حاضران و غايبان جشنواره هفدهم عروسكي
رضا آشفته
اگر هنرمندان نامآشنا در جشنواره هفدهم تئاتر عروسکی نبودند، حتما با خلأ ملموستری روبهرو میشدیم. در جشنواره هفدهم تئاتر عروسکی تهران- مبارک شاهد چند اجرای ایرانی از میان آثار بزرگان و شناختهشدههای تئاتر عروسکی بودیم که پیش از این برخی در تالارهای تهران اجرا شدهاند و برخی نیز برای نخستینبار در جشنواره عروسکی اجرا شدند، اما تعداد این هنرمندان نسبت به همه چهرههای شناختهشده و تثبیتشده شاید کم باشد؛ اما همین تعداد هم با کارهای باکیفیت معرف فضای تئاتر عروسکی در حدی پذیرفتنی هستند. در میان چهرههای تئاتر عروسکی، بهروز غریبپور، زهرا صبری، میترا کریمخانی، افسانه زمانی و میثم یوسفی آثارشان در تهران پیش از این اجرا شدهاند و درمقابل عادل بزدوده، هما جدیکار و باز هم افسانه زمانی نمایشهای تازهای را ویژه جشنواره اجرا کردند. شاید حضور فریبا رئیسی، آذر مبارکی، روشنک روشن، آزاده انصاری، محمد اعلمی، زهره بهروزینیا، محمدحسن معجونی، مریم کاظمی، شیوا مسعودی، افشین هاشمی، پوپک عظیمپور، غزل اسکندرنژاد، هادی حجازیفر و الکا هدایت که در این سالها حضور خلاقهای در تئاتر عروسکی داشتهاند ما را متوجه یک وضعیت بهتر از حالحاضر میکرد؛ هرچند چنین ایدهای به راحتی محقق نخواهد شد چون تئاتر عروسکی هزینهبر است و بدون حمایت به راحتی نمیتوان در تولید اقدامی کرد و از آنسو نیز سرمایهگذاری در بخش خصوصی برای چنین تئاتری هنوز تبدیل به امری سهلالوصول نشده است. بههرتقدیر میدانیم که راه دشواری است که هر هنرمندی بتواند به نامونشانی درخور تأمل برسد و نگهداری و حضور آنان که دیگر جزء سرمایههای ملی و فرهنگی به شمار میآید، از وظایف وزارت فرهنگ و ارشاد است که بشود همواره بر این حضور خلاقه برای پویایی فرهنگ و هنر کشور تأکید ورزید. چنانچه اگر همین نامها نیز در جشنواره هفدهم نبودند، حتما با خلأ ملموستری روبهرو میشدیم. در ادامه به آثار اين هنرمندان شناختهشده در جشنواره تهران- مبارك پرداخته ميشود: اپرای عروسکی خیام یکی دیگر از آفرینشهای بنیادین بهروز غریبپور است که میتواند بیانگر اپراهای عروسکی هشتگانهای باشد که تا به اینجا مسیری را پیموده است که میتواند رویدادی هنری باشد که در جهان تئاتر عروسکی بیبدیل است. از یک سو شیوه ماریونت یا عروسک نخی اروپایی در سرزمین ایران سمتوسویی اینجایی یافته است. از سوی دیگر نیز تکنیک سایهبازی در مصاف با سینما و در برخورداری از حس جادویی فانوس خیال به عنصری افسونگرایانه در مدار اتفاقات هنری جهان ما را متوجه درخششی مانند آفتاب و مهتاب خواهد کرد. «اسرار کتاب قرمز» نمایش عروسکی نوشته و کار عادل بزدوده است که با تکنیک سایهای تمام ماجراهای زندگی روزمره را روایت میکند. داستان نمایش، زیر دریا اتفاق میافتد. نوجوانی به نام آذرخش که بعدها قرار است فرمانده زیر دریا شود، دوست دارد سریعتر به قدرت برسد، اما پدرش مراقب است او آرامآرام به تکامل برسد و سپس مسئولیت را قبول کند. هما جدیکار به درستی دارد از نمایشهای سنتی ایران و مشرقزمین برای بهروزبودن نمایش این روزها بهرهوری میکند و زبان حال اجرایش ما را شگفتزده میکند و درک درستی از وجوه انتقادی نمایشهای سنتی ایران را در کلیت اجرایش جاری میکند که دستمریزاد دارد. زهرا صبری در این سالها حضور مؤثری در عرصه بینالمللی داشته و توانسته نماینده خلاقی برای ایران باشد که بتواند بخشی از موفقیتهای تئاتر عروسکی ما را به دیگران بشناساند. «منو نمیبره» عنوان نمایشی است برای مخاطبان نوجوان و بزرگسال که به نویسندگی و کارگردانی زهرا صبری اجرا شده است؛ نمایشی که میخواهد بسترساز تفکر برای نوجوانان و کشفی تازه برای بزرگسالان باشد. نوجوانان در آغاز بلوغ جنسی و تفکرند و میطلبد که در این دوره بحرانی در مواجهه با موضوعات خاص این دوران به راحتی بتوانند در حلوفصل آنها بکوشند. افسانه زمانی نمایش «ترنج» با تکنیک نمایش تلفیقی برای مخاطب کودک و نوجوان را به مدت 50 دقیقه اجرا كرد. «عمارت اعیانی، برای برگزاری مهمانی، شلوغ و پرهیاهوست، در مطبخ هم همه سرگرم کار و تهیه غذا هستند، اما ترنجکوچولو دلخور است، زیراکه هنوز کوچک است و اجازه ورود به مهمانی را ندارد پس به سراغ وسایل خانمجون میرود که...». نمایش «خواب ربا» بر اساس قصههای شل سیلور استاین، به نویسندگی، طراحی و کارگردانی افسانه زمانی و بهعنوان تولیدی از مدرسه سینما- تئاتر هنر هفتم از جمله نمایشهایی است که در بخش دانشآموزی هفدهمین جشنواره بینالمللی نمایش عروسکی تهران - مبارک روی صحنه رفت.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.