چرا روزه سکوت گرفتهام
سعید معیدفر- جامعهشناس
در شرایطی نیستیم که عوامل مختلف تحت کنترل ما باشند و بتوانیم با تغییر چند متغیر تأثیری در بهبود مشکلاتی بگذاریم که جامعه با آنها روبهروست. این بحث در ریاضیات نیز مطرح است که نمیتوان متغیرهای بیپایان داشت و معادله ریاضی بیش از چند مجهول اندک نمیتواند داشته باشد. به میزانی که مجهولات زیادتر میشود، حل معادله دشوارتر میشود و اگر تعدادشان خیلی زیاد شود، دیگر نمیتوانید کاری انجام دهید و عملا به بنبست میرسید. در همه جوامع و در مورد افراد نیز میتوان از چنین وضعیتی گفت. اگر زندگی و شخصیت افراد بهگونهای باشد که در بسیاری از زمینهها مشکل نداشته باشند، اما در چند پارامتر دچار مشکلاتی باشند، میتوانند برای درمان آن به یک روانشناس یا یک متخصص مراجعه کنند، اما وقتی که بسیاری از پارامترهای شخصیت دچار مشکل میشود، دیگر از دست کسی کاری برنمیآید و عملا آن فرد از دست رفته است. اگر یک نفر سرطان گرفته باشد، تا زمانی که در حد یک نقطه در بدن است، قابل کنترل و قابل درمان است، ولی وقتی که به همه اندامها رخنه کرد و وارد سیستم گردش خون شد، پزشکها فقط میتوانند دعا کنند تا در شرایط آرامی زندگی را به پایان ببرد.
جامعه هم ممکن است با چنین وضعی روبهرو شود. وقتی تعداد پارامترهایی که دچار مشکل است، معدود باشد، یک جامعهشناس یا سیاستگذار و بسیاری اشخاص دیگر مانند مشاوران یا اقتصاددانان ممکن است بتوانند به رفع مشکل کمک کنند، ولی وقتی تمام مشکلات را طی زمان نادیده گرفتیم یا برای پنهانکردن بهاصطلاح زیر فرش قرار دادیم و بههیچوجه حاضر نشدیم که آنها را ببینیم و اصلا حاضر نشدیم قبول کنیم که با مشکل روبهرو هستیم، در نهایت جامعه یا کشور به مرحلهای میرسد که از دست کسی کاری برنمیآید.
فکر میکنم ما آنقدر گوش نکردیم، توجه نکردیم، مشکلات ایجاد کردیم و پاسخی به آنها ندادیم و مشکلات را پنهان کردیم یا انکار کردیم که الان در وضعیتی هستیم که دیگر کاری برای مشکلات نمیتوان کرد. من بهعنوان یک جامعهشناس میگویم اگر بهترین جامعهشناسهای دنیا و بهترین اقتصاددانهای دنیا را هم بیاورید، متوجه میشوید که در حل مشکل از دست آنها کاری ساخته نیست. ما دچار بحران راهحلها شدهایم و در بنبست بهسر میبریم. در چنین شرایطی بهنظرم با سخنگفتن درباره مشکلات، کاری را نمیتوان درست و دردی را نمیتوان درمان کرد. قطعا اگر سیاستگذاران در 20 سال گذشته به توصیههای جامعهشناسان، اقتصاددانان و کارشناسان دیگر گوش میکردند، دچار چنین وضعیتی نبودیم. برای همین است که من در دو سال گذشته به این نتیجه رسیدهام که روزه سکوت بگیرم، چون احساس میکنم که با صحبتکردن عملا مشکلی را نمیتوانیم حل کنیم و من علاقهمندم که حرف من یا امثال من دردی از دردهای جامعه را برطرف کند، ولی با تمام تأسف و ناراحتی مجبورم بگویم که حقیقتا امروز کاری از دست ما برنمیآید و باید منتظر باشیم و ببینیم آینده برای ما چه سرنوشتی را رقم میزند.
مداخله ما برای تغییر این سرنوشت دیگر از محدوده اختیارات ما خارج شده است. تا جایی میتوانستیم در این سرنوشت خود تأثیر بگذاریم و آن را تغییر بدهیم، اما به جایی رسیدهایم که تقریبا فقط باید منتظر نتایج سوءمدیریتها، کارهای بدون کارشناسی و پشتهماندازیهای مشکلات در عرصههای مختلف باشیم که چنین وضعیتی تاوان سنگینی هم برای ما، آیندگان، نسلهای بعدی و آینده کشور و جامعه ما خواهد داشت.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.