|

روزهاي کم‌فروغ «شعله‌ور» در گيشه سينماها

گروه هنر: گيشه سينماي ايران در شش‌ماهه نخست سال روزهاي پرنوساني را تجربه کرد. در اين ميان کمدي‌ها باز هم نبض گيشه سينما را به دست گرفتند و فيلم سينمايي «هزارپا» توانست مخاطبان بسياري را با خود همراه کند و به‌نوعي رکوردشکني در گيشه سينماهاي ايران را به نام خود ثبت کند. با آغاز ماه محرم، نمايش فيلم‌هاي کمدي به مدت 10 روز در سينماها متوقف شده است و سينماها از سه‌شنبه، 27 شهريور، به مدت پنج روز به دليل تاسوعا و عاشوراي حسيني تعطيل خواهند بود. در هفته‌هاي گذشته فيلم‌هاي متفاوتي از سينماي ايران به نمايش گذاشته شد. فيلم سينمايي «تنگه ابوقريب»، به کارگرداني بهرام توکلي، در گونه جنگ محسوب مي‌شود که در روزهاي اکران با فروش چهار ميليارد و 200 میلیون تومان در طول پنج هفته با استقبال خوبي مواجه شده است و اکران اين فيلم همچنان ادامه دارد. جواد عزتي، امير جديدي، مهدي پاکدل، حميدرضا آذرنگ، مهدي قرباني و علي سليماني از جمله بازيگران اين فيلم سينمايي هستند. «شعله‌ور» ديگر فيلمي است که چندهفته‌اي است به اکران رسيده و تازه‌ترين فيلم حميد نعمت‌الله محسوب مي‌شود. اين فيلم از ابتداي اکران به فروش 900 ميليون تومان در گيشه رسيده است. امين حيايي بازيگر نقش اصلي اين فيلم است و برخلاف ساخته پيشين نعمت‌الله؛ «رگ خواب»، تا به اينجا چندان در جذب عموم مردم موفق نبوده است. پس از نخستين نمايش فيلم سينمايي «شعله‌ور» در جشنواره فيلم فجر، بسياري ساخته جديد نعمت‌الله را فيلم شخصي‌تري از او تعريف کردند. در کنار اينها طبعا «شعله‌ور» از جمله آثاري است که با توجه به شرايط سخت جغرافيايي محل فیلم‌برداري، فيلم سخت و پرزحمتي براي نعمت‌الله بوده. کيوان کثيريان، سينمايي‌نويس، در يادداشتي که در مورد اين فيلم سينمايي نوشته است، آورده: «کاش مي‌شد فيلم اخير نعمت‌الله را نديد. اين‌همه فاصله ميان اين فيلم و آثار پيشين او باورکردني نيست. وررفتن بي‌فايده با يک موقعيت ساده بي‌آنکه چيز تازه‌اي از ميان آن بشود بيرون کشيد و بي‌آنکه قصه، سويه جالبي داشته باشد و بي‌آنکه شخصيت‌ها اندکي جذاب باشند و بشود به آنها نزديک شد و درکشان کرد. دريغ از يک لحظه‌ حس‌برانگيز و يک رابطه به‌دردبخور. خبري از ظرافت‌هاي شيرينِ نوشته‌هاي نعمت‌الله و مقدم‌دوست نيست، اجرا هم ويژگي خاصي ندارد و موقعيت نمايشي طراحي‌شده هم بيش از اندازه کسالت‌بار است و نمي‌تواند مخاطب را درگير کند. طبيعتا «شعله‌ور» ضعيف‌ترين فيلم حميد نعمت‌الله است. او شايد از معدود کارگردانان سينماي ماست که خلاقانه فيلم مي‌سازد و سراسر کارنامه‌‌اش با فيلم‌هاي خوب پر شده. ولي «شعله‌ور» يکدستي اين کارنامه را مخدوش مي‌کند». پويان عسگري، از ديگر منتقدان، نيز درباره «شعله‌ور» نوشت: «جاه‌طلبي‌‌هاي ذهن دوزخي