|

فیلم‌نامه و درباره فیلم‌نامه پی‌رنگ در فیلم‌نامه

«هنر پی‌رنگ‌سازی» کتابی است از لیندا جی.کوگل که با ترجمه حسین شیرزادی در نشر سفیدسار منتشر شده است. کتاب درباره یکی از اصول مهم فیلمنامه‌نویسی، یعنی پی‌رنگ است و این‌که یک فیلمنامه‌نویس چگونه می‌تواند پی‌رنگی جذاب بسازد که مخاطب را با خود همراه کند. نویسنده این کتاب چنان‌که در مقدمه مترجم آمده است همکاری با استودیوهای اصلی هالیوود و نویسندگی برای سینما و تلویزیون را در کارنامه کاری خود دارد و از چهره‌های دانشگاهی فعال در حوزه فیلمنامه‌نویسی است. لیندا جی.کوگل در زمان نوشتن «هنر پی‌رنگ‌سازی» رئیس گروه فیلم‌نامه‌نویسی مدرسه‌ی فیلم لس‌‌آنجلس بوده و همچنین در انستیتو فیلم آمریکا، دانشگاه لویولاماری‌مونت و انستیتو فیلم بوستون در این حوزه تدریس می‌کرده است. مترجم در مقدمه خود بر این کتاب از نگارش جذاب و به دور از حشو و زوائد، رویکردی واقع‌بینانه و نوشتن به شیوه‌ای که حاصل کار در عین دقت، تخصص و موشکافی، طراوت خود را هم حفظ کند، به‌عنوان ویژگی‌های کتاب «هنر پی‌رنگ‌سازی» نام برده است. در بخشی دیگر از همین مقدمه درباره این کتاب آمده است: «این کتاب شامل تمام چیزهایی است که لازم است یک فیلم‌نامه‌نویس در مورد قصه‌گویی بداند. در این کتاب از زاویه‌ی جدیدی به مقوله‌ی فیلم‌نامه‌نویسی نگریسته می‌شود که شاید تا پیش از این کمتر مورد توجه قرار گرفته باشد. داستان و پی‌رنگ دو نکته‌ی کلیدی مرکزی هستند که در این کتاب مورد بررسی و مداقه قرار گرفته‌اند. اینکه چگونه داشتن یک پی‌رنگ قدرتمند می‌تواند به بهبود فیلم‌نامه کمک کند مهمترین ارمغان این کتاب برای خوانندگان است». کتاب هنر پی‌رنگ‌سازی از ده بخش تشکیل شده است. الزامات درام، رویداد و هیجان، نقش کشمکش، اصول کنش، توالی داستان، هنر حقیقی پی‌رنگ‌سازی، مشکلات رایج در ساختمان پی‌رنگ و ابزارهای تحلیل از موضوعاتی است که در بخش‌های مختلف این کتاب به آن‌ها پرداخته شده است. لیندا جی.کوگل در بخشی از مقدمه این کتاب تأکید می‌کند که کتابش «کتاب راهنمای مبتدیان نیست». او همچنین می‌نویسد: «هیچ فرمولی وجود ندارد که با ارائه‌ی آن بتوانم به کسی تعهد بدهم که او را به نویسنده‌ی فیلم‌نامه‌‌های پرفروش بدل می‌کنم. آن‌چه هنر پی‌رنگ‌سازی پیشنهاد می‌دهد درواقع بینشی است در مورد موضوعات کلیدی، در زمینه‌ی طراحی و ساختمان پی‌رنگ. این‌که چگونه باید اطلاعات را کنار هم بچینید تا داستانی قدرتمندتر و بااهمیت‌تر به مخاطب خود ارائه دهید. من ابتدا تعریف واضحی از پی‌رنگ ارائه می‌دهم و سپس نشان خواهم داد که پی‌رنگ تنها خلق یک توالی از صحنه‌ها نیست که رویدادهای موجود در داستان را نمایش می‌دهند، بلکه پی‌رنگ، مدیریت هیجانات ایجادشده را هم دربر می‌گیرد. هدف این است که به شما ابزارهایی برای یک‌دست‌کردن پی‌رنگ، شخصیت‌پردازی، مقدمه‌چینی و