌کنم. نمایش، تمی اجتماعی دارد و دعوای خانوادگی یک زن‌وشوهر را آسیب‌شناسی می‌کند. در واقع برخی از منتقدان به شکست‌های استریندبرگ در ازدواج اشاره دارند و تم برخی از داستان‌های او را متأثر از زندگی این نویسنده می‌دانند. دو فیلم کم‌فروغ آخرین مهلت و حمله خرچنگ‌ها ازجمله کارهای سینمایی اوست که در همان سال‌های 68 تا 71 باعث شد که دیگر تجربه کارگردانی را در زمینه سینمای داستانی ادامه ندهد. او در عرصه فیلم کوتاه و مستند نیز بناهای تاریخی ایران، پرده‌برداری، رنگ نقش دیوار، سیزدهم هجری/شیراز، خاک، آب و گُل، باد، آتش، زیبای بی‌اعتنا و هنر فرش ایران را ساخته است. پرویز تأییدی هم طبق نظریه روان‌شناسان که در دوران کودکی حرفه و شخصیت آدم‌ها معلوم می‌شود، با بازی در یک نمایش در دوران مهدکودک حضور هنرمندانه‌اش را دریافت اما بعدها به شکل جدی‌تر در تهران کار هنری را در دبیرستان و با تئاترهای مدرسه‌ای آغاز کرد. او مدرک کارشناسی‌ارشد سینما از آلمان داشت و فعالیت هنری را با کارگردانی، بازیگری، و نویسندگی تئاترهای تلویزیونی آغاز کرد. از دیگر فعالیت‌هایش می‌توان به تدریس در دانشکده‌های هنرهای دراماتیک، دانشکده سوره و ترجمه آثار نمایش‌نویسان مشهور جهان اشاره کرد. بعدها زیر نظر پروفسور دیویدسن که از آمریکا آمده بود و در انجمن ایران و آمریکا کلاس‌های بازیگری دایر کرده بود، الفبای بازیگری به شیوه استانیسلاوسکی را آموخت. اولین نقش عمده‌اش در تئاتر در نمایش «پدر» آگوست استریندبرگ بود. از دیگر نمایش‌هایش می‌توان به نمایش‌های «زیبای بی‌اعتنا» و «آخرین نوار کراپ» اشاره کرد. بعد در دوبله چند فیلم شرکت کرد. سپس به آلمان رفت و پس از گرفتن فوق‌لیسانس از آلمان به ایران بازگشت و به تدریس رشته‌های بازیگری، فن بیان و کارگردانی در دانشکده‌های هنرهای دراماتیک مشغول شد. تأییدی سپس به تهیه و کارگردانی تئاترهای تلویزیونی و صحنه‌ای و ساختن فیلم‌های مستند و داستانی در تلویزیون پرداخت. او در زمینه ترجمه کتاب‌های تئاتر و سینما نیز فعالیت می‌کرد. برادرش مهران تأییدی (فیلم‌ساز) است. بی‌حاشیه‌ای در حاشیه اصغر همت، بازیگر سینما و تئاتر و مدیرعامل پیشین خانه تئاتر در متنی که برای درگذشت پرویز تأییدی در ایسنا نوشته، آورده است: پرویز تأییدی را با ترجمه کتاب «کارهنرپیشه» روی نقش که بخشی از سلسله‌درس‌های استانیسلاوسکی در بازیگری است و تک‌پرده‌ای‌هایی در همان کتاب بیشتر شناختم، تک‌پرده‌ای‌هایی که خیلی از بازیگران ‌و علاقه‌مندان به بازیگری را به روی صحنه یا جلوی دوربین برد تا آنچه را در آموزه‌های استانیسلاوسکی در متن کتاب دریافته بودند، تجربه کرده و ‌میزان توانایی خود را بسنجند و به منصه ظهور برسانند؛ زیبای بی‌اعتنا، پرده‌برداری، آخرین نوارکراپ و نقص ازجمله‌ آن تک‌پرده‌ای‌ها بودند. بعدها که او را از نزدیک شناختم، احترامش برایم صدچندان شد؛ معلمی بی‌ادعا، بادانش، متواضع، بی‌حاشیه، کم‌حرف و کم‌توقع، همین خصوصیات نیک او باعث شد که این مرد بی‌حاشیه در حاشیه بماند و هرگز حق‌خواهی نکند، ما هم بی‌اعتنا از کنار او گذشتیم و حال فقدانش را شاهدیم، او هم از میان ما رفت بی‌آنکه ارج ببیند و به آنچه لیاقتش را داشت برسد. چه می‌شود کرد؟ باز هم باید گفت، چرخ بازیگر از این بازیچه‌ها بسیار دارد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.