|

جلال میرزایی، رئیس کمیته سیاسی فراکسیون امید، در گفت‌وگو با «شرق»:

جریان اصلاح‌طلب در کابینه تأثیرگذار نیست

شرق: رئیس کمیته سیاسی فراکسیون امید معتقد است؛ «اگر رئیس‌جمهوری بر اساس نظر جریان اعتدال پیش برود، مطلوبیت مردمی‌اش را از دست می‌دهد». جلال میرزایی که دانش‌آموخته علوم سیاسی است، مسائل را از این منظر تحلیل می‌کند. او در گفت‌وگو با «شرق» از وضعیت فراکسیون امید می‌گوید؛ از دافعه و جاذبه فراکسیون. نماینده ۴۵ساله مردم ایلام بر این باور است که جریان اعتدال رقیب اصلاح‌طلبان نیستند و از طرفی می‌گوید: «اگر درست تصمیم‌گیری نشود، آقای روحانی اصولگرایان را که ندارند، این وسط اصلاح‌طلب‌ها را هم از دست می‌دهند». در ادامه، مشروح گفت‌وگو با «جلال میرزایی» می‌آید.
نقدهای زیادی به دولت می‌شود. از سوی دیگر نقدهایی هم به مجلس وارد است که چرا در حوزه نظارتی قوی عمل نمی‌کند؛ مانند طرح تحقیق‌وتفحص از شهرداری که تصویب نشد. این نقدها را چقدر وارد می‌دانید؟
اگر دولت را نقد یا تأیید کنیم، یک‌ عده ایراد می‌گیرند. مشکل کلی که در جامعه داریم این است به‌جای اینکه جامعه را آرام کنیم عادت کرده‌ایم برای اینکه به چشم بیاییم حرف‌های بزرگ بزنیم. حرف‌ها و شعارهای بزرگ می‌زنیم، اما عمل‌های کوچک داریم که نسبت به سیاست‌مداران در کشور ما باعث بدبینی شده. مشکل دیگر که حداقل در مجلس مشاهده کرده‌ام این است که خیلی از نمایندگان از روز اول که به مجلس می‌آیند می‌خواهند صحبت‌هایی کنند که به چشم بیاید. می‌خواهند برای حوزه انتخابیه‌شان صحبت کنند، نه برای پیشبرد برنامه‌های کلان که برنامه کلان باعث شود اصلاحات در سطح کلان صورت بگیرد و در جزئیات هم مسائل سر جای خودش قرار بگیرد. این نوع نگاه‌ها باعث شده کارها به خوبی پیش نرود؛ مثلا دولتی که روی کار می‌آید نمی‌خواهد برنامه‌های کوچک را به ثمر برساند، می‌خواهد برنامه‌های بزرگ و غیرواقع‌بینانه در دستور کار داشته باشد؛ از این تفکر بعد از انقلاب خیلی ضربه خورده‌ایم. در مجلس چند کار کوچک باید انجام دهیم که به ثمر برسد.
از شما به‌عنوان رئیس کمیته سیاسی فراکسیون امید می‌پرسم که برنامه مشخصتان چیست؟
برنامه‌ای برای اداره کشور نداریم؛ مثلا ما چطور به مجلس آمده‌ایم؟ حزب که نبودیم. حزبی که برنامه داشته ‌باشد، نیست. احزاب ما اصلا برنامه برای اداره کشور ندارند. حتی احزابی که انتظار می‌رود برنامه ارائه کنند، اصلا برنامه ندارند. جریان اصلاح‌طلبی به‌خاطر محدودیت‌هایی که در انتخابات داشت، از یک‌سری افراد حمایت کرده که افراد حزبی نیستند که کار تشکیلاتی کرده باشند و تقسیم کار و کار جمعی بلد باشند و در مورد مسائل تصمیم بگیرند. وقتی در شورای مرکزی دور یک میز جمع می‌شویم اگر فرصت صحبت‌کردن به یک نفر نرسد ناراحت می‌شود. ما با این مشکلات مواجهیم. حالا می‌خواهید چه برنامه‌ای را پیش ببرید؟ در فراکسیون امید با توجه به نظمی که دکتر عارف دارد، جلسات منظم برگزار می‌شود. هیئت‌رئیسه هفتگی و شورای مرکزی دو هفته یک‌بار جلسه دارند. متناسب با شرایط دستور کار مجلس فراکسیون در مجلس نظم دارد. باوجوداین به مجلس که آمدیم انتظار داشتیم شورای سیاست‌گذاری اصلاح‌طلبان به ما بگوید شما که بازوی ما در پارلمان و قوه ‌مقننه هستید، ما این طرح‌ها را داریم و شما در مجلس پیگیری کنید. نه‌تنها طرحی در اختیارمان قرار نگرفت انتظار داشتیم از بیرون مجلس به ما کمک کنند؛ کسانی که بزرگان اصلاح‌طلب هستند و تجربه دارند. نه‌تنها آن از بیرون برآورده نشد، بلکه بعضا شاهد هستیم برخی فعالان اصلاح‌طلب و افراد سرشناس فراکسیون امید را به باد انتقاد می‌گیرند.
