جیرهبندی آب!
امید بزرگحداد .محسن آقاحسینعلیشیرازی
یکی از نگرانیهای شهروندان ایرانی در سالهای اخیر، جیرهبندی آب خصوصا در فصل تابستان است. اگرچه قرعه امسال به نام برق زده شد، اما در سالهای آینده نوبت به آب هم میرسد. زیرا هرچند بیش از 90 درصد آب در بخش کشاورزی و تنها در حدود يك درصد آب در بخش شهری مصرف میشود، اما باید توجه كرد که صرفهجویی در بخش کشاورزی در یک حوضه نمیتواند جبران کمبود آب در بخش شهری در حوضه دیگر را كند. بنابراين جیرهبندی بهعنوان یک اهرم فشار بر مصرفکنندگان، میتواند در راستای کنترل میزان مصرف عمل كند. استخراج آب ژرف، بارورسازی ابرها و انتقال آب از حوضههای مجاور نیز، اگرچه در مقیاس محدود امکانپذیر هستند، اما با توجه به هزینه بالای استحصال آب از این روشها و عدم امکان تخصیص بودجه کافی و دائمی به این طرحها، تنها در مدت زمان محدودی اجرا خواهند شد. زیرا هزینه آنها بايد از طریق اخذ مبالغ از آببهای مصرفی تأمین شود که به دلیل عدم امکان پرداخت این مبالغ توسط مصرفکنندگان، این گزینهها به ناچار ناکارآمد شده و بنابراین چارهای جز برنامهریزی برای جیرهبندی آب وجود نخواهد داشت. مشکل بحران آب که عموما ناشی از مصرف بیرویه است، نیازمند تدوین راهکارهای مدیریت و کنترل مصرف در هر بخش است. در نتیجه علاوه بر یافتن منابع جدید آب دولت بهتر است به دنبال تصویب و اجرای سیاستهای جدید و کارآمد باشد. زیرا اگر سیاستهای فعلی در زمینه مدیریت منابع آب ادامه پیدا کنند، بحران آب برای تمامی شهرهای ایران قطعی و جیرهبندی آب نهتنها محتمل که حتمی است. در سیاستهای حکمرانی سه حلقه درهمتنیده سیاست، اجتماع و طبیعت، در کنار حلقه اقتصاد قرار میگیرند. ضامن موفقیت تمامی سیاستها، مشارکت شهروندان در کنار نظارت کامل و صحیح دولت بر اجرای قوانین و مصوبات است. بالابودن مصرف سرانه آب شرب ایران در قیاس با کشورهای توسعهیافته و در حال توسعه نشان میدهد که سیاستهای اتخاذشده در جلب مشارکت شهروندان و تلاشهای انجامشده در زمینه بیان کمآبی و تبلیغات در جهت کاهش مصرف آب موفق نبودهاند. بنابراین علاوه بر آموزش و افزایش سطح آگاهی شهروندان بايد به دنبال راههایی بود که مشارکت شهروندان را به همراه داشته باشد. اتخاذ سیاستهای تشویقی برای شهروندان، وضع قوانین سازگار با شرایط استانی و محلی با نگرش به قوانین و مصالح ملی، نظارت صحیح و کامل دولت بر اجرای قوانین و مصوبات، عدم صدور دستورات از بالا به پایین بدون درنظرگرفتن شرایط سیاسی و اجتماعی هر منطقه، سیاستگذاریهای متناسب با اقلیم و شرایط موجود در هر منطقه، تمکین دولتمردان به اجرای قوانین، تلاش برای بهینهسازی مصرف آب در بخشهای مختلف شهری از جمله مصرف فضای سبز، شرب و بهداشت خصوصا در زمان بحران آب، همگی میتوانند در جلب مشارکت شهروندان تأثیرگذار باشند. بنابراین جلب مشارکت شهروندان توسط دولت، تنها ابزار مؤثر در بهبود و اصلاح وضع موجود و عامل پیشگیری از اقدام برای جیرهبندی آب خواهد بود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.