|

جای خالی موزه اسباب‌بازی در ایران

در این دوره اسباب‌بازی‌هایی نظیر انواع فرفره، وق‌وق‌صاحاب، جغجغه، فانوس کاغذی، بادبادک، گاری حلبی و سوت‌سوتک را می‌توان نام برد. ورود اولین اسباب‌بازی‌های فرنگی را نیز می‌توان پس از سفر ناصرالدین‌شاه به اروپا دانست. عروسک یکی از آورده‌های وی از فرنگ به ایران بود که سرآغاز واردات اسباب‌بازی‌های فرنگی و ساخت نمونه‌های مشابه آنها در داخل بود. در دوره پهلوی شاه عبد‌العظیم را می‌توان یکی از مراکز عمده تولید و فروش اسباب‌بازی داخلی نام برد که اغلب آنها در کارگاه‌های کوچک و با دست تولید می‌شدند. در دوره‌های بعد به‌جز بازی‌ها و اسباب‌بازی‌های ایرانی و کهن، ورود اسباب‌بازی‌های غربی نیز رواج بسیاری پیدا کرد و به‌خصوص از دهه 40 خورشیدی بسیاری از تولید‌کنندگان اسباب‌بازی‌های خارجی در ایران فعالیت چشمگیری داشتند. یکی از این کمپانی‌ها شرکت لزنی یا همان مچباکس انگلیسی بود که به تولید ماشین‌های اسباب‌بازی کوچک فلزی شهرت جهانی داشت.
اسباب‌بازی‌ها به عنوان یک وسیله، بخشی از دنیای کودکان هستند که دوره‌ای را با آنها گذرانده‌اند، اما امروزه بسیاری از همین بازی‌ها و اسباب‌بازی‌ها وارد دنیای بزرگ‌سالان شده‌اند. امروزه بسیاری از مجموعه‌داران به جمع‌آوری اسباب‌بازی‌های باارزش و آنتیک و مشهور جهان می‌پردازند و بسیاری از آنها این اشیای باارزش را در مجموعه خصوصی خود نگهداری می‌کنند. این اسباب‌بازی‌ها هر یک برای خود داستان تولید و ماجراهای تاریخی جالبی دارند. در بیشتر کشورهای جهان موزه‌های اسباب‌بازی راه‌اندازی شده و این اشیای باارزش به نمایش عمومی درآمده‌اند. در کودکی، بسیاری از ما با اسباب‌بازی‌هایی بازی کردیم که الان در بسیاری از کشورها حتی در ایران تبدیل به اشیای نایاب و باارزش کلکسیونی شده‌اند و با قیمت‌های بالایی خرید و فروش می‌شوند. از این رو مقوله بازی و اسباب‌بازی‌ها می‌تواند به عنوان یک موضوع برای تأسیس موزه حائز اهمیت باشد، همان حلقه گمشده در بین موزه‌های ایران که البته معدود موزه‌هایی با موضوع عروسک‌های ملل در سال‌های اخیر راه‌اندازی شده‌اند که تنها محوریت یک موضوع را به دوش می‌کشند ولی باز می‌توان امیدوار بود تا با تلاش کارشناسان این حوزه شاهد راه‌اندازی موزه تخصصی با موضوع بازی و اسباب‌بازی باشیم. موزه اسباب‌بازی مرکزی است که می‌تواند جهت آگاهی‌رسانی و نمایش بخشی از تاریخ برای عموم مفید باشد. پژوهش در آثار و شواهد به‌جای‌مانده از انسان و محیط پیرامون زندگی او، گردآوری آثار، حفظ و بهره‌وری معنوی و ایجاد ارتباط میان این آثار می‌تواند پاسخ بسیاری از سؤالات در موضوع بازی و اسباب‌بازی را بدهد. گردشگری موزه یکی از مهم‌ترین اهداف صنعت گردشگری هر کشوری است که در کنار اطلاع‌رسانی، آگاهی، پژوهش و گذران فراغت می‌تواند موجب نزدیکی فرهنگ‌ها و معرفی بخشی از هویت یک جامعه باشد. بازی‌هایی که در گذشته ایران باستان تا معاصر انجام می‌شده‌اند، اسباب‌بازی‌های رایج در ایران و اسباب‌بازی‌های واردشده به ایران که امروزه هر یک به عنوان اشیای آنتیک و قدیمی شناخته می‌شوند، موضوعاتی هستند که اهمیت تأسیس موزه‌ای با محوریت بازی و اسباب‌بازی را دوچندان می‌کنند. موزه‌ها نه‌تنها گنجینه و اعتبار یک کشور، بلکه مراکزی فرهنگی و مشخص از آداب و رسوم و هویت آن کشور نیز به شمار می‌روند که در کنار آن به معرفی هویت‌ها و آثار سایر ملل نیز می‌پردازند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.