بررسي «شرق» از تلاش براي استيضاح وزير آموزشوپرورش
افراط در استيضاح
شهرزاد همتي: سهشنبهاي که در راه است، سيدمحمد بطحايي، وزير آموزشوپرورش که خود با رأي بالاي نمايندگان - ۲۳۸ موافق - به وزارت رسيد، براي جلسه استيضاح روانه مجلس شوراي اسلامي ميشود؛ استيضاحي که موافقان و مخالفان مشخصي دارد و مخالفان با 13 محور توانستند حدنصاب امضا براي بازکردن پاي وزير به مجلس را به دست بياورند. هفتم شهريورماه طرح استيضاح وزير آموزشوپرورش با ۲۰ امضا در جلسه علني مجلس اعلام وصول شد. مطابق ماده ۲۲۵ قانون آييننامه داخلي مجلس شوراي اسلامي، وزير آموزشوپرورش ۱۰ روز براي حضور در صحن مجلس و پاسخگويي به سؤالات استيضاحکنندگان فرصت دارد. مخالفان وزیر ميگويند عدم اجراي سند تحول بنيادين آموزشوپرورش، عدم اجراي نظام رتبهبندي معلمان، عدم دقت در کتب درسي، عدم پرداخت مطالبات فرهنگيان و بيتوجهي به مشکلات رفاهي آنان، عدم توجه به معلمان حقالتدريس و کارشکني در مسير قانونيکردن بهکارگيري آنها، نبود ضابطه در انتخاب مديران و عدول از قانون، کاهش اعتبارات آموزشوپرورش به دليل عدم پيگيري و سوءمديريت در تأثيرگذاري در دولت، کاهش شديد اعتبارات سازمان نوسازي مدارس، تضعيف دانشگاه فرهنگيان، عدم توجه و عدم توان برنامه ارائهشده به مجلس، جعل تاريخ در کتابهاي درسي، ورود زودهنگام و خلاف قانون دانشگاه فرهنگيان به تبليغات انتخابات مجلس يازدهم و سوءاستفاده از جايگاه، عدم پايبندي به برنامه ارائهشده در زمان اخذ رأي و فساد اخلاقي در مدارس به علت سوءمديريت از دلايل اصلي استيضاح سيدمحمد بطحايي است. منتقدان ميگويند بطحايي در حل مشکلات اقتصادي آموزشوپرورش ناتوان بوده و همچنين در اجراي سياستهاي آموزشی و تربيتي نيز کارنامه قابلقبولي ندارد. از طرفي مخالفان استيضاح نيز معتقدند حالا در کمتر از يک ماه باقيمانده به بازگشايي مدارس، وقت مناسبي براي استيضاح وزير آموزشوپرورش نيست. آنها ميگويند درست در شرايطي که وزير آموزشوپرورش عزم خود را براي آزمونزدايي و بريدن پاي مؤسسات تست و کنکور از مدارس کشور جزم کرده است نبايد درصدد استيضاح او برآمد. از نظر آنها ماجراي استيضاح وزير آموزشوپرورش داستاني چندلايه است. آنها ميگويند خواستهها از وزير عجيب است و از طرفي به نظر ميرسد روند جديدي را که در وزارتخانه آغاز شده است عدهاي برنميتابند. اتفاقاتي مثل کنکورزدايي، چابکسازي وزارتخانه و محولکردن اتفاقاتي مثل تعيين مديران مدرسهها به خود مدارس را که آرماني 40 ساله است برنميتابند. آنها ميگويند ادبيات جديدي در وزارت آموزشوپرورش شکل گرفته که عدهاي دوستش ندارند. منتقدان استيضاح ميگويند استيضاح بطحايي استيضاح شخص نيست، بلکه مانعي در برابر تحولات جديد در وزارت آموزشوپرورش است. شهيندخت مولاوردي، دستيار ويژه رئيسجمهوري در حقوق شهروندي، نيز درباره استيضاح وزير آموزشوپرورش گفته که استيضاح ۲۰ روز قبل از بازگشايي مدارس لطمه جبرانناپذيري به بدنه دانشآموزي کشور ميزند و اين استيضاح نهتنها چيزي را اصلاح نميکند، بلکه باعث خرابترشدن اوضاع ميشود. نمايندگان هم دغدغه مهر را دارند ميرحمايت ميرزاده، سخنگوي کميسيون آموزشوپرورش، در پاسخ به سؤال خبرنگاري درباره اينکه که به نظر وي آيا شهريورماه زمان مناسبي براي استيضاح وزير آموزشوپرورش هست يا نه، گفت: در قانون ذکر نشده که استيضاح وزرا زمان خاصي دارد و مثلا نبايد وزير اقتصاد را در اسفند که فصل بودجهبندي است يا وزير کشاورزي را زمان برداشت محصول استيضاح کرد! قانون ميگويد هروقت نمايندگان تشخيص دادند از وزيري بايد سؤال شود، باید از او سؤال کنند و هر زمان قانع نشدند آن را به صحن