|

نشست خبری محسن هاشمی درباره پیشینه ساخت مترو و بدهی‌های دولت به متروی تهران

روایتی از خطبه متروی آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی

شرق: رئیس شورای شهر تهران روز گذشته در یک نشست خبری حاضر شد تا درباره وضعیت مترو، گذشته آن، حمایت‌نکردن دولت روحانی و تلاش‌های آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی برای جاانداختن مترو در تهران سخن بگوید. او در بخشی از این جلسه گفت: دولت روحانی به اندازه‌ای که انتظار ماست از مترو حمایت نکرده و ما نیز باید این حمایت‌ها را پیگیری کنیم. محسن هاشمی در نشست خبری کمیسیون عمران و حمل‌ونقل شورای شهر تهران، افزود: سابقه متروی تهران به سال ۱۳۵۲ برمی‌گردد که ترافیک بد بود و درآمد نفت خیلی بالا بود. به همین دلیل گفتند پروژه‌های بزرگ اجرا کنیم. انقلابیون بعدها می‌گفتند این پروژه‌ها درست شده تا پول ملت ایران را بچاپند. طرح جامع ترافیکی شهر تهران توسط مشاور فرانسوی با هفت خط مترو به طول ۱۴۶ کیلومتر که باید چهار خط آن تا ۱۱ سال اجرا می‌شد، تدوین شد و در ۱۰ سال بعد از آن، سه خط دیگر ساخته می‌شد. در سال ۱۳۵۴ شرکت متروی ایران با قانون مجلس تأسیس شد و با فرانسوی‌ها برای طراحی خطوط قرارداد بستند. تا اول انقلاب هم صد ‌میلیون دلار به مشاوران فرانسوی داده شد و طرح‌ها را با جزئیات کشیدند. او گفت: مردم می‌دیدند پنج سال است جایی قرار بوده ایستگاه مترو شود ولی ساخته نمی‌شد. اواخر سال ۵۶ اولین کلنگ مترو در تپه‌های عباس‌آباد به زمین زده شد. زمانی که ایستگاه مترو افتتاح شد، ۳۰ سال پیش‌از‌آن، ایستگاه را ساخته بودند و در زمان انقلاب، ۳۰۰ متر تونل مترو حفر شده بود. هاشمی ادامه داد: انقلابیون آن زمان که مانند دلواپسان امروز بودند، ایرادات زیادی گرفتند و گفتند نمی‌توان خاک مترو را بیرون برد و فاضلاب زیاد است و جلوی مترو را گرفتند و این کار را به‌عنوان یک حرکت انقلابی ثبت کردند. در سال ۶۰ شرکت متروی تهران منحل شد. در اواخر ۵۹ مجلس تشکیل شد و رئیس مجلس، آیت‌الله هاشمی بود و جلسه مجمع نمایندگان تهران هم تشکیل شد که یکی از بحث‌های این جلسه درباره متروي تهران بود. آیت‌الله هاشمی و آقای عباس شیبانی قاطعانه از متروی تهران دفاع کردند و هم‌پیمان شدند مترو راه‌اندازی شود؛ اما تعدادی از دلواپسان آن زمان مانند الویری، جاسبی و دکتر بانکی مخالف احداث مترو بودند. او در ارتباط با بحث راه‌اندازی مترو در دولت گفت: این طرح مطرح شد و باز هم رأی نیاورد. آیت‌الله هاشمی مجبور شد درباره مترو در نماز جمعه خطبه بخواند که به‌عنوان خطبه مترو معروف شد. ایشان گفت نه‌تنها تهران مترو می‌خواهد بلکه همه کلان‌شهرهای تهران، مترو می‌خواهند و همین‌طور بحث فاضلاب تهران را هم مطرح کرد. محسن هاشمی با بیان اینکه بعضی مواقع حرف‌هایی گفته می‌شود که آدم می‌ترسد درباره آن صحبت کند، تصریح کرد: مترو در آن زمان شبیه این‌گونه مسائل بود و حرفی از آن زده نمی‌شد و حتی در دولت هم ساخت آن رد شده بود. به همین دلیل آیت‌الله هاشمی مجبور شدند که در نمازجمعه خطبه معروف مترو را قرائت کنند تا مسئله مترو و لزوم آن به سطح مردم برود. همین‌طور مترو تنها پروژه‌ای بود که رئیس مجلس به هیئت دولت رفت و درباره آن صحبت کرد و آیت‌الله هاشمی به مهندس موسوی که نخست‌وزیر آن موقع بود، گفتند که اجازه بدهید تا من درباره مترو در جلسه هیئت دولت توضیح دهم که در نهایت مترو در هیئت دولت مطرح شد و به‌صورت ناپلئونی با ۱۱ رأی تصویب شد. جالب اینجاست كه وزرای اقتصادی رأی منفی دادند و تصویب شد دولت برای ساخت