|

چخوف و جامعه نوین

«فرمانده بیروبیجان شناور است بر دریا. چیزی نمانده غرق شود. آدمک‌ها از بالای اسکله و در سکوت چشم دوخته‌اند به او. دست بیروبیجان می‌خورد به چیزی سفت. مازه یک قایق است. به آنی جان می‌گیرد و خودش را می‌کشد به بالای قایق بادبانی کوچک. هیچ‌کس در قایق نیست. فرمانده همه چیز را برای زدن به دل دریا آماده می‌کند. یک روز، آن روز که فراغت پرداختن به هنر فرابرسد، نقش خود را چنین خواهد زد: ایستاده بر نوک کشتی، با سری افراشته و نگاهی دوخته به ظلمات، نگاهی تیز و جستجوگر.» «ارتش تک‌نفره» موآسیر اسکلیر این‌گونه آغاز می‌شود؛ رمانی که به تازگی با ترجمه ناصر غیاثی توسط نشر نو منتشر شده است. اسکلیر از جمله مشهورترین نویسندگان معاصر برزیلی به‌شمار می‌رود که در سال 1937 متولد شد و در سال 2011 از دنیا رفت. او در محله یهودیان پورتو آلگره در مرکز جنوبی‌ترین استان برزیل به دنیا آمد. اولین کتاب او در سال 1962 همزمان با فارغ‌التحصیلی‌اش در رشته پزشکی منتشر شد که البته بعدها اسکلیر از انتشار این کتاب پشیمان شد. از سال 1968 اسکلیر در کنار نوشتن مقالاتی با موضوعات مختلف، مجموعه داستان‌ها، رمان‌ها و کتاب‌های کودکان و نوجوانان زیادی منتشر کرد. او در سال 2003 به عنوان یکی از اعضای همیشگی آکادمی ادبیات برزیل انتخاب شد و در کنار جوایز متعددی که گرفته بود چهار بار نیز جایزه ادبیات برزیل به او تعلق گرفت. ناصر غیاثی پیش از این داستان بلند طنزآمیز اسکلیر با نام «پلنگ‌های کافکا» را ترجمه کرده بود. «پلنگ‌های کافکا» داستانی است با طنزی درخشان و تخیلی قوی که بر بستری از وقایع تاریخی روایت می‌شود. کافکا یکی از شخصیت‌های این داستان است و دست‌نوشته‌ای از او موقعیتی بحرانی و درعین‌حال خنده‌دار برای شخصیت انقلابی داستان پیش می‌آورد و بعد سروکله کافکا نیز در داستان پیدا می‌شود. در «ارتش تک‌نفره» نیز طنز درخشان اسکلیر مشاهده می‌شود. در این رمان ما با شخصیتی به نام مایر گوینزبیرگ روبه‌روییم که مصمم است جهانی دیگر بسازد. او می‌خواهد یک‌تنه جهان امپریالیسم را سرنگون کند و دنیای موردنظر خودش را بسازد. در بخشی دیگر از این رمان می‌خوانیم: «یواش یواش آرام شد. بلند شد و در را قفل کرد. همان‌طور که اشک‌هایش را پاک می‌کرد، سعی کرد به موقعیت اشراف پیدا کند. درون خانه قدیمی گشت و در زیر نور کبریت نگاهی به اطرافش انداخت. کف خانه پوشیده از حیوانات مرده بود؛ موش و عنکبوت و حشره. فرمانده قدم گذاشت روی جنازه‌های مفلوک ریز خشک‌شده. تمام درها را قفل کرد و برگشت به اتاق نشیمن. تازه آن‌جا بود که متوجه شد تنها یک زیرشلواری به تن دارد. لباس پوشید. با لوله‌ای زنگ‌زده در دست نشست روی مبل چرمی خاکستری، تنها مبلی که در خانه باقی بود. برای بستن کرکره جرات نزدیک‌شدن به پنجره با که روشنایی ضعیفی از آن می‌آمد، نداشت. می‌ترسید... از تاریکی. آری،‌ از تاریکی می‌ترسید.»«درباره عشق» عنوان مجموعه داستانی است از چخوف که به تازگی با ترجمه رضا امیررحیمی توسط نشر نو به‌چاپ رسیده است. این کتاب شامل دوازده داستان کوتاه است که از زبان روسی ترجمه شده‌اند. عناوین داستان‌های این مجموعه عبارتند از: «پولینکا»، «حادثه‌ای در زندگی یک پزشک»، «وروچکا»، «می‌خواهد بخوابد»، «خانه‌ای با اتاق زیرشیروانی»، «جان دلم»، «درباره عشق»، «یونیچ»، «لجن»، «آنا به گردن»، «خانمی با سگ کوچک» و «عروس». این داستان‌ها همگی از منتخبات سه‌جلدی داستان‌های چخوف چاپ 1958 مسکو و منتخبات داستان‌های کوتاه چخوف چاپ 1981 انتشارات زبان روسی مسکو انتخاب و ترجمه شده‌اند. چخوف یکی از مهم‌ترین نویسندگان داستان‌های کوتاه در ادبیات جهانی به شمار می‌رود و تاثیر او بر بسیاری از نویسندگان بعد از خودش قابل مشاهده است. در بخشی از داستان «عروس» می‌خوانیم: «حدود ساعت ده شب بود و قرص ماه بر فراز باغ می‌درخشید. در خانه شومینی‌ها مراسم شامگاهی مذهبی، که مادربزرگ مارفا میلخایلوونا دستور اجرای آن را داده بود، تازه به پایان رسیده بود. نادیا که دمی به باغ رفته بود، از پنجره می‌دید که میز را برای عصرانه آماده می‌کنند و مادربزرگ با لباس پف‌کرده ابریشمی این‌سو و آن‌سو می‌رود، و پدر آندری، کشیش اعظم کلیسای جامع با مادرش نینا ایوانونا سرگرم حرف‌زدن است، در روشنایی غروب مادر به نظرش خیلی جوان آمد؛ آندری آندرییچ، پسر کشیش آندری که کنار آنها ایستاده بود با دقت گوش می‌داد. هوا آرام و خنک بود و سایه‌های تیره و بی‌حرکت بر زمین گسترده بود. از جایی دور، خیلی دور، شاید آن‌سوی شهر، صدای قورباغه‌ها به گوش می‌رسید. بهار همه‌جا موج می‌زد، بهار عزیز! آدم دلش می‌خواست نفس عمیقی بکشد و فکر کند که در آن دم، نه در آنجا، بلکه جایی در زیر آسمان و روی درخت‌ها، دور از شهر، در میان مزارع و جنگل‌ها، زندگی بهاری بازگشته است.»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.