|

اين را فقط مادران مي‌دانند

ناستین مجابی: سال تحصيلي 1350- 1349 در دانشگاه تهران، در رشته تئاتر هم‌دانشکده‌ شديم. من بعد از ديپلم ازدواج کرده بودم و يک دختر داشتم. در 24 سالگي وارد دانشگاه شده بودم. آقاي عزت‌الله انتظامي هنرپيشه معروفي بود و يک ترم بالاتر از من بود. کلاس مشترکي داشتيم با دکتر فريدون رهنما. پاييز بود و هوا آفتابي. من از زير پيلوت دانشکده معماري مي‌رفتم به طرف کلاس. ايشان تا مرا ديد، آمد جلو و سلام و احوال‌پرسي کرديم. با لحن شيرين و صداي تئاتري‌اش گفت به‌به شما خوبيد! آقا چطورن. سلام من را برسانيد. گفتم چشم. گفت راستي مدتيه دلم مي‌‌خواد موضوعي را به آقا بگويم، ولي نديدمشان. حالا به شما مي‌گويم تا براش تعريف کنيد که بنويسد. گفتم خودتان چرا نمي‌نويسيد؟ گفت من که نويسنده نيستم. ايشان مي‌تواند مطلب را خوب بپروراند. منتظر ايستادم. چشمان درشت و سياه براقش را که تا به حال به من دوخته شده بود گرداند به طرف بالا، سفيدي چشمانش بيش از حد بود. گفت سال 1955 رفته بودم آلمان تا درس هنرپيشگي بخوانم. پول نداشتم و مجبور بودم هم براي بهترشدن زبانم و هم براي امرارمعاش مدتي کار کنم. حقوق خوب مرا به کارگري در کارخانه ذوب‌آهن کشاند. کاری خطرناک و سنگين بود و کمتر داوطلب داشت. استخدامم کردند. براي اينکه پول اتوبوس ندهم، صبح زود راه مي‌افتادم. در صبح‌هاي سرد و سربي بدون بالاپوش مناسب تند راه مي‌رفتم تا کمتر سردم شود و برسم به اتوبوسي که کارگران را مي‌برد. اتوبوس دورتر از کارخانه مي‌ايستاد و بايد مقداري پياده می‌رفتم تا می‌رسیدم به محل کارم. ميان‌بري پيدا کردم از بين خانه‌هاي يک طبقه کارگران محلي که ساختمان‌هايش با سيمان ساخته شده بودند و مثل هوا سرد و خاکستري بودند. اغلب تک‌اتاقي بود با يک پنجره دو لتي در ارتفاع يک‌متري زمين و يک در ورودي که موقع عبور من همه بسته بود. انگار کسي در آنها زندگي نمي‌کرد. با اينکه هواي سرد مرا مي‌دواند، اما ميان آن‌همه خانه دربسته، بازبودن هرروزه يک پنجره توجه مرا جلب مي‌کرد. زني حدودا 70، 80 ساله با روسري کوچک راه‌راه سفيد و آبي که پشت سرش گره مي‌خورد و بخشي از موهاي سپيد و کم‌پشتش را مي‌پوشاند در درگاه يکي از پنجره‌ها روي چهارپايه‌اي مي‌نشست. دست‌هاي سفيد و چاقش را روي هم مي‌گذاشت و آنها را به لبه پنجره تکيه مي‌داد. سرش همواره به طرف انتهاي کوچه دراز که از وسطش جوي باريکي که فاضلاب خانه‌ها را به بيرون مي‌برد، خم بود. نگاهش چيزي نمي‌ديد جز راهي که به خيابان منتهي مي‌شد. يکي، دو روز اول که توجهم به او جلب شد فکر کردم منتظر کسي است، اما تکرار آن صحنه در ساعاتي که مي‌رفتم و برمي‌گشتم مرا کنجکاو کرد بدانم در هواي سرد، ساعات طولاني بر درگاه پنجره منتظر چيست. از همکاري پرسيدم. گفت من تازه آمده‌ام، نمي‌دانم. روزي هنگام ناهار که دور هم نشسته بوديم، پرسيدم اون خانمي که هميشه در قاب پنجره نشسته کيه. کارگر حمل گاري گفت: گودرون را مي‌گويي؟ بيچاره از وقتي پسرش در جنگ کشته شده، زده به سرش. زمستان و تابستان همان‌جا ميشينه. ميگه منتظر پسرم هستم؛ مياد و لبخندي زد. زنگ خورد و برگشتيم سر کار. از فرداي آن روز توجهم به او توأم با اندوه بود. حس انتظار مادري که در درگاه انگار مجسمه شده بود دلم را مي‌فشرد. کلاس بازيگري شروع شده بود و بايد کار را رها مي‌کردم. هنوز تسویه‌حساب نکرده بودند. قرار گذاشتند پانزدهم ماه بقيه پولم را بپردازند. آن روز وقتي از جلوی پنجره زن گذشتم، هنوز چندقدمي نرفته فکر کردم از کسي که حدود يک سال، کار سخت و خسته‌کننده را برايم اندکي تحمل‌پذير کرده بود، بي‌انصافي است خداحافظي نکنم؛ خصوصا که اين اواخر چندبار به هم لبخند زده بوديم و من چند روز بود با او سلام و خداحافظي مي‌کردم. پايم کند شد و برگشتم. با خجالت رفتم جلو و گفتم از فردا سر کار نمي‌آيم، خواستم از شما خداحافظي کنم. ادامه دادم من هر روز که شما را مي‌ديدم ياد مادرم مي‌افتادم. خنديد و گفت دَرسِت که تمام شد برمي‌گردي؟ گفتم حتما. گفت سلام مرا به مادرت برسان. تا آن‌موقع پسر من هم برگشته است. موقع را مغتنم شمردم و با اينکه مي‌دانستم پسرش در جنگ کشته شده، اما خودم را به آن راه زدم و پرسيدم پسر شما کجا درس مي‌خواند؟ گفت پسر من جبهه است. گفتم هشت سال است که جنگ تمام شده، هنوز برنگشته؟ گفت توي راه مانده. آمدنش نزديک شده. سپس ناگهان قيافه‌اش تغيير کرد و با صدا و لحني پرصلابت که انگار از گلوي کسي ديگر و با صدايي متفاوت بيرون مي‌آمد، گفت دلم روشن است. همين روزها مي‌رسد. اين جمله را چنان بااطمينان و قوي گفت که نتوانستم شک کنم. گفتم مسلما برمي‌گردد. دستش را دراز کرد و با من دست داد. 15 روز بعد نزديکي‌هاي ظهر رفتم پولم را بگيرم. از دور جماعتي را ديدم که توي کوچه تجمع کرده بودند. اولين فکري که به ذهنم رسيد اين بود که حتما اتفاقي براي زن افتاده. نزديک‌تر او را ديدم که با همان لباس نشسته بر چهارپايه، اما اين‌بار بيرون خانه کنار در و مردي بلند و موبور حدود 30 ساله کنارش ايستاده.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.