گزارش اختصاصی از «هفتادوپنجمین جشنواره فیلم ونیز»
بادبانهای برافراشته
مجید موثقی: بادبانهای «هفتادوپنجمین جشنواره فیلم ونیز» که به نام «بیناله سینمای-Biennale» معروف است برافراشته شد؛ ونیز قدیمیترین جشنواره سینمایی جهان به شمار میآید؛ کشتی بزرگی از میهمانان گوناگون که هر سال با فیلمهای جدید در سواحل ونیز آرام میگیرند! امسال کارگردانان شهیری مانند «برادران کوئن» با «حماسه باستر اسکروگر»، فیلمساز فرانسوی «اولویه آسایاس» با فیلم «زندگی دوگانه»، کارگردان شهیر یونانی «یوگوس لانتیموس» با فیلم «سوگلی» و «مایک لی» با فیلم «پاترلو» به جشنواره آمدهاند! از همه جالبتر آنکه آخرین ساخته «جورج اورسون ولز» نمایش ویژهای دارد که این فیلم در دعوای «کمپانی نتفلیکس» با «جشنواره کن» فرصت نمایش را در فرانسه پیدا نکرد، اما جشنواره فیلم ونیز آخرین ساخته این فیلمساز فقید و جنجالی تاریخ سینما را با نام «آنسوی باد» در برنامه ویژهای در جدول نمایشهای خود قرار داده است؛ فیلمی ناتمام که از انسجام خوبی در مونتاژ برخوردار نیست، اما در نقد زندگی عبثنمای انسان مدرن یک فیلم اعتراضی به شمار میآید. «آنسوی باد» نام این اعجوبه تاریخ سینما را که در 25 سالگی فیلم «همشهری کین» را در کارنامه خود دارد، دوباره زنده کرد! در بخش خارج از مسابقه نیز فیلم «ستارهای متولد شده است» با بازی «لیدی گاگا» یکی از فیلمهایی بود که توانایی این خواننده شهیر را در هنر بازیگری بیثمر و بیاثر نشان داد؛ فیلمی آکنده از کلیشههای رایج سینمای تجاری که در کارگردانی و فیلمنامه نیز هیچ جذابیتی ندارد! فیلمهای نمایشدادهشده تا به امروز چنگی به دل نزده و تا اینجا «برادران کوئن» و «مایک لی» از بقیه کارگردانها بهتر ظاهر شدهاند؛ فیلم «روما» ساخته «آلفانسو کوآرون» نیز نظر منتقدان را به خود جلب کرده است؛ فیلمی که «جهان شاهزاده - گدا» را ترسیم میکند که از پروداکشن خوبی برخوردار است، اما داستان و شخصیتهای فیلم با توجه به کارگردانی خوب آن در سطح باقی مانده و از طراوت و پویایی خوبی در ریتم داستان برخوردار نیستند! فیلم «اعلان» ساخته «مهمت فاضل» که ساختار «ابزورد-عبثنما» با زیرمتنی سیاسی دارد، در بخش افقهای ونیز نیز یکی از فیلمهای خوب جشنواره به نظر میرسد! سهم کشور ایران در ونیز امسال یک فیلم بلند به نام «همچنان که میمُردم» ساخته «مصطفی سیاری» است که «الهام کردا» و «نادر فلاح» در آن نقشآفرینی کردهاند؛ این فیلم در بخش «افقهای ونیز» با سایر آثار شرکتکننده در حال رقابت است! همچنین در این فیلم نام «بهنام عابدی»، کارگردان فیلمهای کوتاه «والها» و «جشن»، بهعنوان نویسنده به همراه «حامد حسینی» به چشم میخورد! فیلم کوتاه «پاگرد» نیز ساخته «محسن بنیهاشمی» با بازی «سارا بهرامی» یکی دیگر از فیلمهای ایرانی شرکتکننده در بخش فیلمهای کوتاه جشنواره است! فیلم «پاگرد» که دو نسخه از آن توسط کارگردان و فیلمنامهنویس آن ساخته شده، باعث اختلافنظر شدیدی بین کارگردان و فیلمنامهنویس آن شده که اخبار این فیلم در ماههای اخیر بسیار جنجالبرانگیز شد که در نهایت نسخهای که فیلمنامهنویس ساخته است در جشنواره ونیز پذیرفته شد! فیلم «پاگرد» با هدف قراردادن «معضل اعتیاد و خانواده» به نوعی سینمای اجتماعی نزدیک شده که زیرمتن آن سرنوشت کودکی را هدف قرار داده که در برابر خودکامگی والدین خود در حال تخریب است. بازی خوب «سارا بهرامی» یکی از عناصر چشمگیر در این فیلم به شمار میآید. رئیس هیئت داوران هفتادوپنجمین جشنواره ونیز «گییرمو دلتورو» است که سال گذشته با فیلم «شکل آب» برنده شیر طلایی جشنواره ونیز شد. همچنین این فیلم «فانتزی - رمانتیک» چند جایزه اسکار برای بهترین فیلم، کارگردانی، فیلمنامه و بازیگری دریافت کرد! امسال «فاطمه معتمدآریا» بهعنوان یکی از اعضای هیئت داوران مشغول قضاوت آثار بخش افقهای ونیز است. سال گذشته «رخشان بنیاعتماد» بهعنوان داور در همین بخش حضور داشت که فیلمهای ایرانی «بدون تاریخ، بدون امضاء» ساخته «وحید جلیلوند» و «ناپدیدشدن» ساخته «علی عسگری» را داوری کرد! امسال یک داور دیگر ایرانی؛ «رامین بحرانی» برای دومینبار آثار فیلمسازان اول جشنواره را ارزیابی میکند و خود نیز با یک فیلم به نام «رابطه خونی» در ونیز حضور دارد! اما همچنان طلسم سینمای ایران برای حضور در بخش اصلی و رقابتی جشنواره شکسته نشده و همچنان آخرین حضور ایران برای گرفتن شیر طلایی به فیلم «قصهها»، ساخته «رخشان بنیاعتماد»، برمیگردد که چهار سال پیش برنده «شیر نقرهای» برای بهترین فیلمنامه شد! اولین و آخرین شیر خفته جشنواره ونیز که به ایران آمده، همان فیلم «دایره»، ساخته «جعفر پناهی»، است که امروز در موزه سینمای ایران قرار دارد. «ابراهیم گلستان»، کارگردان و داستاننویس شهیر ایرانی، با «خشت و آیینه» در بخش نمایشهای کلاسیک حضور دارد که با وجود کهولت سن، خود را به جشنواره رسانده است! «امیر نادری» که در سال ۲۰۰۸ با فیلم «وگاس: براساس یک داستان واقعی» در جشنواره ونیز درخشید و در سال ۲۰۱۲ بهعنوان داور در جشنواره حضور داشت، امسال با آخرین ساخته خود؛ «چراغ جادو» در بخش «سینما در باغ» نیز حضور دارد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.