بياورند. سخنگوي کميسيون آموزش و تحقيقات مجلس، در ادامه ميافزايد: اما رأي نمايندگان مشخص ميکند که آيا به نظر آنها شهريورماه زمان مناسبي براي اين کار هست يا نه و به نظر ميرسد اکثريت نمايندگان دغدغهاي را که شما به آن اشاره کرديد داشته باشند. در صحن مجلس معمولا رعايت اينکه چه وزيري چه زماني استيضاحش رأي بياورد يا نه ميشود، البته ممکن است مواردي را وارد بدانند و در هر صورت بايد منتظر نتيجهاي که سهشنبه در صحن مجلس گرفته ميشود، ماند. موافق استيضاح نام سيدهحميده زرآبادي، عضو فراکسيون اميد، نيز در ميان امضاکنندگان استيضاح وزير آموزشوپرورش ديده ميشود. او درباره دلايل خود براي استيضاح بطحايي به «شرق» ميگويد: بيشتر دلايل من درخصوص استيضاح وزیر آموزشوپرورش به صورت تيتروار عدم اجراي طرح رتبهبندي معلمان، عدم تحقق افزايش حقوق معلمان در سال جديد، ازبينبردن بيمه، حذف 11 ساعت از کلاسهاي دروس سال دوازدهم، عدم برنامهريزي براي بحران نيروي انساني، حذف مدارس سمپاد، عدم توجه به آسيبهاي اجتماعي در مدارس و تضعيف مشاوران مدرسه، عدم برنامه مشخص و راهبردي براي هدايت تحصيلي دانشآموزان پايه نهم، فروش و واگذاري مدارس و اردوگاههاي دانشآموزي و عدم شفافيت در صندوق ذخيره فرهنگيان است. وي در پاسخ به اين سؤال که آيا پيش از استيضاح درباره اين مسائل با وزير بهعنوان نماينده منتقد جلسهاي داشتهاند، افزود: موضوعي که وجود دارد اين است که استيضاح آيا تأثيرگذار است يا خير؟ در خود بحث آموزشوپرورش من معتقدم که استيضاح تا زماني که نگاه کلي به مسئله آموزش در دولت جايگاهش را پيدا نکند شايد خيلي هم تأثيرگذار نباشد، خيلي از مسائلي که الان مطرح شده از گذشته هم بوده، ولي نکتهاي که درخصوص آقاي بطحايي وجود دارد اين است که وزراي قبلي حداقل نشان ميدادند که براي بهبود شرايط تلاش ميکنند، اما ما اين مسئله را در وزير فعلي حس نميکنيم و اشتباهات و اتفاقاتي که در اين يکساله در آموزشوپرورش افتاده بسيار زياد است. زرآبادي همچنين درباره مغايرت اول مهر با استيضاح وزير آموزشوپرورش تأکيد کرد: اگر اشتباه نکنم، تا به حال خيلي از مهرهاي ما با سرپرست گذشته است و مهر هم برگزار شده. وي در پايان در پاسخ به اين سؤال که پيشبيني و برايندش درباره استيضاح پيشرو چيست، گفت: بههرحال بهبود وضعيت فرهنگيان و دانشآموزان دو مقوله مهم در آموزشوپرورش است که اين کار هم انجام نشده و آقاي بطحايي باید به مسائلي در اين خصوص پاسخ دهند. همچنين مهدي بهلولي، فعال صنفي معلمان، به عنوان موافق استيضاح وزير آموزشوپرورش به «شرق» ميگويد: من موافق استيضاح هستم، اما اين موافقت به معناي پذيرش همه نکات استيضاحکنندگان وزير آموزشوپرورش نيست. من احساس ميکنم کساني که ميخواهند وزير را استيضاح کنند، با انگيزههاي شخصي و جناحي با اين موضوع برخورد کردهاند. اما جداي اين بحث، بايد چند نکته را درنظر گرفت. آقاي بطحايي در بحث بهسازي يکسري سياستها را در نظر گرفته بود؛ مثل حذف آزمونهاي سمپاد و مدرسههاي تيزهوشان و سياستهايي از اين قبيل که از قضا رويکرد مناسبي است اما در عمل ديديم ايشان کسي نيست که بتواند اين سياستها را پيش ببرد و نهادهاي قدرت بهراحتي جلويش را گرفتند. من بطحايي را از نظر رويکرد آموزشي در برخي سياستها تأييد ميکنم اما کسي نيست که بتواند اين رويکرد را در برابر مافياي کنکور پيش ببرد. او افزود: نقد جديتر من بحث حقوق و مسائل صنفي معلمان است. من يک سال گذشته وزارت آقاي بطحايي را دورهاي آزمايشي ميدانم که به وسيله آن نمیشود چشماندازي براي سهسال بعد داشت. در اين دوره چشمانداز مثبتي در اين زمينه وجود نداشت و با توجه به اين