انتقاد که بد نیست.
بله، اما انتقاد به چه‌چیز؟ ما همه اعضای یک جریان هستیم. وقتی به دکتر عارف انتقاد می‌کنید و می‌گویید فراکسیون امید کارایی ندارد، باید بگویید چه ایده و برنامه‌ای داشته‌اید که ما پیگیری نکرده‌ایم و الان شما معترض هستید.
اما باز هم این نقد وارد است که چرا بعد از سه، چهار ماه به این نتیجه نرسیدید؟ اینکه بعد از دو سال می‌گویید از بیرون به شما کمکی نمی‌شود و شورای‌عالی هم بسته پیشنهادی ارائه نمی‌دهد. به نظرتان این نقد به شما و دوستانتان وارد نیست؟
ما خودمان متوجه این نقص در کمیته سیاسی شدیم. منتها مشکلی که ما با آن مواجه هستیم این است که فراغت و فرصت کافی برای پرداختن به این مسائل را نداریم، چون درگیر مراجعات خیلی زیاد مردم هستیم. ما روزانه با حدود 250 تماس مواجه هستیم که گاهی نمی‌توانیم جوابگو باشیم. تماس تلفنی داریم. باید پیگیر کار ادارات باشیم. دو هفته یک‌بار به حوزه انتخابیه می‌رویم. سه هفته یک‌بار کارهای اجرائی را پیگیری می‌کنیم. به‌عنوان نماینده مجلس این مشکلات را داریم. قبول دارم همان اوایل باید متوجه این موضوع می‌شدیم و چاره‌ای می‌اندیشیدیم. آقای دکتر عارف چندین‌بار اشاره کردند که حداقل در کمیته سیاسی افراد صاحب‌نظر را دعوت کنیم.
این اتفاق انجام شد؟
بحث آشتی ملی که مطرح شد آقای مازنی پیگیری‌های خوبی انجام داد. در ارتباط با برخی مسائل کمیته‌ها پیگیری کرده و گزارشاتی به شورای مرکزی ارائه کردند. تلاش کردیم اما کافی نبوده؛ مثلا الان قانون جامع انتخابات را داریم که خیلی مهم است. یکی از مسائلی که جریان اصلاحات روی آن حساس بوده قانون انتخابات است، اما متأسفانه در همین مدت درباره قانون انتخابات که در دستور کار شورای نگهبان است و از طرف هیئت دولت رسیدگی می‌شود، ندیده‌ام دوستان اصلاح‌طلب انتظارات خودشان را از قانون انتخابات بگویند که چه مواردی حذف یا گنجانده شود و تا دقیقه 90 و وقت اضافه صبر می‌کنند.
این به مدیریت فراکسیون برنمی‌گردد؟
اتفاقا چندین‌بار به کمیته سیاسی گفته‌ایم درمورد انتخابات ورود کنند.
منظورم فقط این مسئله نیست؛ برای مثال روزی که لایحه CFT آمد، قرار بود همه رأی بدهند؟ انگار سناریوی A و B نداریم و حساب‌شده عمل نمی‌شود.
