تأکید بر تقویت نگاه زنانه در اولین نشست وزرای خارجه زن
گامي كوچك براي سیاست خارجی فمینیستی
30 زن در جهان نبض دستگاه ديپلماسي كشورشان را در اختيار دارند؛ از همين رو هشت وزير خارجه زن اروپايي، 10 وزير خارجه زن در آمريكاي لاتين و حوزه كارائيب به همراه همتايان خود در آفريقا، آسيا، استراليا و ديگر كشورهاي جهان در مونترال كانادا گرد هم آمدند تا گام كوچكي براي خلق سياست خارجي جديد و تقويت نگاه زنانه در اولين نشست وزراي خارجه زن در جهان بردارند. «سیاست خارجی فمینیستی» از سال ۲۰۱۴ میلادی توسط مارگوت والتسروم، سیاستمدار باسابقه حزب سوسیالدموکرات، به عنوان سیاست رسمی دولت سوئد رسمیت یافت. والتسروم كه در اين نشست دوروزه حضوري فعال داشت، بر اين باور است كه دستیابی به صلح پایدار در جهان امروز از مسیر سیاستهای فمینیستی و تغییر توازن مناسبات قدرت تحقق مییابد. حاميان اين نوع نگرش هم مانند والتسروم معتقدند با حضور فعال زنان در مسائل جهاني بهتر میتوان روابط بینالملل را شناخت و تفاوتهای جنسیتی ضرورتی برای جهان سیاست است. این در حالی است که از دید این رویکرد نوپا، تئوریهای روابط بینالملل صرفا ویژگیهای دولتهای مردانه که بازیگرانی یکپارچه، منطقی، بیرقیب و تنها بازیگران صحنه روابط بینالملل هستند را به نمایش میگذارند. نکته مهم در دیدگاه فمینیستها، توجه به تجارت زنان و تلاش برای فهم واقعیت از دیدگاه آنهاست.به باور آنان، سیاست خارجی فمینیستی شیوهای متفاوت برای درک و توضیح جهان امروز و منازعات حاکم بر آن ارائه میدهد. از مختصات سیاست خارجی فمینیستی این است که بر ضرورت پیشگیری از منازعات و جنگ، به جای ادامه سیاستهای مبتنی بر میلیتاریسم و شرایط جنگی تأکید دارد. در این نشست دوروزه که بیش از نیمی از وزرای خارجه زن جهان را در مونترال گرد هم آورده بود، بر موضوعاتی نظیر جلوگیری از بروز درگیریها، رشد دموکراتیک و نابودی خشونتهای بر مبنای جنسیت متمرکز بود. این نشست چهار موضوع محوری داشت؛ زنان در سیاست و جایگاههای رهبری، تقویت دموکراسی، حمایت از صلح و امنیت و ازبینبردن خشونتهای مبتنی بر جنسیت. کریستیا فریلند، وزیر خارجه کانادا، در افتتاحیه این نشست گفت: زنان کلید یافتن راهحل برای چالشهای سیاسی، اقتصادی و اجتماعی پیشروی جوامع ما هستند. همواره از برابری در احترام و درنظرگرفتن حقوق زنان و دختران حمایت خواهم کرد زیرا هنگامی که در فرایند تصمیمگیری دخیل هستیم، جوامع قدرتمندتر و اقتصادها و طبقه متوسط موفقتر و کشورهای ما امنتر خواهند بود. فدریکا موگرینی، رئیس سیاست خارجی اتحادیه اروپا که بهطور مشترک با فریلند ریاست این نشست را برعهده داشت، گفت: دانهای کاشتیم که به باورم گلهای زیبایی خواهد داد. هر دوی آنها در افتتاحیه این نشست ابراز امیدواری کردند این نشست بتواند سرآغازی برای سنت همکاری میان وزراي زن در جهان باشد. ديانا ساروسي، رئيس سازمان اكسفام در كانادا درباره اين نشست ميگويد: در كانادا پيشرفتهاي چشمگيري براي اجراي سياستهاي فمینيستي براي رسيدن به جايگاه برابر براي زنان، صلح و امنيت برداشته شده و ما اكنون بايد اين رويكرد را در تمامي امور سياست خارجي خود به كار بنديم حتي براي فروش سلاح؛ اين رويكرد بايد بهعنوان مدلي در سراسر جهان و نه تنها براي كانادا در دستور كار دولتمردان قرار بگيرد. اين در حالي است كه اين شيوه از سياستگذاري در كانادا و ديگر كشورهاي جهان منتقدان سرسختي دارد. برخي از فعالان اين عرصه بر اين باورند در حالي كه موضوعات مهم مربوط به زنان ناديده گرفته ميشود، نميتوان از سياست برابري جنسيتي در عرصههاي جهاني و بينالمللي سخن گفت. حتي برخي ديگر ميگويند اگر به سياستهاي مارگارت تاچر، نخستوزير سابق بريتانيا كه بيش از يك دهه نبض سياست بريتانيا را برعهده داشت، نگاه بيندازيم يا اگر عملكرد آنگلا مركل، صدراعظم آلمان را بهدرستي بررسي كنيم، به اين نتيجه ميرسيم ساختار حاکم بر نظام بینالملل تا امروز بدون تأثیر از جنسیت، قواعد خود را به سیاستمداران دیکته کرده است. طبق دیدگاههای کنت والتز، نظریهپرداز تئوری رئالیسم ساختاری، دولتها بازیگران اصلی محیط بینالملل بهشمار میروند که تحت سیستم خودیاری درصدد کسب و افزایش قدرت هستند؛ بنابراين زمامداری زنان تغییری در رویکردهای دولت آلمان و بریتانیا در سالهایی که تحت هدایت مرکل و تاچر بودند، ایجاد نکرده است. با تمامي اين انتقادها، وزراي خارجه حاضر در نشست مونترال بر اين نكته تأكيد كردند؛ اينكه در مورد اين قبيل سياستها در عرصههاي جهاني صحبت شود، تقريبا به همان اندازه اجراي خود سياستها اهميت دارد. بنابراين نبايد استفاده از واژه فمينيست متوقف شود، بلكه بايد گفتوگوهاي بيشتري را انجام داد كه در آن برابري جنسيتي با اين تفكر كه در اين ميدان زنان پيروز ميشوند و مردان شكست ميخورند، از بين برود. به گفته تحليلگران، سياست خارجي موفق فمينيستي در ابتدا نيازمند غلبه بر محدوديتهاي سياسي است. وزرای خارجه زن حاضر، نتایج گفتوگوهای این نشست را در اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل كه از فردا آغاز به كار ميكند، مطرح خواهند کرد. همچنين ۱۷ نفر از این وزرای خارجه زن متعهد شدهاند که سال آینده میلادی به طور مداوم با یکدیگر دیدار داشته باشند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.