|

درام خودسوزي مقابل شوراي شهر کامل شد

مرگ مرد خودسوز

ساعت چهار صبح ديروز مردي که سه‌شنبه پيش مقابل شوراي شهر تهران خود را به آتش کشيد، ايست قلبي کرد و از دنيا رفت. برادر او در گفت‌وگو با «شرق» اين اتفاق را تأييد کرد. هرچند ديروز با ورود به شوراي شهر همه از اين اتفاق اطلاع داشتند؛ اما هیچ‌یک از اعضا حاضر نبود به صورت رسمي اعلام کند که فرد خودسوز درگذشته است. در جلسه هم‌انديشي که پيش از جلسه رسمي شوراي شهر برگزار مي‌شود، دکتر حميد چوبينه، مديرعامل شرکت شهر سالم شهرداري تهران، در پيامکي نمايندگان را در جريان اين اتفاق قرار داده بود؛ اما پس از حضور آنها در صحن هيچ‌کس درباره‌اش با خبرنگاران صحبت نکرد و عليخاني، رئيس کميسيون حمل‌و‌نقل شوراي شهر، هم آن را تکذيب کرد؛ اما شهربانو اماني در گفت‌وگو با خبرنگاران از صحت خبر درگذشت او خبر داد. در ساعات اوليه صبح برادر و خانواده فرد خودسوز نيز هنوز از اين اتفاق با‌خبر نبودند و در تماس با خبرنگاران برادر او عنوان مي‌کرد که به سمت بيمارستان مي‌رود و سطح هوشياري برادرش بالا آمده؛ اما ديگر کار از کار گذشته بود. اين مرد 45‌ساله داراي دو فرزند، براي مشکلش که انگار به جاهاي باريک کشيده بود، روانه شهرداري تهران شده بود و همسر و دو فرزند خردسالش را هم با خود برده بود. خانواده او مي‌گويند او به‌هيچ‌وجه قصد خودکشي نداشت و فقط به دنبال جلب توجهي براي رفع مشکلش بود. برخي شاهدان مي‌گويند فرد خودسوز قبل از اقدام به خودسوزي درباره پرداخت مبلغي چند صد ميليوني براي ثبت تجاري‌شدن مغازه خود حرف مي‌زده و اينکه اين مبلغ ثبت نشده است. برخي ديگر درباره اختلافات فرد خودسوز با همسايگان خود و پلمب‌شدن مغازه از طرف شهرداري شنيده بودند. در‌اين‌ميان شهرداري منطقه دو تهران که گويا منزل و مغازه اين فرد در اين منطقه قرار دارد، همان روز توضيحاتي را به رسانه‌ها داده بود. در اين توضيح آمده: «پس از بررسي‌هاي به‌عمل‌آمده روشن شد ملک مورد مناقشه يک خانه ويلايي دوطبقه است که فرد خودسوز مالک طبقه همکف اين خانه بوده است. اين فرد نسبت به تغيير کاربري و ساخت دو باب مغازه تجاري در پارکينگ ملک مزبور در سال‌هاي گذشته اقدام کرده است. شهرداري منطقه دو هم در تاريخ 30/11/95 نسبت به تنظيم صورت‌جلسه شوراي معماري درباره تثبيت دو واحد تجاري در همکف مشروط به اخذ تعهد محضري از مالکان مشاعي و پاسخ‌گويي به شاکيان احتمالي و تعهد تأمين پارکينگ اقدام کرده است. در تاريخ ۲۳ ارديبهشت سال جاري نيز يکي از مالکان مشاعي نسبت به تغيير کاربري در نامه شماره ۱۲۵۰۷ اعتراض کرده و شهرداري متعاقبا برابر مقررات به مالک واحدهاي تجاري نسبت به صدور اخطاريه مبني‌بر ارائه رضايت‌نامه محضري از دیگر ساکنان مشاعي اقدام کرده است. سپس با ادعاي وکيل فرد مدنظر مبني‌بر دارابودن وکالت‌نامه توافق از مالک اصلي، اداره حقوقي شهرداري منطقه دو در نامه شماره ۳۴۹۱۹ مورخ سوم مرداد سال جاري اعتبار وکالت‌نامه مزبور را استعلام مي‌کند که در پاسخ به آن در نامه شماره ۴۲۲۱۴ مورخ ۲۳ مرداد ۹۷ انقضاي وکالت‌نامه مزبور به علت فوت موکل اعلام مي‌شود. همچنين معاونت شهرسازي اين منطقه در نامه شماره ۴۵۸۹۵ مورخ اول شهريور ۹۷ به شهردار ناحيه ۹ اعلام مي‌کند نظر به اينکه ذي‌نفعان ملک تاکنون نسبت به اخذ اجازه‌نامه نسبت به بهره‌برداري از طبقه همکف اقدام نکرده‌‌اند، هرگونه بهره‌برداري از طبقه همکف بدون مجوز اعلام شده و ناحيه مربوطه نيز صرفا نسبت به صدور اخطار اقدام مي‌کند». به فکر ما باشيد برادر اين فرد در‌حالي‌که به‌شدت گريه مي‌کند، به «شرق» مي‌گويد: برادرم مرده و فردا بايد بريم خاکش کنيم. به ما مي‌گويند امروز مُرد ولي من مي‌گويم معلوم نيست کي مُرده.. من خونواده‌م رو برمي‌دارم ميرم، ولم کنيد... دو تا بچه يتيم شدن... يه دوساله يه چهارساله... بالاغيرتا کمکمون کنيد، گرفتار شديم ولمون نمي‌کنن... من نمي‌خوام کسي برام کاري کنه، فقط بگو ولمون کنن... خانم من حالم خوب نيست... خانم شما ازدواج کردي؟ من هنوز ازدواج نکردم، حالا بايد بار خانواده به دوش بکشم... داداش من مفت رفت، دو تا بچه کوچيک داشت... خانم تنهامون نذاريد... صحبت‌هاي دردناک برادر فرد درگذشته را اگر کنار بگذاريم، از همان روز اين اتفاق بود که به رسانه‌ها درباره نحوه انتشار اين خبر اعتراض شد. معترضان معتقد بودند که اين شيوه خبررساني درباره خودکشي در‌شرايطي‌که جامعه جو ملتهبي را پشت سر مي‌گذارد، اصلا منطقي نيست. دکتر کيانوش رنگ‌زن، استاد دانشگاه و روان‌پزشک دراين‌باره به «شرق» مي‌‌گويد: شما تصور کنيد در روزهايي که اميد مردم به دليل شرايط اقتصادي و سياسي بسيار کم است، صبح که از خواب بيدار مي‌شوند، تصاوير و فيلم لحظه خودسوزي مردي جان به‌لب‌رسيده را تماشا کنند؛ طبيعتا ممکن است اين آدم‌ها هرلحظه با نوسان قيمت دلار بخشي از زندگي‌شان را از دست بدهند و همين تصاويري را که صبح ديده‌اند، راهگشا بدانند. من در يک هفته گذشته مدام از بيمارانم درباره دل بزرگ و شجاعت اين فرد شنيده‌ام. در‌حالي‌که در تمامي جهان پوشش خبري خودکشي، سياست رسانه‌اي مشخصي دارد اما رسانه‌هاي ايران تصور مي‌کنند وقتي به آنها مي‌گوييم خبر خودکشي ندهيد، مي‌خواهيم روي اشتباهات يک سيستم را بپوشانيم؛ در‌حالي‌که مسئله فقط روان زخم‌خورده مردمي است که هر روز با اين خبرها زخم‌تر مي‌شود. ناهيد خداکرمي، رئيس کميته سلامت شوراي شهر تهران نيز در گفت‌وگو با «شرق» اين اتفاق را از دو منظر پزشکي و شهري تحليل مي‌کند. او به «شرق» مي‌گويد: بحث خودکشي و انتخاب خودکشي براي حل مشکلات طبيعي نيست و مسئله‌اي حاکي از فشار رواني است که مي‌تواند به‌صورت افسردگي بروز کند يا مي‌تواند ناشي از تروما باشد... مثلا فردي که عزيزي را از دست مي‌دهد يا مالش از بين مي‌رود، دچار بحران رواني مي‌شود که بحران پس از حادثه (پست تروما) نام دارد. در اين شرايط فرد از شدت فشار دست به اقدامات غيرمعمول مي‌زند که تهديد به خودکشي و بيان آن و اقدام به خودکشي است. رئيس کميته سلامت شوراي شهر تهران تأکيد کرد: به‌هرحال بحث خودکشي يک موضوع اورژانسي روان‌پزشکی است و اگر اين