در ارتباط با بحث لوایح چهارگانه موضع ما به نوعی از سوی دولت حمایت می‌شود. دوستان فراکسیون امید هم درباره این موضوعات مصاحبه داشتند. آقای تاجگردون که پیشنهاد داد دو ماه به تأخیر بیفتد دوستان فراکسیون می‌خواستند مخالفت کنند. فراکسیون با توجه به ظرفیتی که در حمایت از برنامه‌های دولت داشته کوتاهی نکرده است. موارد متعددی را پیگیری کرده‌ایم، اما نمی‌دانم چرا به‌جای اینکه این موارد دیده شود، برخی از دوستان اصلاح‌طلب از آقای عارف یا فراکسیون امید انتقاد می‌کنند. نگرانی من برخاسته از تجربه است. اگر خاطرتان باشد دفتر تحکیم وحدت تشکیلات منسجمی داشت، اما به‌محض اینکه به انتقاد روی آورد، بحثی در دولت شروع کردند درباره اینکه دفتر تحکیم وحدت را تجزیه و تضعیف کنند. به نظرم اتاق‌های فکری وجود دارد که جریان اصلاحات را درگیر این مسئله می‌کند و اجازه نمی‌دهد جریان اصلاحات انسجام پیدا کند. یک‌سری ضعف کار تشکیلاتی، تکثری که در جریان اصلاحات هست، اختلاف‌نظرهایی که گاهی طبیعی است، در کنار اراده‌ای که وجود دارد برای اینکه اختلافات را تبدیل به تعارض کند، باعث می‌شود جریان اصلاحات انسجام گذشته را نداشته باشد. اگر هوشیاری به خرج ندهیم حقیقتا آسیب جدی خواهیم دید.
این حرف خیلی درست است. در وضعیت سیاسی که به وجود آمده، اما درمانش تا حدودی از جانب اصلاح‌طلبان نیست؛ مثلا آقای انصاری در ادامه انتقادات به اصلاح‌طلبان گفته بودند نسل تندرویی هستند. اگر اصلاح‌طلبان هم وضعیت را درست متوجه نشوند، به این بازی دامن می‌زنیم. اصلاح‌طلبان چقدر متوجه این وضعیت شده‌اند؟
به نظرم طرح مسائل در کشور ما چرخه معیوبی دارد. می‌بینیم که اکثریت جامعه جوان هستند و برای اینکه بتوانیم جوانان را جذب کنیم حرف‌هایی می‌زنیم که با خیلی مسائل جور درنمی‌آید، همین‌طور با شایسته‌سالاری و تخصص و تجربه جور درنمی‌آید. هر چیز باید در جای خودش باشد. اگر به جوانان بخواهیم بها بدهیم، باید در جای درست از آنها استفاده کنیم، اما اینکه شعاری برخورد کنیم کمکی به جوانان نمی‌شود. مثلا وزیر به اسم جوان‌گرایی دو، سه جوان را کنار خودش می‌آورد که نحوه انتخابشان شفاف نیست. اینها را به‌عنوان دستیار انتخاب می‌کند و بعد از دو، سه سال به‌عنوان معاون انتخابشان می‌کند، بعد جوان‌هایی که بعضا 8، 9 سال سابقه دارند و استخدام قراردادی و پیمانی و... دارند، از این نوع انتخاب‌ها زده می‌شوند. اگر جوان‌گرایی توأم با شایسته‌سالاری و توجه به سابقه نباشد به ضد خودش تبدیل می‌شود. ما در فهم مطالبات جوانان مشکل داریم. جریانی در دولت است که می‌گوید همه ادارات موظف هستند دستیار جوان داشته باشند. دستیار جوان به چه معناست؟ چه کسانی و چطور انتخاب شوند؟ هرکس آشنای جوانش را به وزیر معرفی می‌کند و معلوم نیست مکانیسم انتخاب جوانان چیست. آیا تحصیلات دانشگاهی و نوع دانشگاه، فعالیت است؟
فراکسیون امید چقدر می‌توانست بر این موضوع نظارت کند؟
چون کار تشکیلاتی نکرده‌ایم و انسجامی را که در حزب وجود دارد، نداریم، خیلی از نمایندگان دنبال پیگیری مطالبات حوزه انتخابیه هستند و از اینکه درباره یک موضوع با وزیری درگیر شوند، ملاحظه دارند. مواردی هم که نماینده‌ها پیگیری می‌کنند نتیجه نمی‌دهد. مگر اینکه هر چندوقت یک‌بار چند امضا جمع کرده و وزیر را استیضاح کنند. از طرف دیگر چون استیضاح‌ها حمایت کافی ندارد و درک نمایندگان از مسائل یکسان نیست، خیلی از بحث‌های استیضاح باعث نگاه منفی به مجلس می‌شود.
شاید انتظار می‌رفت دوره‌های آموزشی داشته باشیم.
