حقالناس است و جايزه بايد برگردانده شود
رضا آشفته: دخلوتصرف در آراي داوران جشنواره تئاتر استان خراسان رضوي با آنكه از سوي سه داور جشنواره تأييد شده است، هنوز به آن پاسخ قانعكنندهاي داده نشده و همچنان هنرمنداني كه از اين انتخاب نهايي داوران حذف شدهاند، به حق خود نرسيدهاند. تاكنون گزارشي در اين حد از سوي هيئت داوران داده نشده كه بدون هماهنگي رأيهايشان جابهجا شده باشد و اگر مواردي هم بوده، حتما پيش از عموميشدن يا مواجهه با اعتراض داوران در تعامل با خود آنان چنين چيزي ممكن بوده است. در اين مورد خاص و در مراسم اختتاميه جشنواره تئاتر خراسان رضوي، حسين مسافرآستانه به نمايندگي از دو داور ديگر (محمد عاقبتي و افسانه ماهيان) كه هنوز در مشهد بوده است، به طور ناگهاني با نامهايي مواجه ميشود كه در فهرست برگزيدگان آنان نبوده است و وقتي جوياي مطلب ميشود همهچيز بدون توضيح روشني پشت گوش انداخته ميشود. بديهي است که داوري و اعلام نتايج بر اساس قراردادهاي اخلاقي شکل گرفته و در عرصه جشنوارهها همواره محفوظ بوده است. به گزارش باشگاه خبرنگاران پويا (نسيمآنلاين)، شايد گروهي يا هنرمندي از ضايعشدن حق خود در يک جشنواره گفته باشد و معتقد بر آن باشد كه يک نيروي بالادستي مانع از گرفتن جايزهاش شده است، اما تاكنون داوري چنين اتهامي را نپذيرفته است؛ اما محمد عاقبتي شايد در تئاتر نخستين داور شجاعي باشد که نسبت به يک سنت مخفي هميشگي اعتراض کرده است. او ميگويد افرادي بيارتباط با جشنواره تئاتر فجر استاني خراسان رضوي (رضوان) بدون هيچ دليل مستدلي در آراي محفوظ داوران دست برده و جوايز را به کساني اهدا کردهاند که آنان انتخاب نکرده بودند. عاقبتي که خود از هنرمندان مشهدي تئاتر کشور است، درحاليکه نمايش «ماهي سياه کوچولو» را در تهران روي صحنه داشته، داوري جشنواره 28 خراسان رضوي را برعهده ميگيرد. او ميگويد قرار بوده همهچيز طبق روال پيش برود، يک نيروي خارج از چارچوب جشنواره نتايج را تغيير داده که با مخالفت داوران نيز همراه بوده است؛ اما در نهايت نظر داوران در مراسم اختتاميه قرائت نميشود. اما اختتاميه جشنواره بدل به يک حاشيه عجيب ميشود. درحاليکه داوران جشنواره نام افراد خاصي را بهعنوان برگزيده نگاشتهاند، نامهاي ديگري خوانده ميشود. درست در حين سخنراني رئيس انجمن هنرهاي نمايشي روي سن اختتاميه، در پشت صحنه نامها عوض ميشود و اين برخلاف نظر داوران رخ ميدهد. با قياس ميان دستنويس داوران و آنچه بهعنوان برگزيده در مراسم اعلام شده است ميتوان اين اختلافات را مشاهده کرد: 1. جايزه مونا باراني را براي طراحي لباس «رومئو و ژوليت» ندادهاند. خانم باراني برگزيده اين بخش بوده و خانم سلطاني تقديري جشنواره بوده است؛ اما تنها جايزه تقديري توسط برگزارکنندگان اهدا شده است. گويا گزينه بعدي، مهسا غفوريان، برنده جايزه فجر 36 است که از او سلب شده است. 2. در بخش بازيگري زن بار ديگر جايزه مونا باراني حذف ميشود. اين بازيگر موفق به دريافت جايزه بازيگري دوم شده است؛ اما اين جايزه در مراسم به او اهدا نميشود. بااينحساب مونا باراني از دو جايزه خود محروم شده و گفتهها حاکي از آن است که علت آن صفحه اينستاگرامي اين بازيگر بوده است. درحاليکه در قوانين جمهوري اسلامي صفحه اينستاگرامي يک سند نيست و مهمتر آنکه در جستوجوي نگارنده، چيزي فراتر از فعاليتهاي فرهنگي اين هنرمند در اين صفحه ديده نميشود. 3. در بخش بازيگري مرد اتفاق جالبتري رخ ميدهد. عليرضا سعيدي، بازيگر افغانستاني نمايش «رومئو و ژوليت» با اتفاق آراي داوران موفق به دريافت جايزه دوم اين جشنواره ميشود؛ اما جایزه از او سلب میشود. عليرضا سعيدي دانشجوي دانشگاه تهران است و مطمئنا براي حضور در ايران هيچگونه مشکل سياسي يا اجتماعي ندارد. دبير اين جشنواره آرش خيرآبادي و رئيس شوراي سياستگذاري جشنواره نيز افشين تحفهگر بودهاند که هنوز واکنشي به اين رويداد نشان ندادهاند. خبرنگار تسنيم برای رعايت حقوق شهروندان با جعفر مرواريد، مديرکل ارشاد خراسان رضوي، تماس گرفت که او اعلام کرد اطلاعي از اين موضوع نداشته است. افسانه ماهيان: عقبگرد نميكنيم افسانه ماهيان، يكي از اين سه داور، در گفتوگو با «شرق» درباره ماوقع گفت: ما براي داوريكردن جشنواره استاني و انتخابكردن آثاري براي تئاتر فجر به