|

گزارش اختصاصي «شرق» از پروژه متروي تهران که در چشمه‌علي متوقف شده است

غول مترو در چشمه‌علي غرق شد

معصومه اصغري : بيش از يک سال از به‌شماره‌افتادن و مرگ چشمه‌علي مي‌گذرد و اين چشمه تاريخي و نوستالژيک تهران حالا آبي در بساطش ندارد؛ چون مترو از آنجا رد شده است. تصاوير غرق‌شدن TBM خط6 در آب چشمه‌علي و کارگراني در گل‌و‌لاي فرورفته و دستگاهي را که حالاحالاها بايد متوقف بماند تا تعمير شود، خبرنگار «شرق» ديد، اما امکان انتشار نبود؛ چون قرار بود مترو آب را برگرداند؛ گويي آب چشمه‌علي گروي چيزي باشد تا اول پرداخت شود و بعد راه آب را باز بگذارند. دراين‌باره دو جمله بايد بياوريم؛ حسن خليل‌آبادي، عضو اهل شهر ري شوراي شهر تهران که قبلا نمي‌خواست درباره غرق‌شدن TBM علني صحبت کند، بالاخره ديروز به سخن آمد؛ اما ماجراي غرق‌شدن TBM بر اثر تغيير مسير آب چشمه و محاسبات اشتباه را اين‌گونه تعريف کرد و گفت: «چشمه‌علي آن‌قدر آب داشت که حتي در ابتدا تصاويري منتشر شد که کارگران و دستگاه‌هاي مترو در حال غرق‌شدن بودند که مجبور شدند از موتورپمپ استفاده کنند». محسن هاشمي، رئيس شوراي شهر تهران که دوراني طولاني همه‌کاره مترو تهران بوده و حرف‌زدن جلوي او حکم «جلوي قاضي و معلق‌بازي» است، در جريان بازديد شهردار تهران از خط 6، خط‌و‌نشاني جدي در مقابل پيمانکار کشيد و در يک جمله گفت: «گروکشي نکنيد». دليل اين جمله که رئيس شوراي شهر تهران به‌جاي شهردار تهران خطاب به پيمانکار متأخر و طلبکار مترو مطرح می‌کند، مي‌تواند موارد مختلفي باشد؛ اما حتما يکي از موارد تکميل بخش فوقاني ايستگاه و ورودي‌هاي مترو است تا پس از تکميل، آب به مسير قبلي خود برگردد.
چشمه‌علي به پايان راهش رسيده و مرگش را تهراني‌ها ديده‌‌اند؛ اما مسئولان مترو گردن نمي‌نهند و مسئولان شهري هم بنايي برای احقاق حق چشمه‌علي بي‌زبان و مردمي که مالک اين جاذبه طبيعي - تاريخي هستند، ندارند يا مي‌گويند و حرفشان برشي ندارد. ماه‌هاست که جان چشمه‌علي را که جان جنوب‌شهري‌ها بود، گرفته‌اند؛ چشمه‌اي که آبتني در آن حال و خاطره خيلي‌ها را تازه مي‌کرد و استخر بچه‌هاي آن محل بود. با‌این‌حال مجموعه مترو قبول ندارد که پروژه آنها اين بلا را بر سر چشمه‌علي آورده و حالا خليل‌آبادي با اشاره به جواب‌هاي سربالاي مديرعامل مترو، از شهردار تهران خواسته مسئله چشمه‌علي را حل کند. مترو تهران سابقه انکار در موارد ديگري مثل حادثه انفجار خط لوله گاز در شهران را هم دارد؛ انفجاري به آن عظمت که بخش‌هايي از تهران را ساعت‌ها مختل کرد و مردم زيادي متضرر شدند، تنها به يک دليل مشخص و گويا، يعني برخورد ماشين‌آلات مترو با خط لوله گاز سراسري رخ داد؛ اما مترو تا زمان اعلام نهايي کميته بررسي حادثه، قبول نمي‌کرد مقصر بوده است.
