|

عشق و انقلاب

«طلال بسان پيانوي چشم‌نوازي كه در به روي آهنگش بسته است، درون پيله تنهايي‌اش خزيده است. هرگز، حتي نزد خود اعتراف نمي‌كند كه هاله او را از دست داده است، و خود او براي هر دوشان جدايي قاطعي را خواسته كه چون ضربه شمشير برنده است، چراكه غيبتي درازمدت را بر حضور گذراي او، و رنجي بزرگ را بر لذت‌هاي كوچك، و جدا شدن يكباره را به قطع و وصل مكرر ترجيح مي‌دهد. از شدت علاقه‌اش به هاله تصميم گرفت او را بكشد تا خود را بازيابد، كه ناگاه دريافت خودش هم دارد با او مي‌ميرد، چراكه شمشير عشق چون شمشير جنگجويان كهن، قاتل و مقتول را با هم در خون مي‌نشاند». اين آغاز رمان «سياه برازنده توست» احلام مستغانمي است كه به‌تازگي با ترجمه مريم اكبري و ويراستاري عباس گلكار توسط نشر نيلوفر منتشر شده است. احلام مستغانمي، نويسنده شناخته‌شده الجزايري است كه در سال 1953 متولد شد. پدر او، محمدالشريف مستغانمي، از رهبران نبرد الجزاير بوده كه پيش از تولد احلام به زندان افتاده بود. احلام اولين نويسنده زن عرب‌زباني است كه آثارش به انگليسي ترجمه شده است. الجزاير و پيامد‌هاي استعمار، انقلاب و تروريسم در روايت رمان «سياه برازنده توست» قابل مشاهده است. اين رمان ماجراي پرفرازونشيب عاشقانه‌اي است كه در پس‌زمينه روايتش تب‌وتاب‌هاي اجتماعي الجزاير به تصوير درآمده‌اند. هاله الوافي و طلال هاشم دو شخصيت محوري اين رمان هستند. هاله خواننده زن الجزايري است و طلال هم تاجر ثروتمند لبناني‌الاصل است. در بخشي از پيشگفتار مترجم كتاب درباره شخصيت‌هاي اصلي رمان و رابطه‌شان مي‌خوانيم: «طلال، سال‌هاي بسياري از عمرش را در برزيل، سرزمين كارناوال‌ها و بالماسكه‌ها، سپري كرده است. حافظه‌اي كه شخصيت مرد با فرار خود از لبنان طي جنگ‌هاي داخلي، سعي در ازبين‌بردنش داشت، همچون سايه‌اي اندوهگين، شخصيت زن را در پايتخت‌هاي اروپايي تعقيب مي‌كند. سرنوشت، با نگاهي عميق‌تر، نه دو شخصيت زن و مرد، كه دو جريان را روبه‌روي هم قرار مي‌دهد: يكي جريان مبارزه با تروريسم كه هاله در خلال آن عزيزانش را از دست مي‌دهد، ديگري به نام شادي‌هاي زندگي كه اگرچه طلال مدعي گرايش به آن است ولي زير نقاب جنتلمن، نوعي افسردگي مزمن روحش را در اوج لحظه‌هاي شاد به تاريكي وجودش فرامي‌خواند». راوي رمان كه شاهدي بر حوادث است، به بيان افكار و احساسات دروني شخصيت‌هاي داستان مي‌پردازد. داستان از نقطه‌اي آغاز مي‌شود كه اتفاقات به آنجا ختم شده است و به‌عبارتي رمان از نقطه پاياني شروع مي‌شود. احلام مستغانمي در اين رمان، با پس‌زمينه‌اي تاريخي داستاني عاشقانه را پيش برده است. او «توانسته است به پشتگرمي حافظه تاريخي و ذهن خلاق و قدرتمندش داستان را با محوريت دو شخصيت و با پس‌زمينه‌اي به گستردگي يك كشور پرفرازونشيب در گذرگاه تاريخ به خوبي بپروراند، آنچنان كه با تمام‌شدن داستان، واقعيت عشق‌هاي به رنگ خون و مبارزه، ادامه مي‌يابند. نويسنده با مهارت تمام در شخصيت‌پردازي، به خوبي توانسته دو بعد زنانگي و مردانگي (آنيما و آنيموس) را در هر دو شخصيت به تصوير بكشد، چنان‌كه كشمكش بيروني، تحت‌الشاع كشمكش دروني قرار مي‌گيرد و پيچيدگي روان انساني را به نمايش مي‌گذارد. راه‌يافتن به لايه‌هاي پنهان روان و شخصيت‌پردازي استادانه، سخنان بزرگي كه در مونولوگ‌ها و ديالوگ‌ها فرصت ظهور پيدا مي‌كنند و برخي بر زبان راوي داستان جاري مي‌شوند بدون آنكه از بدنه داستان دور افتند و چون تافته‌اي جدابافته خود را نشان دهند، فلش‌بك‌هاي گاه‌وبيگاه و مرور خاطرات در ذهن شخصيت‌ها، روايت را پيش مي‌برند». زبان احلام مستغانمي در اين رمان زباني شاعرانه است كه با درونمايه عاشقانه رمان همخواني دارد. پيش‌تر اين نويسنده الجزايري با رمان «خاطرات تن» كه توسط رضا عامري به فارسي ترجمه شده بود در ايران شناخته مي‌شد. «سياه برازنده توست» در سال 2012 منتشر شد و با استقبال خوبي هم روبرو شد. در بخشي ديگر از اين رمان مي‌خوانيم: «عذاب انتظار؟ و سخت‌تر از آن عذاب اينكه منتظر چيزي نباشي؟ نياز داشت با عشق ملاقاتي داشته باشد تا زنده بماند، تا همچنان در بند ميل به زندگي بماند، در بند جواني. زمان ميان دو قرار، از خود قرار مهم‌تر است. و عشق از خود معشوق. و او به‌خاطر همه اين دلايل، براي عشق هاله آماده است، يا درواقع براي خود او. صبح روز سوم حضور هاله در بيروت، به او زنگ زد. هاله از او پنهان كرد كه منتظر شنيدن صدايش بوده است. ولي شادي‌اش را نتوانست پنهان كند. مي‌ترسيدم بيروت را بدون شنيدن صدايت ترك كنم...».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.