|

نوشته‌ای محیط زیستی از صادق زیباکلام

آشغا‌ل‌های دوست‌نداشتنی

علاقه من به رشت به کنار، وضعيت وخيمي که در نتيجه نفوذ شيرابه‌هاي ناشي از دفن زباله به آب‌هاي زيرزمين شمال به‌علاوه جنگل‌ها و فضاي سبز آن ايجاد کرده، باعث شد اين يادداشت را پيرو عرايض قبلي با مخاطب قراردادن محمدباقر نوبخت، معاون رئيس‌جمهور که ذاتا اهل خطه گيلان و مسئول بودجه کشور است، بنويسم. قبلا هم به استحضار ايشان رسانده‌ام که استان‌هاي شمالي کشور به‌ویژه گيلان، با مصيبت هولناکي به نام «دفن زباله» مواجه هستند. در استان گيلان روزانه 20 هزار تُن زباله توليد مي‌شود. مانند بقیه کشور در گيلان هم زباله‌ها دفن مي‌شوند. سهم رشت به‌تنهايي 600 تُن در روز است که امسال تابستان به ‌واسطه حضور مسافران به 800 تُن رسید. حدود 30 سال پيش بخشي از جنگل‌هاي سراوان در 20‌کيلومتري رشت تراشيده و محل دفن زباله شد. مسئولان مي‌گويند زباله‌هاي صنعتي و بيمارستاني در سراوان دفن نمي‌شوند؛ اما يک نگاه سطحي به منطقه خلاف آن را نشان مي‌دهد. به‌علاوه محل ديگري براي دفن زباله‌هاي بيمارستاني و صنعتي وجود ندارد. زباله‌ها به‌مرور تبديل به مصيبتي مي‌شوند به نام «شيرابه زباله». در مناطق ديگر هر تُن زباله در حدود صد مترمکعب شيرابه توليد مي‌کند. در گيلان به واسطه رطوبت و باران اين ميزان 20 تا 50 درصد افزايش هم پيدا مي‌کند. اگر فقط20 درصد اضافه‌تر بگيريم، دو هزار تُن زباله در روز در گيلان نزديک به 90 ميليون مترمکعب شيرابه در سال توليد مي‌کند. 90 ميليون مترمکعب شيرابه در سال راهي رودخانه‌ها، خاک، آب‌هاي زيرزميني و جنگل‌هاي گيلان مي‌شود. در شهر محبوب من رشت، حدود صد هزار مترمکعب در روز شيرابه در سراوان ايجاد مي‌شود. شيرابه‌ها در محلي به نام «کچا» به رودخانه «زرچوب» ريخته شده که از وسط شهر رشت عبور کرده و وارد تالاب انزلي مي‌شود. جناب نوبخت حتما مي‌دانند در ممالک توسعه‌يافته، زباله‌ها نه دفن و نه سوزانده شده؛ بلکه بازيافت مي‌شود. پلاستيک، کاغذ، شيشه و فلزات جدا شده و نزديک به 70 درصد زباله که مواد غذايي است، تبديل به کمپوست يا کود ارگانيک مي‌شود. در اروپا به‌ویژه آلمان نزديک به80 درصد زباله‌شان بازيافت مي‌شود؛ در‌حالي‌که در ايران به 10 درصد هم نمي‌رسد. استدعا دارم دولت با کمک خانم دکتر هايده شيرزادي که به کمک آلماني‌ها يک واحد بازيافت مدرن در کرمانشاه ايجاد کرده‌اند، اقدام به ايجاد واحدهاي بازيافت در گيلان و ساير استان‌هاي شمالي کند. باور کنيد هزينه زيادي ندارد. زباله‌ها و شيرابه مانند خوره دارند از يک سو جنگل‌هاي شمال و اکوسيستم منطقه را نابود مي‌کنند و از سويي ديگر تهديد جدي براي منابع آب‌هاي زيرزميني سه استان شمالي شده‌اند؛ بماند آلودگي هولناک رودخانه‌ها، تالاب‌ها و نهايتا درياي خزر. نمي‌دانم قرار است ما به فرزندان و نسل‌هاي بعدي چه پاسخي براي ازبين‌بردن محيط زيست ايران بدهيم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.