داستان آب‌هاي زيرزميني قنات‌ها، مغارها و چاه‌ها و... در تهران و نداشتن نقشه‌هاي مسيريابي آنها، بي‌پايان و حل‌نشده است که براي آن مي‌توان از سيل در مترو تهران تا خشک‌شدن قنات‌هاي منطقه 12 و کاخ گلستان و اطرافش و باران‌هاي هميشگي در تونل توحيد و... مثال آورد. تا‌به‌حال به تفاوت پله‌برقي‌هاي ايستگاه مترو تجريش و عمق اين ايستگاه دقت کرده‌ايد؟ داستان اين ايستگاه هم جالب است و به همين آب‌هاي زيرزميني و خاک سست برمي‌گردد؛ وقتي که محسن هاشمي به‌عنوان مديرعامل مترو به‌جاي تغيير برنامه و پرکردن ايستگاهي که به خاک سست برخورده بود، با توجه به مطالعات تصميم مي‌گيرد به اندازه يک ايستگاه بيشتر پايين بروند. درباره قنات‌هاي سلطنتي و پرآب و حياتي منطقه 12 که قلب تهران بود و قنات‌هاي کاخ گلستان و اطرافش هم که با خشکي درختان کاخ گلستان خود را بيشتر نشان داد، بارها گفته شده است. قنات‌هايي که خط يک مترو تهران - در دوره محسن هاشمي و شهرداري محمدباقر قاليباف- آنها را از بين برد. تونل توحيد که يکي از شاهکارهاي دوران مديريت شهري اصولگرايان در تهران است و تا زمان پايان‌يافتنش بسياري از خيابان‌هاي بالاي سرش نشست داشتند و هنوز هم باران در آن مي‌بارد، يکي ديگر از شاهدهاي زنده براي اثبات ‌مديريت‌نداشتن آب‌هاي زيرسطحي در تهران است و اين مسئله ديگر اصولگرا و اصلاح‌طلب نمي‌شناسد. در زمان تکميل و بهره‌برداري از تونل توحيد، حمزه شکيب، رئيس کميسيون عمران شوراي دوم و سوم، بارها درباره قنات‌ها و مغارهايي که در مسير اين تونل مسدود يا منحرف شده‌‌اند و ممکن است هر لحظه خانه‌ها و خيابان‌هاي تهران را ببلعد، هشدار داد؛ هشداري که در ادامه به طرحي براي شناسايي قنات‌ها، مغارها و چاه‌هاي مسير پروژه‌هاي عمراني ختم شد؛ اما روي کاغذ و در عمل اين پيمانکاران هستند که کار خودشان را مي‌کنند.
يکي از دلايلي که باعث شده هنوز معضل بي‌آبي چشمه‌علي حل نشود، معطل‌ماندن پروژه مترو به دلايل مالي است. بار اول در روزهاي انتخابات سال 96 بود که اعلام شد کارگران خط 6 مترو ماه‌هاست حقوق نگرفته‌اند. بر اساس خبرها هنوز هم اين کارگران پولشان را نگرفته‌اند. چندي پيش مجيد فراهاني در‌همين‌باره به «شرق» گفته بود: «بانک شهر ضمن قطع‌کردن حمايت‌هاي مالي خود از پروژه‌ها، مشکلاتي را هم براي پروژه‌ها به‌ويژه خط 6 و 7 به وجود آورده است. اين بانک با ضبط ضمانت‌نامه‌هاي پيمانکاران فعال در خط 6 و 7 و بستن حساب‌ها، عملا باعث تعطيلي پيشرفت کار شده و امروز پيمانکاران خط 6 و 7 به اين دليل امکان فعاليت ندارند».
به عبارتي، بر اساس شنيده‌هاي خبرنگار «شرق»، قرار بوده پيمانکار هرچه زودتر بخش فوقاني ايستگاه جنبي خط 6 با چشمه‌علي را تکميل کند؛ اما به دليل مسائل مالي و البته محاسباتي و اشتباه درباره مسير آب چشمه‌علي، تاکنون نتوانسته اين بخش را تکميل کند و خسارتي که به TBM بر اثر غرق‌شدگي وارد شده است، به حدي بوده که خارج‌کردن اين غول از آن حجم گل و خاک به اين سادگي امکان‌پذير نيست. به زباني ساده‌تر، خط 6 که سال گذشته محمد‌باقر قاليباف و اصولگرايان مدافعش در شوراي شهر ادعاي تکميل و در آستانه بهره‌برداري‌بودنش را داشتند، اين‌گونه گرفتار شده و در گل مانده است.
تهراني‌ها که اين روزها مشکلات ترافيکي و حمل‌و‌نقلي خود را با گراني همه اقلام روزمره و سؤال مهم «فردا چه مي‌شود؟» مي‌گذرانند، با اين اوصاف نبايد به اين زودي‌ها نه منتظر تکميل خط 6 باشند و نه برگشتن آب به چشمه‌علي.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.