اتفاقا یکی، دو بار این پیشنهاد را دادم که بعضی استادان علم سیاست، مبانی کار تشکیلاتی را آموزش دهند. لازمه‌ اینکه کار تشکیلاتی به ثمر برسد و جمع به جمع‌بندی برسد، این است که بعضی خواسته‌های شخصی را تعدیل کنید. اگر هرکس روی نظر خودش اصرار کند، اصلا جمع به جمع‌بندی نمی‌رسد. بر اساس رأی‌گیری، باید افراد تمکین کنند، اما با وجود اینکه اکثریت آرا به دست می‌‌آید، شخص نظر خودش را پیگیری می‌کند؛ چون قوانین کار تشکیلاتی را بلد نیستیم.
یکی از مسائل فراکسیون امید، معادله سیاسی بود که با آقای تاجگردون داشتند که از چهره‌های تأثیرگذار مجلس نهم بودند و حضورشان خیلی راهگشا بود؛ اما در مجلس دهم گویی جذب کادر آقای لاریجانی شدند. چه می‌شود که نمی‌توانیم فردی اصلاح‌طلب را در فراکسیون جذب کنیم، اما گروه رقیب موفق می‌شود؟ فراکسیون دافعه ایجاد کرد؟
آقای تاجگردون ظرفیت شخصی دارد؛ جدای از بحث جریان تشکیلاتی با توجه به سوابقی که داشته است. ایشان اوایل در مجمع عمومی فراکسیون کاندیدای نایب‌رئیسی در مجلس شد؛ یعنی ایشان کاندیدا بود، آقای پزشکیان، مطهری و یکی، دو نفر دیگر هم کاندیدا بودند. آقای پزشکیان و مطهری رأی آوردند. به نظرم این یکی از عوامل مؤثر بود که آقای تاجگردون تا حدی فاصله بگیرد. در ادامه هم وقتی ما از ظرفیت یک فرد درست استفاده نکنیم و جلسات برگزار نکنیم، این احساس به فرد دست می‌دهد که در حاشیه گذاشته شده و کم‌کم باعث ایجاد فاصله می‌شود. علاوه بر این، آقای تاجگردون در مواقعی که نیاز به تصمیمات مهم بوده، به فراکسیون آمده است. در انتخابات ریاست مجلس هم حضورش پررنگ بود. در زمینه رأی اعتماد به وزرا حضورش در فراکسیون پررنگ بوده، اما اینکه چطور می‌شود از این ظرفیت در خدمت فراکسیون امید و جریان اصلاحات استفاده کرد، واقعا نیاز به تأمل بیشتری دارد.
بی‌تجربگی در بدنه مانع شده جذب درستی صورت بگیرد یا آقای تاجگردون به این نتیجه رسیده‌اند که اگر با تیم آقای لاریجانی به شکل دیگری لابی داشته باشند، ریاستشان بر کمیسیون بیشتر تأمین می‌شود.
آقای تاجگردون در کمیسیون برنامه‌وبودجه و افرادی که هستند چه‌بسا همه اصلاح‌طلب نیستند، اما آن طیف اصولگرا به ایشان رأی نمی‌دهند. آقای حاجی‌بابایی در مقابل آقای تاجگردون کاندیدا بود و رأی نیاورد. در ارتباط با دوستانی مثل آقای تاجگردون، ما از یک طرف نمایندگانی را داریم که جویای نام هستند و نمایندگانی که دنبال احترام هستند، مثل آقای تابش، تاجگردون، کواکبیان و حضرتی. باید به اینها با دقت توجه کنیم. مثلا من انتظار دارم کسانی که سه، چهار دوره کاری تجربه داشته و اصلاح‌طلب هستند، با سعه‌صدر بیشتری کار و جوانان را جذب کنند. تا ما هم برای جوان‌هایی که مثل ما آمدند، احترام قائل باشیم در کارها با آنها مشورت کنیم. اگر این را نداشته باشیم، نمی‌توانیم خوب جمع شویم. گاهی از کسی که سه، چهار دوره نماینده مجلس است، رفتاری را می‌بینید که انتظارش را ندارید. الان اعضا دور هم جمع شده‌اند؛ نگه‌داشتن افراد کار سختی است.
اگر ما که در رسانه هستیم مردم را از مسائلی از قبیل رانت خبردار نکنیم، برخی اخبار را به گونه دیگری منتشر می‌کنند. اینکه ما خودمان این اخبار را نشر بدهیم، بهتر است و باعث می‌شود اعتماد مردم به ما بیشتر شود.