يک سال به نظر ميرسد در سه سال آينده هم اتفاقی جدي در حوزه صنفي معلمان نخواهد افتاد. حکمهاي کارگزيني معلمان در سال 97 با چهار ماه تأخير منتشر شد که يک تأخير کمسابقه بود، بعد از ابلاغ هم متوجه شديم قول و قراري که در زمان تصويب بودجه داده شده بود که از 12 تا 20 درصد حقوق کارکنان دولت افزايش پيدا کند، عملي نشد و متوسط حدود 10 درصد به حقوق افزوده شده بود و آقاي بطحايي هم کسی نبود که پاي 20 درصد افزايش بايستد، همچنين ديديم ضريب سختي کار براي مديران حذف شد و براي معلمان هم نصف شد. مخالفان استيضاح بهرام پارسايي، سخنگوي فراکسيون اميد مجلس شوراي اسلامي، درباره تصميم فراکسيون متبوعش در رابطه با استيضاح وزير آموزشوپرورش گفت: استيضاح آقاي بطحايي، استيضاح فراکسيوني نبوده و هيئترئيسه فراکسيون اميد تاکنون تصميمي درباره چگونگي ورود به استيضاح آقاي بطحايي نگرفته است. داوود محمدي، نايب رئيس کميسيون آموزش مجلس، هم معتقد است مشکلات آموزشوپرورش بيشتر وابسته به وضع اقتصادي کشور است و ابراز اميدواري کرد که وزير آموزشوپرورش از رهگذر استيضاح به سلامت عبور کند. مجتبي ذوالنور، نماينده مردم قم در مجلس، از مخالفان استيضاح بطحايي است. او در گفتوگويي با ايرنا دراينباره گفت: «من اين تقاضا را امضا نکردم و اگر استيضاح در مجلس برگزار شود، رأي منفي ميدهم. چون دلايل متعددي دارم که بطحايي در وزارت آموزشوپرورش نسبتا خوب کار کرده است و اگر کاستيهايي هم وجود دارد از رسوب گذشته است، بعضي کارها هم در حيطه اختيارات او نيست بلکه مواردي از بالاتر تحميل ميشود». جلال ميرزايي، نماينده ايلام، نيز از ديگر مخالفان استيضاح وزير آموزشوپرورش است. او معتقد است احتمال ماندن بطحايي در وزارتخانه زياد است. اين عضو فراکسيون اميد مجلس شوراي اسلامي گفت: «در اين وضع، اين استيضاح اولويت جامعه و بهتبع آن مجلس نيست. همانطور که يک دوره سکوت طولانيمدت مجلس نسبت به عملکرد دولت نامناسب بوده است، اکنون نيز استيضاحهاي پشت سر هم نوعي افراط تحليل ميشود که به نفع جامعه و اعتبار مجلس نيست. اگر روند افراط و تفريط نمايندگان در برخورد با دولت مديريت نشود، استيضاح کارايي خودش را از دست ميدهد. ابزار استيضاح بايد در جاي و زمان مناسب خود به کار گرفته شود و در اينجا نقش انفرادي نمايندگان، فراکسيونها و هيئترئيسه مجلس بسيار کليدي است». سه روز بعد از اعلام وصول استيضاح سيدمحمد بطحايي، وزير آموزشوپرورش، برخي ائمهجمعه به آن واکنش نشان دادند و استيضاح وزير آموزشوپرورش در اين مقطع را درست ندانستند. نماينده ولي فقيه در سيستانوبلوچستان و امام جمعه زاهدان بازگشايي مدارس را يک «نهضت عظيم فرهنگي» توصيف کرد و خطاب به نمايندگان مجلس که اين هفته استيضاح وزير آموزشوپرورش را در دستور کار دارند، گفت اگر قرار است وزيري استيضاح شود بايد در زماني باشد که بخشي از کارهاي سنگين جامعه فلج نشود. آيتالله عباسعلي سليماني در خطبههاي نماز جمعه شهر زاهدان اظهار کرد: «عزيزان مجلس که در تصويب قوانين مناسب، نظارت و اجرا نقشآفرين هستند نبايد به خردهريزهاي جامعه و حواشي بپردازند. شرايط جامعه امروز ما نيازمند برنامهريزي ويژه در حوزه اقتصادي است و در وضع فعلي استيضاح بعضي از وزيران که در جريان اقتصادي نقشآفريناند، جايگاه دارد و نه برخي از وزرا مثل وزير آموزشوپرورش، آن هم در اين برهه از زمان، بالفرض که استيضاح هم شود، چه ميشود؟ ما در آستانه بازگشايي مدارس هستيم، بازگشايي مدارس يک نهضت عظيم فرهنگي است، آيا اين امر مهم بدون وزير و با سرپرست موقت بهدرستي انجام خواهد شد؟».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.