کارشناسان و سیاستمداران از دلایل حضور روحانی در سازمان ملل میگویند
سیاست شکستخورده صندلی خالی
شرق: در روزهای اخیر اقلیتی در کشور تلاش میکنند با دستاویز قراردادن ریاست دورهای دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، بر شورای امنیت سازمان ملل، حسن روحانی، رئیسجمهوری ایران را از سفر به نیویورک و حضور در مجمع عمومی سازمان ملل متحد بر حذر دارند. بااینحال، برخی کارشناسان و فعالان سیاسی که مسائل بینالمللی را دنبال میکنند، چه اصلاحطلب و چه اصولگرا، بر ضرورت حضور روحانی در این نشست تأکید دارند و بر این باورند سیاست صندلی خالی در این مجمع دیگر کارآیی ندارد و نباید تریبون مهم سازمان ملل را برای بیان حقانیت مواضع ایران در مسائل جهانی و منطقهای از دست داد. ماجرا از آنجا آغاز شد که حسین شریعتمداری، مدیرمسئول روزنامه کیهان، در یادداشتی نوشت: «آمریکا قرار است ریاست دورهای شورای امنیت سازمان ملل را برعهده بگیرد، اکنون فرصت مناسبی بهدست آمده است که رئیسجمهور کشورمان با اعتراض رسمی و آشکار به ریاست ترامپ بر شورای امنیت سازمان ملل متحد از شرکت در مجمع عمومی سالانه این سازمان خودداری کند تا از این طریق و با تحقیر ترامپ، لااقل به بخشی از اهانتهای آمریکا علیه ایران و مردم ایران پاسخ داده باشد. خودداری آقای روحانی از شرکت در مجمع عمومی سازمان ملل میتواند پاسخ دندانشکنی به اهانتهای بیوقفه ترامپ به ایران اسلامی و مردم شریف آن باشد. ضمن آنکه مگر حضور همهساله آقای روحانی در نشستهای مجمع عمومی سازمان ملل چه دستاوردی داشته است که با عدم حضور ایشان از دست برود؟». بسیاری از کارشناسان به این موضع کیهان و برخی رسانههای همسو با آن که این خط را دنبال میکنند، واکنشهای تندی نشان دادند. آنها بر این باورند که این رویکرد کهنه شده است و تلاش برای «نه به دیپلماسی» هیچ منفعتی برای ایران نخواهد داشت. مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک آمریکا برگزار میشود، اما قطعا این نشست متعلق به کشور آمریکا نیست و ایران بهعنوان یکی از اعضای این سازمان باید در این نشست حضور داشته باشد تا بتواند از فرصت دیپلماسی برای بیان مواضع خود استفاده کند. نباید میدان را خالی کرد حمیدرضا آصفی، دیپلمات و سخنگوی پیشین وزارت خارجه، درباره سفر روحانی به مجمع عمومی سازمان ملل معتقد است: «این سفر باید انجام شود تا میدان تبلیغات برای ترامپ و متحدان او علیه ایران خالی نباشد. چشمپوشی از این سفر بهنفع ما نیست. ایران باید در این فرصت به دنبال ایجاد حس همگرایی با دیگر کشورها در مقابل ترامپ باشد». او افزود: «این سفر از دو جنبه اهمیت دارد؛ ابتدا از جنبه شرایط و موقعیتی که در آن قرار داریم. اتفاقاتی که در چند سال قبل پشتسر گذاشتهایم و تحولاتی که پیش رو داریم متفاوت از قبل هستند. دیگری هم از نظر موقعیت و جایگاه خود سازمان ملل، مجمع عمومی سازمان ملل سالی یکبار برگزار میشود و کشورها در آن فرصتهای زیادی دارند؛ آنها فرصت دارند دیدگاههای خود را بازگو و برنامههای خود را مطرح کنند؛ فرصت دارند ایدههای نو خود را مطرح کنند و الگوسازی کنند. کشورها میتوانند جرائم و جنایات برخی عناصر بینالمللی دیگر را افشا کنند و فرصتهای زیادی از این قبیل در اختیار داشته باشند. سازمان ملل عرصه و مکان طرح دیدگاهها و منطقهای مختلف و البته در موارد خاصی هم تقابل آنهاست. اگر خود را در مواردی یکی از طرفین این تقابل بدانیم و از حضور در میان آنها پرهیز کنیم، یعنی اینکه از پیش بازی را باخته و واگذار کردهایم». رضا نصری، تحلیلگر مسائل بینالملل، هم دراینباره معتقد است: «حضورنداشتن ایران در جلسات سازمان ملل از جمله جلسه شورای امنیت، صرفا یک اقدام نمادین خواهد بود. اقدامات نمادین هم همیشه دستخوش تفاسیر رسانهها هستند و مخاطب پیام دلخواه ما را الزاما از آن استنباط نخواهد کرد؛ اما با حضور در جلسه، مدیریت و کنترل پیام در دست خود ایران خواهد بود». تبلیغ سیاست صندلیهای خالی؛ بازی در زمین ترامپ و نتانیاهو همچنین محمود صادقی، نماینده تهران در مجلس، با بیان اینکه سیاست صندلیهای خالی در مجامع بینالمللی، سیاستی شکستخورده است و گروهی که به دنبال اجرای این سیاست هستند، همجهت با نتانیاهو و ترامپ حرکت میکنند، گفت: «ضرورت حضور آقای روحانی در نشست سالانه