|

سقوط ایلیوشین روسیه و انگشت اتهام به‌سوی اسرائیل

دست رد مسکو به سینه تل‌آویو

سفر هیئت نظامی اسرائیلی به سرپرستی امیکان نورکین، فرمانده نیروی هوایی این رژیم، به مسکو، بدون دیدار با ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، پایان یافت. نورکین و هیئت همراه که برای ارائه مدارک و مستندات خود در ارتباط با سقوط هواپیمای نظامی روسی و تلاش برای کاهش تنش میان مسکو و تل‌آویو به روسیه سفر کرده بودند در حالی به تل‌آویو بازگشتند که بر اساس گزارش هاآرتص به نقل از المیادین، مستندات ارائه‌شده مورد تأیید سرگئی شویگو، وزیر دفاع روسیه، قرار نگرفته و او خواستار انجام تحقیقات بیشتر و ارائه گزارش کامل‌تر از طرف اسرائیل شده است. دوشنبه‌شب و در پی حملات هوایی اسرائیل به لاذقیه سوریه، یک هواپیمای نظامی روسیه نیز با 15 سرنشین هدف پدافند هوایی سوریه قرار گرفت و در آب‌های ساحلی این کشور در دریای مدیترانه سرنگون شد و تمام سرنشینان آن جان باختند. نیروی هوایی روسیه، اسرائیل را مسئول این حادثه دانست و در بیانیه‌ای که منتشر کرد، اعلام کرد: «اسرائیل اقدامی غیرمسئولانه مرتکب شد و هواپیمای نظامی تجسسی ایلیوشین-20 روسی را سپر جنگنده‌های خود در برابر پدافند هوایی سوریه قرار داد». تل‌آویو نیز برای جلوگیری از بالاگرفتن تنش با مسکو، هیئتی نظامی را روانه مسکو کرد تا نشان دهد اسرائیل مقصر سرنگونی این جنگنده که از سوی پدافند هوایی سوریه رخ داد، نبوده است. پیش از انجام سفر هیئت نظامی اسرائیلی به مسکو، ارتش اسرائیل پس از سقوط ایلیوشین روسی با انتشار بیانیه‌ای نسبت به این حادثه ابراز تأسف کرد، اما سوریه را مسئول مستقیم آن دانست. در بخشی از این بیانیه آمده است که «جنگنده‌های اسرائیلی پس از هدف قراردادن تأسیسات تولید سلاح برای حزب‌الله لبنان و قبل از شلیک موشک‌های سوریه به سوی هواپیمای نظامی روسی، حریم هوایی سوریه را ترک کرده بودند». بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، هم در آستانه این سفر و پس از گفت‌وگوی تلفنی با ولادیمیر پوتین گفت: «حفظ روابط و همکاری‌های امنیتی میان اسرائیل و سوریه بسیار مهم است و به همین دلیل فرمانده نیروی هوایی را به روسیه فرستادیم تا این همکاری امنیت تداوم داشته باشد». نخست‌وزیر اسرائیل از سقوط هواپیما و کشته‌شدن پرسنل روس ابراز تأسف کرده ‌است. نتانیاهو در تماس تلفنی با ولادیمیر پوتین تأکید کرده کشورش به مقابله با اقدامات ایران در سوریه ادامه می‌دهد. وزارت خارجه آمریکا نیز در واکنش به این حادثه اعلام کرد: «این ماجرا نشان می‌دهد که باید با جدیت بیشتری با انتقال سلاح از ایران به سوریه مقابله شود». بشار اسد، رئیس‌جمهور سوریه، نیز در نامه‌ای به پوتین، اسرائیل را عامل سقوط هواپیمای نظامی ایلیوشین دانسته و خواستار ادامه فعالیت‌های روسیه در کشورش شده ‌است. در این میان رسانه‌های اسرائیلی سناریوی دیگری را مطرح کرده‌اند و ادعا می‌کنند که هدف قرارگرفتن هواپیمای نظامی روسی از سوی پدافند هوایی سوریه اقدامی عمدی بوده و به تحریک ایران صورت گرفته تا باعث تنش میان اسرائیل و روسیه و کاهش همکاری امنیتی مسکو و تل‌آویو در سوریه و نیز پایان‌دادن به عملیات هوایی و موشکی اسرائیل در سوریه شود. بااین‌حال آویگدور لیبرمن، وزیر دفاع اسرائیل، اعلام کرد که با وجود بروز چنین حادثه‌ای، عملیات این رژیم در سوریه متوقف نخواهد شد. روسیه و ایران مهم‌ترین حامیان بشار اسد به شمار می‌آیند. روسیه با حمایت نظامی و به‌طور مشخص با حمایت هوایی از نظامیان سوریه، نقش غیرقابل‌انکاری در حملات به شورشیان مخالف حکومت سوریه و بازپس‌گیری مناطق مختلف توسط دولت دمشق و همچنین مقابله با گروه‌های شبه‌نظامی، از جمله داعش داشته است. سوریه در سال‌های اخیر با حمایت روسیه توانسته بسیاری از مناطق تحت کنترل گروه‌های شبه‌نظامی مخالف اسد را بازپس گیرد. ادلب تنها منطقه‌ای است که در اختیار گروه‌های شبه‌نظامی قرار دارد و بر اساس توافق اخیر پوتین و اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، عملیات آزاد‌سازی این منطقه فعلا به تعویق افتاده است. مسدودشدن حریم هوایی و دریایی سوریه سقوط ایلیوشین-۲۰ ارتش روسیه در میانه تنش‌ها بین بازیگران منطقه‌ای و بین‌المللی و تحولات اخیر در سوریه باعث شده تا تحلیل‌ها و گمانه‌های مختلفی در مورد رویکرد روسیه در ادامه بحران سوریه منتشر شود؛ گمانه‌هایی که حاکی از تجدیدنظر روسیه در همکاری امنیتی خود با اسرائیل و در اختیار قراردادن فضای مانور به جنگنده‌های اسرائیلی برای عملیات در سوریه است. ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه که سرنگونی هواپیمای نظامی کشورش را نتیجه «زنجیره‌ای تراژیک و شرایط اتفاقی» دانسته و تأکید کرده که «این حادثه باید به طور جدی مورد بررسی و موشکافی قرار گیرد»، به نظامیان کشورش دستور داده تا حریم هوایی و دریایی سوریه تا اطلاع ثانوی مسدود شود و این به معنی توقف موقت عملیات اسرائیل در سوریه خواهد بود. تنش اخیر میان روسیه و اسرائیل در حدود هفت سالی که از آغاز ناآرامی‌ها در سوریه می‌گذرد بی‌سابقه بوده است. مسکو و تل‌آویو در سال‌های اخیر همکاری امنیتی نزدیکی در سوریه داشتند که بارها مورد تمجید مقام‌های اسرائیلی قرار گرفته بود. در همین راستا بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، هم در دیدار‌های متعدد با پوتین تلاش کرد تا او را متقاعد کند که سیستم دفاعی موشکی پیشرفته در اختیار حکومت بشار اسد قرار ندهد تا امنیت جنگنده‌های اسرائیلی با خطر روبه‌رو نشود. در همین حال دو طرف در ماه‌های گذشته برای برقراری امنیت در جنوب سوریه، از جمله بلندی‌های جولان در مرز اسرائیل و سوریه همکاری نزدیکی داشتند. بااین‌حال با توجه به تنش پیش‌آمده میان روسیه و اسرائیل باید در انتظار نتیجه رایزنی‌های روزها و هفته‌های آینده میان مسکو و تل‌آویو ماند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.