اميد تازه براي قربانيان جنگ ويتنام
محمد درويش
خوانندگان گرامي اين سطور به ياد دارند که حدود دو هفته پيش، رأي دادگاهي در كاليفرنيا اميد را به منتقدان کمپاني مونسانتو بازگرداند؛ چراکه براي نخستينبار يک دادگاه در ايالات متحده آمريکا پذيرفت بين مصرف علفکش گلايفوسيت و ابتلا به سرطان، رابطهاي مستقيم و انکارناپذير وجود دارد؛ حکمي که حتي بسياري از طرفداران ترويج محصولات تراريخته در ايران را هم نگران کرد. آن رأي در ارتباط با سريدار سياهپوست مدرسهاي بود كه به دليل تماس مداوم با علفكش گلايفوسيت ساخت كمپاني مونسانتو به سرطان مبتلا شده بود، اما محکوميت مونسانتو اينک اميدواري جديدي براي حقطلبي به ميليونها نفر شاكي كه به اندازه يك اقيانوس دورتر هستند، ميدهد! در طول جنگ ويتنام، مونسانتو يكي از نخستين كمپانيهايي بود كه «عامل نارنجي» را به ارتش ايالات متحده عرضه كرد. ارتش هم براي خلاصشدن از شر ويتکنگها بيش از ٤٤ ميليون ليتر از اين علفكش حاوي دياكسين را بر جنگلهاي ويتنام جنوبي پاشيد. نتيجه آنكه دستکم سهميليون ويتنامي مبتلا به بيماري سرطان، آسيبهاي نورولوژيكي و مشكلات تناسلي شدند كه بنا بر گزارش ويتنامنيوز تاكنون به سه تا چهار نسل پس از آن هم انتقال
پيدا كرده است.حالا سخنگوي وزارت امور خارجه ويتنام به خبرگزاري The Independent گفته كه «اين رأي دادگاه يك رويه قضائي قانوني است كه ادعاهاي پيشين را درمورد بيضرربودن علفكشهاي ساخت مونسانتو و ديگر كمپانيهاي شيميايي در ايالات متحده كه در جنگ توسط ارتش آمريكا به كار گرفته شد، رد ميكند». گفتني آنکه برخي از مديران ارشد در وزارت جهاد کشاورزي هم با صراحت گفته بودند خطر مصرف علفکش گلايفوسيت از مصرف آب مقطر هم کمتر است! بههرحال، در سال ٢٠٠٤ انجمن قربانيان عامل نارنجي ويتنام -VAVA- نخستينبار از ٣٧ كمپاني آمريكايي، از جمله Dow Chemical و
Monsanto به دادگاه شكايت برد، اما اين پرونده سهبار رد شد. دادگاههاي آمريكايي ابراز کردند كه تاكنون هيچ رويه قضائي قانونيای در اين مورد وجود نداشته و كمپانيها به دستور دولت آمريكا عمل كردهاند و به اندازه كافي مدركي در ارتباط با تأثيرات منفي عامل نارنجي بر سلامتي وجود ندارد. مونسانتو در اين مورد گفته بود كه «دولت جزئيات براي ساختن عامل نارنجي را تعيين كرده و تصميم براي چگونگي استفاده مكاني و زماني آن را برعهده داشته است».اما رئيس دفتر انجمن VAVA و مدير دفتر وكلاي اين انجمن به ويتنامنيوز گفته كه حكم اخير دادگاه كه مونسانتو را محكوم به پرداخت ۲۸۹ ميليون دلار به سريدار سابق مدرسه كرد، ميتواند به ديگر قربانيان مواد سمي شيميايي براي رسيدن به عدالت كمك كند؛ از جمله سه ميليون ويتنامي قرباني عامل نارنجي. ويتنامنيوز همچنين اشاره كرده كه بررسيهاي پژوهشي از جانب دولتهاي آمريكا و ويتنام ارتباط بين تماس با دياكسين و عامل نارنجي و بيش از 10 بيماري ديگر را نشان دادهاند. رئيس انجمن VAVA گفته كه «هيچ مهم نيست كه اين مورد حقوقي تا چه اندازه مشكل يا طولاني باشد، ما هيچگاه دست بر نخواهيم داشت؛ بهخاطر ميليونها
قرباني ويتنامي». وكلاي آمريكايي به VAVA توصيه كردهاند كه براي رجوع به دادگاه صبر كنند و منتظر يك مورد دوم باشند. مونسانتو در ماه ژوئن گذشته به كمپاني آلماني باير پيوست و باير اعلام كرده كه درصدد تغيير اين نام مناقشهبرانگيز است، اما اين كار نميتواند بيش از ٤٠٠ دعوي حقوقي تنها در ايالات متحده عليه مونسانتو را تغيير دهد.
خواننده عزيز ر وزنامه وزين «شرق»
بياييم اميدوار باشيم که هم شکايت بازماندگان آن سه ميليون قرباني جنگ ويتنام و هم شکايت ايران از ايالات متحده در دادگاه لاهه به ضرر آمريکا تمام شده و حکم قطعي صادر شود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.