داستان ویولن
«پاییز بود و هوا دلگشا، در اواخر سالهای سی (قرن نوزدهم). آن روزها در اوپسالا عمارت بلند دوطبقهای بود، دور از مرکز شهر، دورافتاده میان سبزهزارها. صورت ظاهر این عمارت چنگی به دل نمیزد و میشود گفت با آن دیوارهای زردش رنگ ماتم داشت. اما درخت موِ بسیار پُرشاخوبرگ شادابی از این دیوارهای زردِ رو به آفتاب بالا میرفت و سه پنجره طبقه دوم آن را با هاله خرمی در آغوش میگرفت». این توصیفات سطرهای نخستِ رمانی است از سِلما لاگرلوف با عنوانِ «ویولن دیوانه» که اخیرا با ترجمه سروش حبیبی در نشر چشمه منتشر شده است. در اتاقِ پشت یکی از پنجرههای عمارت دانشجویی بهنام «هده» نشسته است و قهوه صبحانه مینوشد، مردی خوشلباس و سنجیدهپوش در اتاقی که با سلیقه و علاقه آراسته و به نظم درآمده است. هنوز قهوه را تمام نکرده، که دوستی سر میرسد تا با او خیلی جدی حرف بزند درباره مسئلهای که به «هده» برمیگردد. او نگران هده است چراکه شنیده او درس و دانشگاه را وا گذاشته و با اینکه چهار ترم است که به دانشگاه میرود لای کتاب را باز نکرده و جز ویولنزدن کاری نمیکند. ماجرای رمان از همینجا آغاز میشود. «آلین»، دوستِ نگران راوی، تنها راهِ چاره را در این میبیند که ویولن هده را از او دور کند. «اگر ویولن اینجا بماند، هیچوقت دست تو به کار نمیرود. پیوند تو با این ویولن بهقدری محکم است که مقاومت در برابرت ممکن نیست. مبارزه با این سودا، بیکمک یک دوست، شدنی نیست. این عشق قویتر از اراده تو است». هده برای اینکه آلین دست از سرش بردارد، تن به خواست او میدهد اما چند وقتِ بعد سخت به خشم میآید از اینکه خود را زندانی کرده است در اتاقش و جز کتابهایش هیچ پناهی ندارد. و درست وقتی که از شدت احتیاج به ویولنِ خود بیقرار بود، نوازنده دورهگردی به حیاط عمارت وارد شد و شروع به نواختن کرد. پیرمرد نابینایی که هنری نداشت و بد مینواخت و نغمهاش شوری در دلی برنمیانگیخت. هده عاقبت این را مفری میداند، پنجره را میگشاید، به تاکی که از دیوار بالا آمده میآویزد و پایین میرود بهقصد آنکه از پیرمرد ویولناش را قرض بگیرد. انگار پیرمرد به همین منظور آمده باشد به خانه او. از اینجا ماجراهای دیگری برای شخصیتِ رمان رقم میخورد. سلما لاگرلوف، نویسنده «ویولن دیوانه» از بزرگترین نویسندگان یا بهتعبیرِ سروش حبیبی «داستانسرایان» سوئد است. بیشتر آثار او از افسانهها و داستانهای محلی منطقهای در کشورش بهنام ورملاند مایه میگیرد، که «به برکت توان کمنظیر داستانسرایی او در کتابهایش ماندنی شدهاند». او در سال 1909 جایزه ادبی نوبل را از آنِ خود کرده است. سروش حبیبی، مترجم کتاب که از معروفترین مترجمان معاصر ما است در یادداشتی کوتاه درباره انتخاب و ترجمه این رمان نوشته است: «این کتاب را به توصیه برادرم خواندم و بهقدری به دلم نشست که تصمیم گرفتم آن را ترجمه کنم و در لذت خواندن آن با شما عزیزان شریک شوم. اما افسوس سوئدی نمیدانم و از ترس آنکه مبادا مترجم فرانسوی در کار ترجمه لغزشهایی کرده باشد ترجمه آلمانی آن را هم تهیه کردم و پیشرو گذاشتم. افسوس میان دو ترجمه موارد اختلافی دیدم. ناچار در انتخاب اصلح به تشخیص خودم متکی شدم. بنابراین پیداست که ترجمهام آنقدر که میل دارم دقیق نیست. چارهای ندارم جز اینکه از این بابت از شما عذر بخواهم. امیدوارم مترجم سوئدیدانی این عیب را اصلاح کند».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.