فرد قبل از بروز حادثه بيان کرده باشد که اگر اين مشکل حل نشود، خودم را خواهم کشت (کما اينکه او اين را در شهرداري گفته بود) پس از منظر اورژانسي نيازمند عکس‌العملي فوري است. اما اين عکس‌العمل فوري در شرايطي قابل‌انتظار است که پيش‌از‌آن افراد درباره‌اش آموزش ديده و آگاهي داشته باشند. اين حادثه نشان مي‌دهد که همه ما به‌ویژه کارمندان سازمان‌هايی که سروکارشان با مردم است، بايد راجع به افسردگي و خودکشي بيشتر بدانند. حتما پيگيري مي‌کنيم او افزود: نکته ديگر درباره رسانه‌ها است. در همه کشورها از نظر علمي چون خودکشي مي‌تواند تقليد شود و فرد افسرده ديگري را براي فرار از یک موقعيت تشويق به اين راه مي‌کند، نشر اين اخبار مديريت شده است و احتياطي را مي‌طلبد تا افرادي که در معرض خودکشي هستند يا آسيب ديده‌اند، به اين شيوه عمل کنند. اساسا گفته مي‌شود خودکشي شبيه دومينو عمل مي‌کند و افراد افسرده تحت‌تأثير عمل افسرده قبلي قرار مي‌گيرند. بارها ديده‌شده که در شهرستان‌هاي کوچک به ناگهان 14-15 نفر خودکشي مي‌کنند و تحقيقات نشان مي‌دهد همه از روي يک اپيدمي خودکشي کرده‌اند. وقتي با آنها مشاوره می‌شود و درمان شده و مهارت مواجهه با مشکلات و تاب‌آوري ياد مي‌گيرند، ميزان خودکشي کاهش پيدا مي‌کند. خداکرمي تأکيد کرد:‌ تاب‌آوري مردم و شيوه مواجهه با مشکلات به‌عنوان يک مهارت بايد تقويت شود که اين مهارت دو بعد دارد: اول بايد از پايه‌هاي اوليه مدرسه، آموزش‌و‌پرورش تاب‌آوري و کنترل خشم را آموزش دهد و دوم اينکه افراد جامعه در موقعيت فعلي که ممکن است در شرايط خاص اجتماعي به بحران روحي برسند، بتوانند خود را مديريت کنند. به‌هرحال مشکل اين فرد ممکن است تقصير شهرداري بوده باشد يا نباشد اما راه‌حل آن مشکل خودسوزي نبود و راه‌حل مراجعه به مراجع ذي‌صلاح بود. او در پاسخ به اين سؤال که آيا پيگير پرونده اين فرد خواهد بود و نظرش به‌عنوان رئيس کميته سلامت شوراي شهر درباره اين اتفاق چيست، گفت: به‌هرحال از منظر علمي، هرقدر مشکل بزرگ باشد، راه‌حلش خودکشي نيست. افراد بايد به‌گونه‌اي آموزش ببينند که خودکشي انتخابشان نباشد... اينكه کودک شاهد مرگ پدر و خودسوزي او بوده، نشان مي‌دهد اين کار منطقي نبوده. درهرصورت فردي در شرايط دشواري قرار گرفته که ما نمي‌توانيم او را قضاوت کنيم و البته این اتفاق نياز به ارزيابي دارد. من و ديگر همکارانم اين پرونده را پيگيري خواهيم کرد و در کميته‌هاي مربوطه دنبال چرايي اين اتفاق هستیم و همچنين به‌صورت فوري با انجمن روان‌پز‌شکي کشور در‌اين‌باره صحبت می‌کنيم تا از تکرار چنين حوادثي جلوگيري کنيم. يک بعد ماجراي فرد خودسوز است و بعد ديگر روندي است که مي‌تواند منجر به تکرار چنين مسائلي شود. بايد همه جوانب در نظر گرفته شود و راهکارهاي کوتاه‌مدت و بلندمدتي را براي ارتقاي سطح تحمل داشته باشيم و مشکلات مردم هم بايد به طريقي حل شود که آنها در کمترين زمان بهترين نتيجه را بگيرند و اميدواريم اين چرخه را ترميم کنيم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.