سازمان ملل متحد، بسیار بدیهی و همچنین ضروری است. در دورهای که کشور در معرض فشارهای بینالمللی و فشارهای آمریکا قرار دارد، بسیار غیرعاقلانه است که ایران فرصت حضور در مجامع بینالمللی را از دست بدهد». او افزود: «حضور فعال رئیسجمهوری در سازمان ملل متحد، میتواند پیامرسان فریاد مظلومیت مردم ایران باشد. از سوی دیگر، رئیسجمهوری میتواند با استفاده از این فرصت مواضع معقول و منطقی ایران را بیان کند و همچنین نگذارد بار دیگر اجماع جهانی علیه ایران شکل بگیرد. آقای روحانی میتواند از این تریبون بینالمللی برای نقد سیاستهای ترامپ استفاده کند؛ بنابراین، ازدستدادن این تریبون کاری غیرعاقلانه است». قاسم جاسمی، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، هم گفت: «آنهایی که نمیخواهند دولت موفق باشد، به دنبال ایجاد مانع در زمینه حضور روحانی در نشست آتی مجمع عمومی سازمان ملل شوند. دلسوزان نظام معتقد هستند که رئیسجمهور روحانی بهعنوان یک شخص سیاسی و ملی به نمایندگی از مردم جمهوری اسلامی ایران در نیویورک حضور پیدا کند و زبان گویای ملت ایران باشد. در صورت حضور روحانی در نشست مجمع عمومی سازمان ملل بهتر و بیشتر میتوانیم به نتایج مطلوب در مناقشات ایران و آمریکا دست پیدا کنیم». جلال ساداتیان، تحلیلگر بینالملل، درباره سفر رئیسجمهور به نیویورک معتقد است: «عدهای همواره در این تلاش بودهاند که ایران را در جامعه جهانی منزوی کنند. در تفسیر بسیار مثبت و خوب باید گفت که اینها شعار «استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی» را بد فهمیده و تفسیر کردهاند و تلقیشان معنای انزوا، جدایی و در خود فرورفتن بوده است. اینها فکر میکنند شرایط به صورتی است که ما دور خود دیوار بلند بکشیم تا از تبعات روابط با دیگران مصون بمانیم. بهترین جایی که با کمترین هزینه میتوان ارتباطات بینالمللی را برقرار کرد، سازمان ملل است که سران کشورها در آن حضور پیدا میکنند و با کمترین تشریفات ممکن میتوان به رایزنی و گفتوگو با رهبران مختلف پرداخت». فرصتی برای یک دفاع قاطع کارشناسان مسائل حقوق بینالملل هم بر این باورند که آمریکاییها به دنبال این هستند با جوسازی در شورای امنیت، ایران را متهم کنند و آن را بهعنوان یک تهدید منطقهای نشان دهند، اما دلایل و شواهد نشان میدهد ایران همواره به دنبال تثبیت صلح و آرامش در منطقه بوده است و یکی از نمونههای بارز آن نشست سهجانبه روسیه، ترکیه و ایران در تهران بود. به همین دلیل وقتی دست ایران برای دفاع از خود با دلایل و شواهد روشن پر است، حضورنیافتن در چنین مجمعی و استفادهنکردن از آن تریبون بهمثابه خودزنی سیاسی است که از سوی یک جریان اقلیت بهشدت تبلیغ میشود. داوود هرمیداسباوند، کارشناس مسائل بینالملل، دراینباره میگوید: «وقتی موضوعی راجع به کشوری در شورای امنیت مطرح میشود یا به نحوی از انحا به منافع کشوری مربوط باشد، نماینده آن کشور میتواند حضور داشته و دلایل خود را بیان کند. تمام هدف ترامپ این است که در شورای امنیت، ایران را بهعنوان یک تهدید منطقهای نشان دهد، بنابراین اگر آقای روحانی دلایل متقن و قوی دارد، باید در جلسه حضور یافته و آمریکا را متهم کند به اینکه قوانین بینالمللی را زیرپا گذاشته و برخلاف منشور و حقوق بینالملل از برجام خارج شده است». مسعود گودرزی، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، هم با تأکید بر لزوم شرکت رئیسجمهور در نشست سازمان ملل، آنهم با رویکرد تهاجمی معتقد است: «قهر ایران با مجامع بینالمللی معنایی ندارد. آقای رئیسجمهور باید در نشست سالانه سازمان ملل حضور پیدا کرده و حقانیت ایران در موضوع هستهای را اعلام کند. در این دوره آمریکا رئیس دورهای شورای امنیت سازمان ملل است. آنهم نشستی که معمولا کشورها از آن برای طرح دیدگاههای خود در موضوعات خارجی و بینالمللی استفاده میکنند. روحانی میتواند از این فرصت استفاده کرده و بهعنوان یک مدعی سخن بگوید. او باید به نمایندگی از مردم کشورمان اقداماتی را که در طول سالهای بعد از انقلاب علیه ما انجام شده و پیامدهایی را به دنبال داشته اعلام کند. بدرفتاریهای بیمبنا و خارج از ضوابط نسبت به ایران انجام شده که نشست سازمان ملل فرصت خوبی برای اعلام این موارد است».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.