آنجا رفتيم. من و آقايان محمد عاقبتي و حسين مسافرآستانه داور بوديم. شناخت گروههاي شهرستاني و آثارشان و هنرمندان آنجا برايم خيلي جذاب بود. حالا آقاي مسافرآستانه كه تجربه بسياري در اين زمينه دارند و هميشه اين حضور در شهرستانها برايم باعث برانگیختن کنجکاوی بوده است؛ اما وقتي ما بهعنوان هيئت داوران رأي خود را در زمينه انتخابهايمان اعلام كرديم، در زمان اختتاميه در مراسم نبوديم. به دليل اينكه برگشتم؛ اما آقاي مسافرآستانه با اين قضيه روبهرو شد كه سه تا جايزه به افرادي كه انتخاب شدند، اصلا داده نشد. اين را چطور ميتوان توجيه كرد و حتي پاسخ درستي به آقاي مسافرآستانه داده نشد. با آنكه سالها داوري و دبيري جشنوارههاي مختلف كشور را برعهده دارند، بسيار عصباني بود و همه ما هم همینطور. ما هنوز پاسخ درستي نگرفتهايم كه اين دخالت از كجا ميآيد و چرا؟ و اينكه هر آدمي به هر دليلي مسئله دارد، بايد گفته شود. البته اين بچهها هيچ مسئلهای ندارند و بهعنوان هنرمند در اين جشنواره دارند قضاوت ميشوند. چرا بايد اين حق از آنها گرفته بشود. من واقعا با اين بچهها تماس گرفتم و حتي حس ميكنم از دست مديركل و دبير جشنواره هم خارج بود. مگر نه اينكه ما با ابهام و گنگي مواجه شدهايم. بچههاي آنجا ميگويند كه مسائلي از اين دست در آنجا زياد دارند؛ اما وظيفه ما اين بود كه بايد بگوييم. نميشود سكوت كرد؛ چون نوعی بياحترامي است و از هر منظري هم ببينيد، اين كار غيراخلاقي است و هيج توجيهي ندارد. او در ادامه به يكي از اين هنرمندان به نام عليرضا سعيدي اشاره ميكند كه تبعه افغانستان است و درباره دو، سه رأي ديگري كه علاوه بر او عوض شده است، ميگويد: ما در كشوري زندگي ميكنيم كه دولتمردانش شعار صلح و برابري و عدالت ميدهند. ماهيان با اشاره به اينكه كشور ما 40 سال است كه مأمني براي حضور دوستان افغانستاني است، ميافزايد: يك اينكه اين قضيه انساني است و دو، آسيبهاي اين قضيه بیش از آسيبهاي شخصي و بيانگيزگي و عدم اعتماد به ماست - يعني ما بهعنوان جامعه تئاتر- بعد ميگوييم چرا تمركززدايي ميشود و بچههاي شهرستان به تهران مهاجرت ميكنند. الان برای خيلي از بچههاي مشهد اين اتفاق افتاده و دارد ميافتد. درحاليكه مشهد الان پتانسيل خوبي به لحاظ تماشاگر، هنرمندان خوب و اجراهاي باكيفيت دارد و حتي شهرهاي ديگر... حالا اين بچهها چه انگيزهاي براي كاركردن دارند و بايد چگونه كار بكنند در ادامه... . وقتي ما ميبينيم اين بچهها با اين مسئله مواجه ميشوند، با يك دلسردي عميق روبهرو ميشوند و از هر زاويهاي هم بخواهيم نگاه كنيم، به قول آقاي مسافر ميگفت اين حقالناس است و اصلا درست نيست اين حق از کسی ضايع بشود. اين كارگردان درباره سطح كارهاي استان خراسان رضوي معتقد است: گروهها كارهاي خلاقي ميكنند و هنرمندان نوجو هستند و دوست دارند سبكهاي مختلف را تجربه كنند و اين هست و از قبل هم بوده... . امسال گروهها خيلي جوان بودند. كارگردانهاي كار اولي و كار دومي بودند... بههرحال من دو سال پيش تجربهاي هم در تئاتر فجر داشتم و در بخش استاني كارهايي انتخاب شدند كه دو كار از مشهد بود و آن كارها واقعا خلاقانه و در سطح و سياق حرفهاي بودند. كارهاي قابل دفاع و جسورانه و نوآور بودند. با آنكه در آنجا كارهای خوب و بازيگران خوبي هستند؛ اما از يك چيز رنج ميبرند؛ و آن هم با يك مقدار تعامل بين گروههاي تهران و شهرستان و برگزاري كارگاههاي تخصصي رفعشدنی است؛ يعني فقط به جشنوارهها موكول نشود. او با توجه به اينكه هيئت داوران به طور مستند اعتراض خود را اعلام كرده است و با این وضع آيا امكان دارد كه رأيشان و جايزه اين هنرمندان برگردانده شود، ميگويد: بله، آقاي مسافر به نمايندگي از ما و هنرمندان مشهد خواستار شدهاند كه جايزه اين دوستان برگزيده از سوي هيئت داوران به آنها برگردانده شود و اين پيگيري دارد صورت ميگيرد. ماهيان در پاياني گفت: ما نبايد عقبگرد بكنيم، به خاطر سوءتفاهمها و با سلايق سرنوشت يك اثر هنري و كاري را زيرورو بكنيم؛ چون تئاتر يك تفريح نيست و يك عمل جدي است و بچهها ميتوانند براي آن اعتراض كنند؛ درست مثل اتفاقاتی كه چند وقت پيش افتاده است. درواقع مديريت تئاتر شهر و خانم مريم كاظمي آسيبهاي جدي را وارد ميكنند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.