|

جنجالی‌ترین انتخابات سراسری سوئد برگزار شد

زوال دولت رفاه

موج راست‌ افراطی به سوئد هم رسید، کشوری که زمانی به ثبات و برابری شهره بود اما نتیجه انتخابات سراسری روز گذشته این کشور می‌تواند سپهر سیاسی سوئد را زیرورو کند. پیش‌بینی‌ها حاکی از آن است که حزب راست ‌افراطی مهاجرستیز «دموکرات‌های سوئد» می‌تواند به دستاوردی تاریخی برسد. بااین‌حال در میان زوال سیاسی حزب چپ میانه و ظهور حزب دموکرات‌های سوئد، انتظار نمی‌رود که هیچ حزبی بتواند اکثریت پارلمانی را از آن خود کند. در چهار سال گذشته سوئد را دولت اقلیتی اداره می‌کرد که حاصل ائتلاف حزب سوسیال‌دموکرات و سبزها بود. این ائتلاف برای تصویب بودجه‌های خود وابسته به حزب چپ این کشور بود. حزب سوسیال‌دموکرات سوئد قدیمی‌ترین حزب این کشور است و گرچه نظرسنجی‌ها می‌گویند این حزب ممکن است با حدود 40 درصد آرا همچنان بزرگ‌ترین حزب باقی بماند، چالش‌های پیش‌روی این حزب بیشمارند چراکه گرایش‌های بلندمدتی که به ایجاد دولت ضعیف کنونی منجر شده، این روزها عمیق‌تر شده است. این امر به‌ویژه با تمرکز کمپین‌های انتخاباتی کنونی روی مسئله مهاجرت عیان می‌شود، مسئله‌ای که زمانی در انتخابات سوئد تأثیری جزئی داشت اما حالا پس از مسئله بهداشت و آموزش، مهم‌ترین بحث انتخاباتی است. این بحث در سال‌های اخیر و پس از آن اهمیت یافت که تحولات عمیق در دولت رفاه سوئد به نابودی نظم سیاسی این کشور منجر شد.
سوئد که زمانی یکی از برابرترین کشورهای جهان بود، حالا شاهد سریع‌ترین رشد در زمینه نابرابری طبقاتی در میان کشورهای صنعتی است. میزان مخارج عمومی دولت سوئد در دهه گذشته کاهش یافت و خصوصی‌سازی بیشتر شد. خصوصی‌سازی و کاهش بودجه خدماتی و عمرانی دولت با افزایش‌نیافتن قابل توجه دستمزدها و حقوق بازنشستگی همراه شده است. این موارد سطح رفاه را نسبت به آنچه تصویر غالب از زندگی در سوئد است و حاصل دهه‌ها دولت رفاه در نیمه دوم قرن بیستم، تغییر داد. البته سوئد هیچ‌گاه بزرگ‌ترین قربانی بحرانی از این دست نبوده و رشد اقتصادی این کشور همچنان بالاست و دارای یکی از بهترین سیستم‌های رفاهی است. بااین‌حال تحولات اخیر به این معنی است که بخش‌هایی از طبقه کارگر، به‌ویژه در مناطق روستایی، احساس می‌کنند به حال خود رها شده‌اند. این افراد سرخورده به سمت پوپولیسم دست‌راستی گرایش پیدا کرده‌اند و خشم خود را نه بر سیاست‌های طبقاتی بلکه علیه مهاجران خالی می‌کنند. براساس آخرین نظرسنجی‌ها حزب دست‌راستی دموکرات‌های سوئد که در ماه‌های اخیر روند روبه‌رشدی داشته، احتمالا در انتخابات اخیر 24.8 درصد از آرا را به دست می‌آورد و به دومین حزب بزرگ سوئد بدل شود. درحالی‌که محبوبیت حزب سوسیال‌دموکرات‌ها رو به کاهش است، حزب چپ سوئد توانسته در نظرسنجی‌ها آرای خود را به 10 درصد برساند و در حالت خوشبینانه می‌تواند با احزاب مترقی و متمایل به چپ ائتلاف کند. سوئد همواره یکی از بالاترین میزان مشارکت‌ها را در انتخابات شاهد بوده و برای مثال در انتخابات سال 2014 بیش از 85 درصد واجدان شرایط به پای صندوق‌های رأی آمدند. بااین‌حال براساس گزارش‌ها هنوز نیمی از هفت‌میلیون‌و 500‌ هزار واجد شرایط سوئدی درباره اینکه به کدام حزب رأی می‌دهند به قطعیت نرسیده‌اند و همین امر پیش‌بینی انتخابات روز گذشته را دشوار کرده بود. به گفته یکی از تحلیلگران سوئد، نکته واضح این است که حزب دست‌راستی دموکرات‌های سوئد نتیجه‌ای بسیار بهتر از انتخابات سال 2014 به دست می‌آورد.
