|

سیگنال رادیویی رازآلود

ترجمه: منصور نقی‌لو

اخترشناسان یک انفجار رادیویی سریع قدرتمند و رازآلود دیگر شناسایی کردند که از یک منبع ناشناخته در فضا به زمین رسیده است. اگر فکر می‌کنید این کشف به اندازه کافی برایتان عجیب نیست، باید بدانید که این انفجار رادیویی سریع به طرز باورنکردنی‌اي در دامنه فرکانسی ۵۸۰ مگاهرتز قرار دارد؛ یعنی تقریبا ۲۰۰ مگاهرتز پایین‌تر از هر انفجار رادیویی سریع دیگری که قبلا شناسایی شده بود. به گزارش بيگ‌بنگ، اگر نام «انفجارهای رادیویی سریع» یا «FRB» تا به حال به گوش‌تان نخورده است، بدانید که این سیگنال‌ها یکی از رازآلودترین و شدیدترین رویدادها در جهان به شمار می‌روند. این انفجارها می‌توانند در عرض چند ثانیه، انرژی‌اي برابر با ۵۰۰ میلیون خورشید تولید کنند و احتمال می‌رود هر یک ثانیه یک ‌بار این اتفاق در جهان بیفتد. مشکل اینجاست که ما هنوز از عامل ایجاد آنها اطلاعی نداریم. یکی از سیگنال‌هایی که کشف کرده‌ایم، به‌کرات دریافت شده است. بر اساس این سیگنال، چند انفجار رادیویی سریع فقط از یک موقعیت ارسال می‌شوند. این عامل به ما اجازه داده تا تشخیص دهیم این سیگنال از کجایِ جهان به دست‌مان می‌رسد. فعلا به شما می‌گوییم که منبع آن، کهکشان ما نیست. هنوز به طور قطعی از عامل ایجاد آن خبری نداریم؛ شاید انواع مختلفی از انفجارهای رادیویی سریع وجود دارد که از منابع مختلف نشئت می‌گیرند. حالا با این سیگنال، چالش دیگری در پیش داریم که باید بررسی کنیم. بر اساس گزارشی كه بيست‌وپنجم جولاي در «تلگرام اخترشناسان» منتشر شد، آرایه‌ای از تلسکوپ‌های رادیویی در بریتیش کلمبیای کانادا این انفجار رادیویی سریع و بسیار عجیب را شناسايي كرده است. این انفجار رادیویی سریع با نام «FRB180725A» شناخته می‌شود. جالب اينكه این سیگنال شدید با فرکانس رادیوییِ خیلی پایین ۵۸۰ مگاهرتزی شناسایی شده است. بنابراين اولین انفجار رادیویی سریع به شمار می‌رود که فرکانسی زیر ۷۰۰ مگاهرتز دارد. «تلگرام اخترشناسان» یک هیئت بولتن از مشاهداتی است که محققان معتبر و سرشناس منتشر می‌کنند. پس اگرچه اینها از جمله شناسایی‌های اصیل به شمار می‌روند، اما توجه به این نکته هم خالی از لطف نیست که هنوز تیم‌های تحقیقاتی مستقل به تأیید یا رد منشأ این سیگنال‌ها نپرداخته‌اند. شاید گفتن چنین چیزی قدری احمقانه به نظر برسد، اما فراموش نکنیم که محققان در سال ۱۹۹۸ تصور کردند نوع جدیدی از سیگنال رادیویی را کشف کرده‌اند که از فضا سرچشمه می‌گیرد؛ در صورتی که ۱۷ سال بعد مشخص شد که آن سیگنال مرموز از یک اجاق مایکروویو در مرکز تحقیقاتی‌شان نشئت می‌گیرد. ولی خب تاکنون، همه شواهد و قرائن بر جدیدبودن این انفجار رادیویی سریع دلالت دارد. «پاتریک بویل»، مدیر پروژه «آزمایش ترسیم شدت هیدروژن در کانادا»، در بولتن تلگرام اخترشناسان نوشت: «این رویدادها هم در طول روز و هم در طول شب رخ می‌دهند و زمان رسیدن آنها با فعالیت‌های محلی شناخته‌شده یا سایر منابع شناخته‌شده در ارتباط نیست». پس دانشمندان فکر می‌کنند این سیگنال‌های عجیب چه می‌توانند باشند؟ جدیدترین تحقیقات در زمینه انفجارهای رادیویی سریعی که به‌دفعات روی می‌دهند، نشان می‌دهد که منبع آنها یک ستاره نوترونی است، اما از جمله سایر فرضیه‌های دیگر درباره این رویدادها می‌توان به سیاه‌چاله‌ها، تپ اخترهایی با ستاره‌های همدم و... اشاره کرد. البته این احتمال نیز می‌رود که بیش از یک توضیح برای این رویدادها وجود داشته باشد. البته این نکته غیرممکن نیست که انفجارهای رادیویی سریع به مثابه موتورهایی برای نیرودهی به فضاپیماهای عظیم بیگانه باشند. آنچه ما می‌دانیم این است که انفجارهای رادیویی سریع از مکان‌های بسیار دوری می‌آیند و شاید میلیاردها سال نوری با ما فاصله دارند. پس هر آن چیزی که آنها را به وجود می‌آورد، باید بسیار پرانرژی باشد. صرف‌نظر از منبع انفجارهای رادیویی سریع، اگر عملکرد بهتری در شناسایی آنها داشته باشیم و به شکل بهتری منشأ آنها را درک کنیم، می‌توانند سرنخ‌هایی را درباره منشأ کائنات و دوره اسرارآمیز بازیونش به ما بدهند؛ دوره‌ای که در آن، واسطه میان‌ستاره‌ای (عمدتا هیدروژن) در جهان اولیه دچار فرایند یونش شد. «آناستازیا فیالکوف»، از مرکز اخترفیزیک هاروارد اسمیتسونیان، خاطرنشان کرد: «انفجارهای رادیویی سریع مثل چراغ قوه‌های فوق‌العاده قدرتمند هستند که می‌توانند از این واسطه میان‌ستاره‌ای گذر کنند و از فواصل بسیار دور هم قابل مشاهده باشند. این عامل می‌تواند به ما اجازه دهد تا پیدایش جهان را به شیوه جدید بررسی و مطالعه کنیم».دانشمندان با بهره‌گیری از ابزارهای قدرتمند و تازه‌ای که به آنها کمک می‌کند انفجارهای رادیویی سریع بیشتری را شناسایی کنند، ابراز امیدواری کردند که طولی نخواهد کشید منشأ آن رویدادهای پرانرژی و انفجاری را پیدا کنیم. علاوه بر این، دانشمندان امیدوارند به‌زودی عامل ایجاد انفجارهای رادیویی سریع را هم بفهمند. ما علاقه‌مندان هم باید تا آن زمان صبر کنیم. www.sciencealert.com

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.