در کشور فضایی از سوی رسانه‌ها و صداوسیما در سال‌های اخیر ایجاد شده که از نظر مردم همه دزد هستند و مدیران همه ناسالم‌اند. ما این فضا را ایجاد کرده‌ایم. خودمان در جریان اصلاحات هم باید بگوییم شما نگران نباشید اصلاح‌طلبان هم همین هستند.
هرکسی که باشد باید رسوا شود.
باید اسناد و مدارکی را که به دست می‌آید، بدون هیچ ملاحظه‌ای منتشر کنیم و سر حرفمان بایستیم، اما اینکه بگوییم شنیده می‌شود، گفته می‌شود و... حقیقتا آسیب می‌بینیم و محبوبیتمان را در جامعه از دست می‌دهیم.
اگر مدرکی نداشته باشیم که تهمت است.
الان همه ارباب‌رجوع‌هایی که دم در مجلس می‌آیند، می‌گویند نماینده‌ها دنبال منافع خودشان هستند و دردی از ما دوا نمی‌کنند.
چند وقت قبل سه نماینده همین را گفتند و آقای پارسایی واکنش نشان داد که آقای عارف گفته من درباره بده‌بستان‌های نماینده‌ها و وزرا تذکر می‌دهم. این تلقی ایجاد می‌شود که همه در حال بده‌بستان هستند. اگر عارف که رئیس فراکسیون است این‌طور بگوید، پس من فکر می‌کنم واقعا درون فراکسیون چه خبر است؟
آقای عارف باید بگوید اگر اسناد و مدارکی هست در اختیارمان بگذارید که پیگیری کنیم. به نظرم نباید به‌ گونه‌ای صحبت کنیم که تلقی عمومی این باشد که جریان اصلاح‌طلب هم مثل بقیه است.
شما جایی با رانت مواجهه داشته‌اید؟
شخصا خیر.
در حضورتان در مجلس چه ناراستی‌هایی دیدید که خیلی بارز بود؟ و در چه حوزه‌هایی رانت و لابی و فساد بیشتر است؟
احساس محرومیت در کشور ما از محرومیت بسیار بیشتر است.
اما اغلب شنیده می‌شود که فساد زیاد است.
باید بدانید کجاها سراغ فساد بروید. من الان بگویم همکاران ما در مجلس این‌گونه هستند، مشکلی که در مجلس می‌بینم، ناکارآمدی مجلس است. اینکه نگاه مردم، نگاه مردم نیست. نگاه حوزه انتخابیه است. نگاه اینکه فلان مسئله در حوزه انتخابیه‌اش انجام شود، فلان مدیر جابه‌جا و عزل شود. این کارها باعث شده نمایندگان فرصت نظارت نداشته باشند.
شما برای نمایندگی چه میزان هزینه کردید؟
من در هیئت علمی دانشگاه شهید باهنر بودم. به ایلام که آمدم 10، 12‌میلیون تومان هزینه رفت‌وآمدم در دو، سه ماه بود که تدریس می‌کردم و آخر هفته به ایلام می‌رفتم از چهارشنبه تا شنبه. دفتری هم نداشتم. خودم با افراد مؤثر در جریان اصلاح‌طلب ارتباط گرفته بودم و صراحتا می‌گفتم اگر دوستان اصلاح‌طلبی که هستند، تأیید صلاحیت شوند، من نمی‌آیم. قدم‌به‌قدم که جلو رفتیم، بعد از ثبت‌نام هم چند جلسه محدود برگزار کردم تا تأیید صلاحیت. در مجموع 140، 150‌ میلیون تومان در دو مرحله هزینه کردم.
نمایندگانی بودند که تا یک‌ میلیارد تومان هم هزینه کرده بودند. به نظرم همین امر استارت فساد است. کسی که یک‌ میلیارد برای چهار سال نمایندگی هزینه می‌کند که درآمدش کمتر از 300 ‌میلیون تومان است، کارش چگونه درست است؟
مسائلی که در قانون انتخابات است، بحث مسائل مالی است. باید دیده شود و خیلی درباره آن کار شود. بخشی از فساد و انحراف نمایندگان از انجام وظایف قانونی‌شان به منابع مالی که در زمان انتخابات در اختیارشان قرار می‌گیرد، مربوط است. دوستان ایلامی می‌دانند من خیلی کم هزینه کردم و از هرکسی پول قبول نکردم. مثلا من از هیچ پیمانکاری
پول نگرفتم.
