راهي براي مديريت جهش نرخ دلار
بايزيد مردوخي . اقتصاددان
در شرايط فعلي بهترين راهکار براي رفع مشکلات دولت و ايجاد ثبات اقتصادي براي مردم، بهويژه اقشاري که درآمد ثابتی دارند، هدايت نقدينگي سرگردان به بخشهاي مطمئن اقتصادي مثل سرمايهگذاري در پروژههاي نيمهتمام عمراني است. اين روزها درباره هجوم احتمالي مردم به سايت فروش خودروسازان در صورت پيشفروش و هجوم بهسوی سکه و دلار براي تبديل ريال به کالا، نگرانيهاي زيادي مطرح است. اين اتفاق ريشه در يک مسئله دارد؛ بهمن نقدينگي در اقتصاد به گردش درآمده و به بازارهاي سوداگري مثل ارز و سکه روي آورده است. اين نقدينگي بهطور متناوب از بازارهايي مثل سکه و طلا به سمت بازارهايي مانند دلار و ساير ارزها حرکت کرده و بخشي از آن نيز از بازار دلار به سمت بازار مسکن و زمين حرکت کرده که در کنار نبود عرضه لازم، جهش قيمتي در بازار را در پي داشته است. اين همان نقدينگي سرگرداني است که اگر بتوان براي آن، مقصدي مطمئن پيدا کرد که در سرمايهگذاريها و سپردهگذاريها مشارکت داده شوند، شايد بتوان بخشي از مشکلات موجود را برطرف کرد. ميدانيم در شرايط موجود کشور و مسائل سياست خارجي ايران و درگيري با ترامپ، نميتوان از منابع دولت، سقف لازم را به
حوزه عمراني تزريق کرد، چراکه براي پروژههاي نيمهتمام، منابع بزرگي مورد نياز است. با توجه به درآمدهاي نفتي و مشکلات بدهيهاي دولت بعيد است دولت بهتنهايي بتواند از پس تعهدات پروژههاي عمراني برآيد. آنچه مشکلات بيشتري را متوجه دولت و پروژههاي عمراني ميکند، آن است که با هجوم سرمايههاي سرگردان به بازارهاي سوداگري، سرمايهگذاري در بخش خصوصي به حداقل ميرسد و مانعي براي توسعه اقتصادي به شمار ميرود. اين مسئله ميتواند با سوددهکردن واگذاريها و البته واگذاري به بخش خصوصي واقعي و نه رانتي، حل شود و سرمايهگذاري در کشور، از سوداگري به سمت بخشهاي مولد حرکت کند. درباره دلار هم ميتوان با چند پژوهش دقيق و بيطرفانه، ريشه وضعيت بهوجودآمده شناسايي کرد. آيا اين وضعيت به اين دليل پيش آمده است كه افرادي ريال دارند و ميخواهند آن را به دلار تبديل كنند و در نتيجه فشار تقاضا سبب شده است كه قيمت ارز بالا برود؟ برخي از جذب نقدينگي ارزي مردم در بانکها بهعنوان يک راهکار سخن ميگويند.
افتتاح حساب ارزي در بانكها سابقه قبلي داشته و ذهنيت مردم را خراب کرده است. اگر در اين زمينه تضمين لازم به مردم داده شود، احتمال دارد سپردههاي ارزي بتواند بهعنوان يک عامل بازدارنده عمل کرده و از آشفتگي بيشتر در بازار ارز جلوگيري کند. بهطوركلي عقيده نگارنده بر اين است كه مسئولان نخست بايد يك تحليل از شرايط موجود داشته باشند. بايد مشخص شود واقعا ارز به اندازه كافي موجود است يا خير. آيا اين آشفتگي به اين دليل بوده كه ارز به اندازه كافي عرضه نشده است؟ اگر عدهاي تمايل دارند پول خود را بهجاي پول ملي، تبديل به پول خارجي كنند، نبايد به آنها جايزه داد. كمبود ارز مسئلهای جدي است که این كمبود دلايل مختلفی دارد؛ وضعيت خريداران نفت ايران، هزينههاي ارزي اضافه بر هزينههاي واردات کالاهاي اساسي و دارو که به برخي حوزههاي ديگر ميرود، مسئله بانکي که قرار بود با برجام تا حدي برطرف شود و... از عوامل فشار بر منابع ارزي کشور است. آنچه مشخص است بخشي از دلايل جهشهاي پياپي قيمت دلار، كساني هستند كه ريال را به دلار تبديل كرده و آشفتگي به بار آوردهاند. بايد جلوي حركت آنها را گرفت و سرمايه آنان را به بخشهاي ديگر سوق
داد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.