هیجان داده شود تا بتوانید داستان‌هایی خلق کنید که معنادار و متقاعدکننده‌اند». او همچنین در جایی دیگر از این مقدمه می‌نویسد: «تمام کتاب هنر پی‌رنگ‌سازی در این باره است که چگونه مخاطب‌تان را در خلال اطلاعات داستان راهبری کنید و او را مشتاق و هیجان‌زده نگاه دارید تا در کل این تجربه بتواند همان احساسی را داشته باشد که شما می‌خواهید. به‌عنوان یک فیلم‌نامه‌نویس نباید تماشاگر را تنها وادار کنید از خودش بپرسد: بعدش چی می‌شه؟ بلکه باید بتوانید هیجان‌های او را در هر بخش از داستان مدیریت کنید. هنر پی‌رنگ‌سازی درواقع هنر تغییر شکل یک روایت خشک از رویدادها، به یک تجربه‌ی هیجانی است». فیلم‌نامه افشاگری «برترین فیلم‌نامه‌های سینمای جهان» مجموعه‌ای است که با ویراستاری و تحت سرپرستی شیوا مقانلو در نشر سفیدسار منتشر می‌شود و به فیلم‌نامه‌های مطرح سینمای جهان اختصاص دارد. «افشاگری» نوشته تام مک‌کارتی و جاش سینگر از جمله فیلم‌نامه‌هایی است که در این مجموعه منتشر شده است. این فیلم‌نامه با ترجمه آرمیتا شهنازی به چاپ رسیده و شامل متن فیلم‌نامه «افشاگری» به همراه یادداشتی درباره آن و همچنین مصاحبه تام‌مک‌کارتی، یکی از نویسندگان این فیلم‌نامه و همچنین کارگردان فیلمی که بر اساس آن ساخته شده و همچنین پنج نکته درباره فیلم «افشاگری» است. در آغاز کتاب نیز یادداشتی در معرفی این فیلم آمده است. در بخشی از این یادداشت می‌خوانیم: «افشاگری فیلم پرکششی است که کشش و هیجان خود را از دل داستانی سرراست و اجتماعی پدید می‌آورد؛ نه با اتکا بر هیجان‌های کاذب یا تعلیق‌های جنایی و پلیسی». همچنین در بخشی از یادداشت پایان کتاب درباره این فیلم می‌خوانیم: «افشاگری، بازگویی داستان شفاف‌سازی و پشتکار گروهی از خبرنگاران روزنامه‌ی بوستون‌گلوب است که برای افشای تعرض‌های رخ‌داده توسط کشیش‌های کلیسای کاتولیک، تلاش می‌کنند. این اثر از آن دسته فیلم‌هایی است که نه‌تنها در حین تماشا تأثیر بسیاری گذاشته و ما را عمیقا با وقایع پیش می‌برد، بلکه پس از پایان نیز اثری عمیق و طولانی‌مدت برجای می‌گذارد و مخاطب را در لایه‌های عمیقی با خودش درگیر می‌کند. کاراکترهای اصلی این فیلم شباهت زیادی به قهرمانان کلیشه‌ای و الگویی ندارند، حتی از سایر همتایان خود در فیلم‌های مشابه هم عادی‌تر و شکننده‌تر به نظر می‌رسند (مثلا در مقایسه با جوانان پرشور فیلم تمام مردان رئیس‌جمهور)، اما تصاویر خلق‌شده همه بیانگر واقعیت زندگی روزمره‌ی این خبرنگاران است: پرونده‌ها و مدارک کاغذی بسیار، تماس‌های مصرانه تلفنی، جست‌وجوهای بی‌وقفه‌ی اینترنتی و مصاحبه‌های شبانه‌روزی و پیاپی با کسانی که از ارائه‌ی اطلاعات سر باز می‌زنند یا در ارائه‌ی آن‌ها خست به خرج می‌دهند. این سختی‌ها و سرخوردگی‌ها اما، آن‌ها را هرچه مصمم‌تر می‌کند».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.