برای محمدرضا شجریان
کوهی استوار و رودی بیکران
حمید فرید
میان اینهمه هجمههای ناباور ناامیدی، دلم میخواهد خبر لغو کنسرت استاد شجریان را بشنوم! همین که دادگاه شکایتش از صداوسیما را رد کرد! دلم برای محمدرضا شجریان تنگ شده است؛ برای همین خبرهای معمولی که مثلا اجازه برگزاری کنسرت در ایران را ندارد و... صدایش در گوشم است و هزاران امید به دیدار روی چو ماهش! مگر میشود روزی بدون شجریان بود. مگر حذفشدنی است این نام بزرگ و شریف، مگر میشود بدون حنجره شریف شجریان موسیقی ایران را جاودان دانست. بهجرئت بگویم که هرچقدر از شجریان و هنرش بگوییم باز کم گفتهایم. جایگاه امروز شجریان فراتر از یک خواننده موسیقی یا چیزی از این قبیل است. امروزه او با فرهنگ ما درآمیخته و گذشته از برخی تصنیفهای مشهورش که بین مردم عادی طرفداران خودش را دارد، مناجات ربنایش بخشی از معنای ماه مبارک رمضان در سالهای پیشین بوده است. آخر چه خاصیتی دارد از بدیهیترین واقعیت موسیقی ایرانزمین چیزی بنویسی. همه این را میدانند. هم عالِم و هم عامی. شجریان حقیقتی است در حوزه واقعیت که بر عرصه موسیقی و هنر این دیار ظهور کرده؛ شجریانی که در آخرین حضورش، در پیام تصویری شادباش نوروزیاش را با سری تراشیده و بیان همراهی دوست ناخوانده 15سالهای منتشر کرد و هنوز هم با این میهمان شوم در جدال است. آن روز غم غریبی میان جانم را چنگ زد. همه افکارم آشفته بود. نه میدانم و نه میتوانم از او چیزی بنویسم که حتی کمترین رنگ و نشانی از اندوه داشته باشد که او جان طرب است. شجریان جان بسیارانی را به اوج کشیده است و میکشد و خواهد کشید. خوب دقت کنید این استمرار و حضور در گذشته و حال و آینده را؛ این توفیق کمی نیست. کمتر کسانی در این تنگه و گذرگاه، مجال و بخت این را دارند که رندی کنند و چنین اثری از خود بهجا بگذارند. این نه خیال است و نه شطح؛ این جاریبودن در گذشته و حال و آینده است؛ یعنی فراتررفتن از حجاب زمان و مکان؛ یعنی شکافتن پرده جسم؛ یعنی عبور از همه قیدهای بشری که شانه به شانه محال میزند و آرزوی همه اهل هنر است. او این کار را کرده است؛ هم به یاری بخت و هم به مدد همت و عزم خود. شجریان نقد عمر را در راه رسیدن به غایت هنر خویش نهاده، ای بس و بسیار که خواسته باشد. شجریان نایی است نهاده بر لبهای جاودانگی و ابدیت. این راز جاودانگی است که آدمی قرنها حیران و سراسیمه در پیاش دویده و اندکشماری بخت این را داشتهاند که سر از این روزن بیرون و آن افق روشن را تماشا کنند. سلطان آواز ایران و زندهنگهدارنده کلام آسمانی بزرگان ادب ایران(حافظ، سعدی، مولانا و...) جاودان است. محمدرضا شجریان کوهی است استوار و رودی بیکران و این استواری و بیکرانگی را حضرت حق هرگز از او دریغ نخواهد کرد. شکر عطای خالق محال است و کمتر هنرمندی از عهده آن برمیآید، مگر اینکه در برابر مخلوق سراپا تواضع و فروتنی داشته باشد و خود را خاک پای بندگان خدا بداند و در آخر به نقل از استاد حمید عجمی نازنین: وقتی، خشک چوب و خشک سیم و خشک پوست/ جز راز دوست را نجوا نمیکنند/ حنجره خسته تو روزنهای به بهشت نیست؟/ بخوان تا یقین کنیم از ذهنِ آسمان فراموش نگشتهایم/ تو خواننده این قوم نیستی! که میزانِ هوّیت موسیقای الفاظی/ ای هرچه میزان از نوای تو مست!/ تو خوب باش، لطفا.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.