پناه‌جویان
با توجه به اینکه احزاب ضدمهاجرت، دست‌راستی و پوپولیسم در سرتاسر اتحادیه اروپا نمایش قدرتمندی نشان داده‌اند، مهاجرت و مسئله پناه‌جویان به یکی از محورهای اصلی انتخابات اخیر سوئد بدل شد. تا همین اواخر سوئد یکی از بازترین و گشاده‌دست‌ترین سیستم‌های پذیرش مهاجر و پناه‌جو را در جهان داشت و رأی‌دهندگان سوئدی هم از آن حمایت می‌کردند. اما اوضاع با بحران پناه‌جویان در سال ۲۰۱۵ تغییر کرد. آلمان با 80‌ میلیون جمعیت در بحران پناه‌جویان پذیرای یک‌ میلیون مهاجر شد و سوئد با 10‌ میلیون جمعیت 163 ‌هزار پناه‌جو قبول کرد. از همین رو سوئد به تناسب جمعیتش حتی بیشتر از آلمان پناه‌جو پذیرفت. این حجم از ورود پناه‌جویان روی مسئله اسکان، بهداشت و خدمات اجتماعی اثر گذاشت، تا جایی که دولت چپ میانه کنترل مرزها را از سر گرفت و مقررات مربوط به پناه‌جویی و ورود اعضای خانواده‌ها را سفت و سخت‌تر کرد. در ماه می ‌سال 2018، دولت ائتلافی سوئد طرحی تصویب کرد که براساس آن تعداد پناه‌جویان و مهاجرانی که به این کشور وارد می‌شدند، به نصف می‌رسید. در آن زمان وزیر مهاجرت سوئد اعلام کرد که این کشور باید سالانه بین 14 تا 15‌ هزار مهاجر بپذیرد. این در حالی است که پیش از این سوئد هر سال 27 هزار مهاجر می‌پذیرفت. در این میان کلیشه تکراری و مهاجرستیزانه راست‌ افراطی در سال‌های اخیر اروپا و آمریکا در سوئد نیز تکرار شده است: پناه‌جویان با پول مالیات‌دهندگان و بدون کارکردن زندگی می‌کنند یا فرصت‌های شغلی را می‌دزدند، اما کارگران و بازنشستگان بومی کمک لازم را از دولت خودشان دریافت نمی‌کنند. جیمی اکسون، رهبر حزب راست‌گرای افراطی دموکرات‌های سوئد جمعه در آخرین مناظره انتخاباتی بین رهبران احزاب مختلف به همین استدلال‌ها توسل کرد و دولت سوسیال‌دموکرات را به «اولویت‌دادن به پناه‌جویان» متهم کرد.
تغییرات آب‌وهوایی
بحث تغییرات آب‌وهوایی نیز بعد از آتش‌سوزی گسترده جنگل‌های سوئد و گرمای بی‌سابقه هوا در تابستان امسال به یکی از بحث‌های محوری انتخابات سراسری کنونی سوئد تبدیل شده است. نزدیک به ۲۵‌ هزار هکتار از جنگل‌های سوئد در آتش‌سوزی‌ها از بین رفته و بسیاری از کشاورزان پس از آنکه چراگاه‌هایشان از بین رفته، دام‌هایشان را معدوم کرده‌اند. حزب سبز سوئد که از سال 2014 شریک حزب سوسیال‌دموکرات در دولت ائتلافی سوئد بوده، سیاست‌هایی در حمایت از محیط‌ زیست در پیش گرفته و در چهار سال گذشته اقداماتی را در مقابله با تغییرات آب‌و‌هوایی در دستور کار خود قرار داده بود. از همین رو برخی رأی‌دهندگان سوئدی که از گرمای بی‌سابقه هوا در تابستان این کشور شوکه شده‌اند، رأی خود را به سبد حزب سبز این کشور می‌اندازند. حمایت از حزب سبز در حالی افزایش یافته که این حزب به خاطر چندین رسوایی درون‌حزبی با بحران مواجه بود. سوئد امیدوار است تا سال 2050 کشوری بدون گازهای گلخانه‌ای باشد. این کشور همین حالا هم در صدر فهرست کشورهای اروپایی در زمینه وضعیت مناسب آب‌وهوایی است. شماری از تحلیلگران می‌گویند موج گرمای تابستان امسال می‌تواند از حمایت رأی‌دهندگان از دموکرات‌های سوئد بکاهد. این حزب در مناطق روستایی محبوب است اما تغییرات اقلیمی برای آنها اولویت ندارد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.