و روح هيولايي حميد نعمت‌الله همچون شعله‌هاي آتش زبانه مي‌كشند و جهنم سوزان را در گدازه‌هاي تصاوير مضطرب و وهم‌انگيز «شعله‌ور» بازسازي مي‌كنند. يك فيلم غريب. فيلمي سخت‌فهم كه روحيه عمومي انتقادي و فيلم‌بيني در سينماي ايران آن را پس خواهد زد و به‌جايش تماشاگران جدي و آشنا به شكل‌هاي مختلف فيلم مجذوبش خواهند شد. نعمت‌الله در «شعله‌ور» به قراردادها و انگاره‌هاي تثبيت‌شده اخلاقي در فرهنگ و سينماي ايران يورش مي‌برد و در قالب يك «حكايت اخلاقي» روزآمد، راوي احوالات پريشانِ شيطاني كه خلق كرده، مي‌شود. به‌عبارت بهتر اثر متهورانه نعمت‌الله به نقيض «خيلي دور، خيلي نزديك» ميركريمي و ساير فيلم‌هاي معناگراي سينماي ايران در دو دهه اخير بدل شده و با وارونه‌كردن مناسبات اخلاقي آن فيلم‌ها، اهريمن‌اش را در داستان مدرن و عاري از اتفاقش به پرسه در جغرافياي هذياني بلوچستان وامي‌دارد و هم‌زمان او و تماشاگران را در وهمي ناشناس غرق كرده و به شيوه‌اي معكوس (منفي) به معنويت و استعلا دست مي‌يابد. در رويكردي خاص و بي‌مانند در تاريخ سينماي ايران و شبيه به «حرفه: خبرنگار» آنتونيوني و «خون بپا مي‌شود» تامس اندرسون با فيلمي مواجه هستيم كه به‌تدريج تعادل و هوشياري‌اش را از دست مي‌دهد و در آغوشِ كابوس و اوهام و جنون آرام مي‌گيرد. تلفيقي پيچيده از عينيت و ذهنيت. درعين‌حال «شعله‌ور» به همزاد افسرده‌ و خطرناك‌ و سوبژكتيو «آرايش غليظ» مي‌ماند با فانتزي و حس طنزي سياه‌تر از آن فيلم. نعمت‌الله با «شعله‌ور» تلخ‌ترين، هذياني‌ترين و شخصي‌ترين فيلمش را ساخته كه بدون باج به انتظارات فرمي تماشاگر و ذره‌اي دلسوزي براي مرد داستان، قواعد بيانگري خود را دور از دسترس مخاطب بنا مي‌كند. ماجراي مردي بازنده و مفلوك (با حضور به‌يادماندني امين حيايي) كه در جست‌وجوي غرور و عزت‌نفس لگدمال‌شده‌، به عقده‌هاي درونش مجال پرواز مي‌دهد و بال‌هاي ناشي از اين پريدن او را در جهان اشباح رها مي‌كند. اما او در دنياي تازه خود را در قالب شيطان بازمي‌يابد و اين‌گونه بر مبناي غريزه‌اش در مسير تباهي قدم مي‌گذارد. فيلم بزرگ نعمت‌الله بي‌نياز از وقوع اتفاقات مهيب در جهان داستانش، از همان ابتدا بر اساس ابهامي رازآميز تماشاگر را همراه با مرد در معرض وقايع به ظاهر كوچك و بي‌اهميت قرار مي‌دهد، سپس تارهاي مغاك هولناكش را پيرامون او و تماشاگران به آرامي مي‌تند و در نهايت همه‌چيز را در كام جنون خود فرومي‌كشد». نظرات متفاوتی از جانب مخاطبان اين فيلم سينمايي و البته اهالي سينما وجود دارد. با اينکه از اکران فيلم «شعله‌ور» در سينماها هنوز زمان باقي مانده است، بايد ديد در روزهاي آينده و اتمام تعطيلات آيا در گيشه اين فيلم، تغييرات محسوسي اتفاق خواهد افتاد يا خير.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.