این تقسیم‌بندی را بر چه اساسی انجام دادید؟
تقریبا 20، 30‌ میلیون از جریانات اصلاح‌طلب در کرمان گرفتم و حدود همین مبلغ را از اقوامم گرفتم و چند نفر از دوستانم هم کمک کردند. کسانی که دغدغه اصلاح‌طلبی داشتند.
بعد از انتخاب شما خواسته‌ای نداشتند؟
شاید مثلا بگویند فلانی از اقوام بی‌کار است و برایش کاری انجام دهید.
به نظرتان بحث این قانون به عمر این مجلس خواهد رسید و در کارنامه مجلس دهم قرار می‌گیرد؟
به نظرم با توجه به سرعتی که دولت در دستور کار قرار داده، اگر زودتر جمع‌بندی شود، به مجلس آینده خواهد رسید؛ اما اجرای آن مشکل است. وقتی سیستم بانکی ما شفاف نیست، چطور می‌خواهید کنترل کنید؟ اف‌ای‌تی‌اف به شفافیت کارهای بانکی ما خیلی کمک می‌کرد؟ چطور قرار است قرض‌الحسنه‌ها را کنترل کنیم؟ در خارج از کشور سیستم بانکی شفاف است و اگر‌هزار دلار در حساب کسی باشد، باید پاسخ‌گو باشد که از کجا آمده. مثلا در خارج از کشور آشنایی داریم که کار آزاد می‌کند و همیشه دو، سه‌ هزار یورو در جیب او هست و خرج می‌کند؛ اما نمی‌تواند این پول را در بانک نگه دارد. ضمنا نمی‌تواند ملک بخرد؛ چون باید پاسخ‌گو باشد از کجا درآمد دارد. از طرف دیگر کسی در شرکتی کار می‌کند و زمین خریده که خانه بسازد و سیستم شفاف است که وام گرفته و سیستم بانکی چنین فعالیت‌هایی را تشویق می‌کند؛ اما سیستم بانکی ما مشوق فعالیت‌های سالم نیست.
زمانی پرونده سه ‌هزار‌ میلیاردی به‌عنوان جنجال تاریخی اتفاق می‌افتد و یکی، دو سال بعد رقم‌های بالاتر عنوان می‌شود، انگار حساسیت مردم به این ارقام از بین رفته. مجلس می‌تواند در این زمینه ورود کند؟
در همه دنیا ضامن سلامت یک سیستم دستگاه قضائی‌شان است و باید به‌موقع برای مقابله با فساد وارد شود؛ اما درباره مؤسسات مالی و اعتباری به نظرم در هیچ جای دنیای اتفاقی به این شکل رخ نمی‌دهد که طرف بدون اینکه صلاحیت بانکداری داشته باشد، مجوز بانکداری می‌گیرد و این بلا را سر مردم درمی‌آورد و نمایندگان و ساير دستگاه‌هاي متولي که باید پاسخ‌گو باشند، به دولت فشار می‌آورند که شما باید پول مردم را پس بدهید. هیچ کجای دنیا این‌طور نیست. اولا کسی که پولش را در بانک می‌گذارد، باید ریسکش را قبول کند. شما پول‌تان را در مؤسسه‌ای می‌گذارید که سود غیرمتعارف و زیادی دریافت می‌کردید و بعد از دو سال که سود گرفته‌اید، ضرر هم کرده‌اید. الان جمع می‌شوند و می‌گویند دولت باید جواب‌گوی خسارت باشد. جالب است که برخی نمایندگان و ائمه جماعات مرتب می‌گویند چرا دولت به اینها رسیدگی نمی‌کند و پول‌شان را نمی‌دهد. وقتی یک مغازه اسم انگلیسی در سردرش باشد، از ارشاد و اماکن نامه اخطار می‌دهند که سریع نام را عوض کنند. پس چطور کسی بر این مؤسسات نظارت ندارد؟ اینها مثل بیماری سرطان هستند که بعضی انواعش تا دو، سه سال اصلا احساس نمی‌شود. بعد یکباره خودش را نشان می‌دهد و در عرض یکی، دو ماه انسان را از پا درمی‌آورد. این مؤسسات از مردم پول گرفته و سود می‌داده‌اند و کسی صدایش درنمی‌آمده. زمانی که این پول را در خارج از کشور ملک و زمین خریده‌اند و خرج تفریح فرزندانشان کرده‌اند، بخشی از اصل پول را به‌عنوان سود به مردم دادند که صدایشان درنیاید، بخشی از پول را هم در بورس ملک خریدند. بورس و ساختمان هر دو دچار رکود شدند، درآمدی نداشتند که سود بدهند و کم‌کم اصل پول‌ها را هم به‌جای سود دادند و تمام شد. الان یکباره صدای این اتفاق درآمده که نمی‌توانند سود بدهند. یعنی سیستم نظارتی کارش را درست انجام نداده؟ سیستم نظارتی هم تا زمانی که کسی سراغش نرفته، روند کار را پیگیری نکرده است. طرف سپرده گذاشته و خودش با میل خودش بدون اجبار این کار را کرده و سودش را دو، سه سال گرفته است. بعد از سه سال که نتوانسته‌اند سود بدهند، صدای افراد درآمده. اینکه می‌گویید چرا دولت ورود به‌موقع نداشته، به این دلیل است که دولت در جریان ورشکستگی‌ آنها نبوده است. متأسفانه یکی از مشکلات ما در دولت این است که به‌موقع متوجه مسائل نمی‌شوند. الان جامعه مشکلات جدی‌ای دارد. چالش ناکارآمدی منجر به چالش‌های ديگری می‌شود. الان ناکارآمدی دولت باعث بروز مشکلاتی شده، این مسائل اساسی کشور است. عملکرد مجموعه جناح‌ها هم در حوزه جامعه مدنی عملکرد مسئولانه‌ای نیست. از طرف دیگر عملکرد دستگاه‌ها هم عملکرد مسئولانه‌ای نیست و این امر آینده کشور را با علامت سؤالی جدی مواجه کرده است. اگر مسئولانه با مسائل اساسی کشور برخورد نکنیم، دودش به چشم همه ما می‌رود. در یک سطح حوزه مدنی مسائلی می‌بینم که احساس می‌کنم تبانی‌ای در اتاق‌های فکر می‌شود که اینها اصلا علاقه‌ای به کشور ندارند و مشکوک هستند. سطح انتظارات را بالا می‌برند، مسائل فساد را خیلی بزرگ‌نمایی می‌کنند؛ به‌گونه‌ای عمل می‌شود که همه علیه یکدیگر در حوزه جامعه مدنی باشند. تشکل‌ها انسجام خودشان را ندارند. در مصاحبه‌ای گفته بودید جریانی می‌خواهد معاون‌اول را عوض کند. این جریان کجاست؟ در داخل دولت است. برداشت من این است که آقای جهانگیری، آقای نوبخت را قبول ندارد و از طرف دیگر با توجه به نفوذی که دارند، آقای جهانگیری را به حاشیه برده‌اند. در بحثی که برای تغییرات پیش آمد، جریان اصولگرا هم استارت زد که معاون‌اول قرار است برداشته شود و گفتند آقای قالیباف قرار است بیاید. جهان‌نیوز نوشته بود جریان اصلاح‌طلبی که با بحث اعتدال در حاکمیت مانده، اگر آقای جهانگیری که زمزمه‌اش جدی است کنار برود و آقای قالیباف بیاید، اتصال به حاکمیت را از دست می‌دهد و کاملا به حاشیه می‌رود. جهان‌نیوز تشکیلاتی است و دوست دارند این اتفاق بیفتد. تحلیل‌های مشرق‌نیوز و جهان‌نیوز تقریبا شبیه هم بودند؛ چون برداشتشان این است که معاون‌اولی جایگاهی برای 1400 است و اگر جهانگیری کنار برود، کلا حذف می‌شود و ظرفیتی از دست اصلاح‌طلبان می‌رود و از طرف دیگر شروع کرده‌اند که آقای عارف در شورای سیاست‌گذاری عوض شود که در این صورت می‌سوزد بنابراین اصلاح‌طلبان کسی را ندارند. چقدر برای ائتلاف لاریجانی، واعظی و نوبخت در مجلس نقش قائل هستید؟ تمرکز روی آقای لاریجانی نیست. جریانی که در اصولگرایی تصمیم می‌گیرد، آقای لاریجانی را رقیب خودش نمی‌داند. رقیب خودش همان جریان جمنا است که احتمال دارد با شعار و پرچم دیگری بیاید و سازماندهی شود. آن جریان اتاق فکر مشخصی دارد که من اسمش را جریان سیاسی-امنیتی گذاشته‌ام. هسته تصمیم‌گیر اینها هستند. آنها اصلاح‌طلبان را رقیب جریان خودشان می‌دانند نه لاریجانی را و الان اصلاح‌طلبی عارف و جهانگیری است و برنامه این است که با ظرافت این دو را به حاشیه ببرند. جریان واعظی را که باعث به‌حاشیه‌رفتن جهانگیری شده چقدر قوی می‌دانید؟ اگر خودمان در جریان اصلاح‌طلبی درست عمل کنیم آقای واعظی رقیب ما نیست. اما اعتدالی‌ها کلا خرجشان را از مجلس و دولت سوا کرده‌اند. من این مشکلات را مشکل آقای روحانی می‌دانم. اصلاح‌طلبان در مورد جریان اعتدال بدبین هستند و می‌گویند اینها پایگاه اجتماعی ندارند. منتها اینها الان قدرت سیاسی دارند. به‌واسطه چه کسانی؟ به‌واسطه نوبخت، واعظی و چند وزیر دیگر. الان جریان اصلاح‌طلب در تصمیم‌گیری‌های کابینه آن‌طور که انتظار داریم تأثیرگذار نیست. جریان اعتدالی است که مناصب را به صورت هدفمند و حساب‌شده توزیع می‌کند. اصلاح‌طلب‌ها به جریان اعتدال فشار می‌آورند که عملکرد کنونی ناشی از ضعف اینهاست چون سازمان مدیریت و چند وزارتخانه دست اینهاست و اینها باید تغییر کنند. جریان اصولگرا هم فشار می‌آورد که به اعتدال کمک کنید اصلاح‌طلب‌ها در کابینه تضعیف شوند و به حاشیه بروند. اگر آقای روحانی براساس نظر جریان اعتدال پیش برود، مطلوبیت مردمی‌اش را از دست می‌دهد. اگر به سمت جریان اصلاح‌طلب برود آن هم به نوعی با توجه به موجی که جریان اصولگرا ایجاد کرده که اینها انقلابی نیستند و نگاهشان به غرب است، مشکلاتی را پیش پای آقای روحانی خواهد گذاشت. الان آقای رئیس‌جمهور باید دقت کند در تغییر کابینه چطور می‌خواهد عمل کند. به نظرم تصمیم‌گیری سختی است. اگر به سمت اصولگرا برود پایگاه اجتماعی‌اش را از دست می‌دهد. اگر افراد کارآمد اصلاح‌طلب را انتخاب کند، ممکن است به ایشان فشار بیاورند. اما به نظرم آقای روحانی باید تحت هر شرایطی مردم را حفظ کند و نباید به‌گونه‌ای اقدام کند که بین مردم و ایشان فاصله بیفتد. اگر آقای روحانی از افراد کارآمد اصلاح‌طلب استفاده کند به نظرم نظام هم حمایت می‌کند. ایشان نباید اسیر فشارهای بیانیه‌ها شود. البته آقای روحانی بعد از انتخابات، چرخشی هم به سمت اصولگرایان داشتند. به نظرم فشاري بر آقای روحانی بود و اصلاح‌طلب‌ها مطالباتی داشتند كه در نهایت این وسط جریان اعتدال استفاده کرد نه اصولگراها. در ادامه هم باید خیلی مراقبت شود که جریان اعتدال به گونه‌ای بازی نکند که در این ميان هم بخواهد استفاده بیشتری ببرد. اگر درست تصمیم‌گیری نشود آقای روحانی اصولگرایان را که ندارند، این وسط اصلاح‌طلب‌ها را هم از دست می‌دهند. در شرایط موجود نباید جریان اعتدال را رقیب خودمان تلقی کنیم. باید با اینها تعامل کنیم چون کاملا این زمینه را دارند که به سمت اصولگراها بروند و دولت را دچار چالش کنند. برداشتی که ما اصلاح‌طلب‌ها داریم آنها ندارند و می‌گویند رأی مال ما بوده! بنابراین فراکسیون مستقلین و طیف آقای لاریجانی با آقای واعظی ارتباط خوبی باید داشته باشد. بیشترین جلساتشان با آنهاست. ارتباطشان با آقای واعظی خیلی نزدیک است. با بعضی دیگر از وزرا که به آقای واعظی نزدیک هستند، ارتباط نزدیکی دارند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.