مترو پول ندهد. قرار شد با روش TOD با وام بانکی، مترو ساخته شود و از قبل تراکم‌سازی اطراف ایستگاه‌ها (واگذاری پذیره) و مجتمع‌های ایستگاهی، پول مترو را پس دهند. رئیس شورای شهر گفت: اولین قرارداد تأمین اعتبار مترو، پنج ‌میلیارد تومان وام از دو بانک تجارت و ملت بود. اولین مدیرعامل مترو، مهندس مرعشی بود که قوم‌و‌خویش ما نبود. آقایان اصغر ابراهیمی و لطفی هم مدیر بودند. آقای ابراهیمی از ۶۶ تا ۷۶ مدیرعامل مترو بود. من سال ۷۲ به مترو رفتم. آیت‌الله هاشمی خدمت حضرت امام رفتند و خواستند هر جا تراکم فروخته می‌شود، ۵۰ درصد آن به مترو برسد که این دستور از سوی حضرت امام به وزارت کشور داده شد. این کار را دولت‌ها و شهرداری‌ها نکردند. او خاطرنشان کرد: در دوره مدیرعاملی من، مجددا مشاور فرانسوی را صدا زدیم آمد و قرارداد مجددی بستیم. قرار شد نقشه مترو را با وضعیت جدید تهران و توسعه آن بدهد. مشاور فرانسوی سال ۸۶ طرحی داد و ۱۲ خط مترو برای تهران کشید و هشت خط داخلی و چهار خط مترو اکسپرس برای همه شهرهای اقماری مانند کرج، ورامین، اسلامشهر و پردیس کشید. نقشه متروی تهران ۴۳۰ کیلومتر با ۲۵۰ ایستگاه است و باید ۱۰‌میلیون سفر در روز با مترو انجام شود. هاشمی افزود: هم‌اکنون خط ۶ و ۷ کمتر از ۵۰ درصد پیشرفت دارد. این دو خط تجهیزات متحرک را که ۲۵ درصد پیشرفت یک خط است، ندارد. ۲۵ درصد هم تجهیزات ثابت است که حدود پنج درصد پیشرفت داشته است. ایستگاه‌های مترو این خط هم ۱۵ درصد آماده است و پنج تا هفت درصد هم مربوط به پایانه است که اصلا انجام نشده است. پنج درصد خط مترو هم مربوط به هواکش و پنج درصد هم پست برق است که انجام نشده است. این خط واقعا زیر ۵۰ درصد پیشرفت دارد. افتتاح خطی که مسافر نمی‌برد که فایده ندارد. رئیس شورای شهر ادامه داد: من در خط ۶ و ۷ عصبانی شدم و گفتم سه ‌هزار ‌میلیارد تومان در پروژه بدون برنامه و به‌خاطر شو و نمایش خرج شده ولی نمی‌توان مسافرگیری کرد. بهترین روش این است که یک ایستگاه یک ایستگاه افتتاح کنیم. اشتباهی صورت ‌گرفته که ۷۰۰‌میلیارد تومان از پول، در یک سال اخیر خرج شده بود ولی در اولویت هزینه نشده بود و در کل ۷۰ کیلومتر هزینه شده بود و باز هم ما نمی‌توانیم چیزی را افتتاح کنیم. آمدند با جرثقیل، لوکوموتیو پیاده کردند و بدون تجهیزات، روی ریل قرار دادند. افتتاح‌های قبلی صوری بوده است. او همچنین گفت: اثر تحریم‌ها در مترو بسیار پایین است. در بعد تجهیزات ثابت و متحرک مشکلی نداریم و در تحریم‌های گذشته به‌راحتی توانستیم مشکلمان را حل کنیم. ولی قیمت ارز ۱۴هزارتومانی مشکل‌ساز است. مترو کاری محیط‌زیستی و اقتصاد مقاومتی است؛ بنابراین باید به آن ارز سه هزارو ۹۰۰ تومانی بدهند. البته ارزبری مترو بسیار پایین است. هاشمی در ادامه با بیان اینکه در همه دولت‌ها از مترو حمایت می‌شد و برای توسعه آن ارز اختصاص داده می‌شد، گفت: در دولت احمدی‌نژاد در زمان من ارزی به مترو داده نشد اما زمانی که آقای درویش آمدند، این حمایت‌ها ادامه پیدا کرد اما آقای روحانی به توسعه مترو مانند گذشته کمک نکرده است. او با اشاره به بند ق لایحه بودجه گفت: براساس این بند باید سالانه نزدیک به ۹۰‌میلیون دلار به متروی تهران از سوی وزارت نفت کمک شود که تاکنون یک ریال نیز وزارت نفت به مترو نداده است. هاشمی تأکید کرد: وقتی می‌گوییم مترومحوریم این‌طور نیست که دو دقیقه برای ساخت مترو وقت بگذاریم و آن‌وقت برای توسعه دوچرخه ۵۰ ساعت وقت بگذاریم و کلاه سرمان کنیم و دوچرخه‌سواری کنیم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.