پساب جایگزین آب!
امید بزرگحداد . محسن آقاحسینعلیشیرازی
به دلیل شرایط اقلیمی کشور که بیشتر شهرها در اقلیم خشک و نیمهخشک بنا شدهاند، حجم بیشتر تأمین آب شهری از استخراج آب زیرزمینی توسط چاههاست، خصوصا در شهرهایی که رودخانههای دائمی نداشته باشند، تنها منبع تأمین آب شهری برای مصارف مختلفی، از جمله شرب، شستوشو، آبیاری فضای سبز و...، منابع آب زیرزمینی هستند. در این مناطق آب زیرزمینی استخراجشده در تصفیهخانهها تصفیه شده و به سیستم آبرسانی تحویل داده میشود. هر سال سطح آب زیرزمینی در این مناطق پایینتر میرود و کیفیت آب در دسترس از لحاظ شوری و پارامترهای دیگر کیفی آب کاهش مییابد. کاهش کمیت و کیفیت آب در دسترس شهروندان، به دیگر شهرهای کشور که حتی از آب سطحی و زیرزمینی به صورت تلفیقی استفاده میکنند نیز تسری پیدا کرده است. افت فشار و قطعی آب از یکسو و توسعه استفاده از آبشیرینکنهای خانگی از سوی دیگر، نشاندهنده شرایط نامطلوب کمی و کیفی آب در دسترس است، اما در کمال تعجب این چرخه و روند ادامه دارد. بنابراین با وجود بحران آب درحالحاضر و کاهش بارندگی در سالهای اخیر که کاهش آب سطحی را نیز در پی داشته است، استفاده مجدد از پساب که یک منبع بالقوه منابع آب است، میتواند بهعنوان راهکاری در مدیریت بحران آب کشور مورد توجه و بررسی قرار گیرد. استفاده از پساب حتی در کشورهایی با متوسط بارش سالانه بیشتر از کشور ما نیز مورد توجه قرار گرفته است، زیرا هزینه آمادهسازی پساب برای استفاده در مصارف غیرشرب بهمراتب پایینتر از هزینه مورد نیاز برای استحصال آب از اعماق زمین یا بارورسازی ابرها خواهد بود. برای استفاده از این منبع، پساب مطابق با استانداردهای موجود تصفیه شده و برای مصارفی به غیر از شرب از طریق سیستم آبرسانی موجود در اختیار شهروندان قرار میگیرد. در کنار جایگزینی آب تصفیهشده با پساب تصفیهشده شهری برای مصارف غیرشرب، آب شرب میتواند در مقیاس محدودتر و با قیمت واقعی و بالاتر از قیمت پساب و نیز قیمت فعلی آب به روشهای مختلف در میان شهروندان توزیع شود. از مزایای این جایگزینی کاهش در برداشت از منابع آب سطحی و زیرزمینی است. همچنین نگرانی بابت نشتیهای ناشی از فرسودگی لولهها و اتصالات و هدررفت آب خانگی وجود نخواهد داشت، زیرا این آب دوباره به چرخه تولید بازمیگردد. از سوی دیگر تأمین آب شرب میتواند توسط آبشیرینکنهای صنعتی با بازده 80 الی 90 درصدی صورت گیرد و از هدررفت آب توسط آبشیرینکنهای خانگی که بازده آنها در حدود 50 درصد است نیز جلوگیری خواهد شد. همچنین به دلیل فروش آب تصفیهشده با قیمت واقعی، پساب تصفیهشده میتواند با قیمت کم در اختیار شهروندان قرار گیرد، چراکه تحویل آب قابل شرب با قیمت واقعی تا حد زیادی هزینههای تصفیه پساب را جبران میکند. بنابراین روند موجود الگوی مصرف و عدم مدیریت صحیح آب، در آیندهای نهچندان دور میتواند استفاده از پساب برای تأمین نیازهای غیرشرب را ضروری کند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.