|

سه اثر از استن‌بک در نشر نگاه

چراغی دیگر

جان استن‌بک از مهم‌ترین نویسندگان قرن بیستم ادبیات آمریکا است که از سال‌ها پیش در ایران شناخته می‌شد. تاکنون آثار زیادی از استن‌بک به فارسی ترجمه شده و از برخی از آثارش نیز چندین ترجمه موجود است. سیروس طاهباز از جمله کسانی است که چندین اثر استن‌بک را به فارسی ترجمه کرده و نشر نگاه به‌تازگی مجموعه‌ای از آثار این نویسنده را با ویرایشی جدید منتشر کرده است که چندین ترجمه طاهباز هم در قالب این مجموعه بازچاپ شده است. «دره دراز»، «مرگ و زندگی» و «مروارید» از جمله ترجمه‌های طاهباز از استن‌بک است که توسط نشر نگاه منتشر شده‌اند. «دره دراز» شامل شش داستان از استن‌بک است که اولین‌بار در سال 1347 منتشر شد. شش داستان این کتاب عبارتند از: «جانی خرسه»، «مار»، «یورش»، «گل‌های داودی»، «پرواز» و «کتی، قدیسه عذرا». طاهباز در بخشی از یادداشتی که در آذرماه 1369 نوشته، به این نکته اشاره کرده که سال‌ها بعد از انتشار ترجمه‌اش از «دره دراز» با چاپ دیگری از این کتاب روبرو می‌شود که داستان‌های دیگری هم در آن وجود داشته است: «سال‌ها بعد چاپ دیگری از این کتاب به دستم افتاد که دو یا سه داستان علاوه بر این‌ها داشت که یکی را زنده‌یاد ایرج قریب در کتاب‌هفته از متن فرانسه ترجمه و چاپ کرده بود و دیگری کرک سپید نام داشت که داستان زیبایی است و آن را سال‌ها پیش به فارسی ترجمه کرده بودم به این قصد که هنگام تجدیدچاپ این کتاب آن را هم به بقیه که در این کتاب آمده است، بیفزایم. اما از بخت بد خود هنگامی که این فرصت نصیبم شد، هرچه لای کاغذهای اتاق آشفته‌ام، گشتم، پیدایش نکردم. مهم نیست». در بخشی از داستان «جانی خرسه» می‌خوانیم: «دهکده لوما، همچنان که از اسمش پیداست، بر فراز تپه گرد نه‌چندان بلندی ساخته شده است که همچون جزیره‌ای از دهانه گسترده دره سالیناس، در کالیفرنیای مرکزی، بیرون زده است. در شمال و خاور آبادی مردابی‌ نی‌خیز، چندین کیلومتر گسترده است اما در جنوب، مرداب را خشکانده‌اند. سبزه‌زارهای پربار، نتیجه این خشکاندن است و خاک سیاه چندان غنی است که کاهو و گل‌کلم غول‌آسا در آن می‌روید. آرزوی آن خاک سیاه در دل صاحبان دهکده شمال مرداب راه یافت. جمع شدند و شرکتی عمرانی تشکیل دادند...». داستان‌های «دره دراز»، روایتی از زندگی آدم‌های فراموش‌شده در حاشیه‌ای‌ترین شهرهای آمریکا به دست می‌دهد که با مصیبت‌ و رنج زیادی زندگی می‌کنند. ترجمه طاهباز از «مرگ و زندگی» در سال 1348 یعنی حدود یک سال بعد از مرگ استن‌بک منتشر شد. «مرگ و زندگی» را می‌توان منتخبی از نوشته‌های پراکنده جان استن‌بک در قالب یک مجموعه‌داستان دانست. طاهباز در این کتاب متن سخنرانی استن‌بک هنگام دریافت جایزه نوبل را نیز ترجمه کرده و همچنین سالشمار زندگی و آثار او را نیز در ابتدای کتاب آورده است. داستان «مولی مورگان و پدرش» را می‌توان شاخص‌ترین داستان مجموعه «مرگ و زندگی» دانست. در این داستان نیز تصویر نابرابری‌ها و ستم‌های زندگی ارایه شده است. در بخشی از این داستان می‌خوانیم: «یک‌بار پدر رفت و دیگر برنگشت. هیچ‌وقت پول نمی‌فرستاد و کاغذ هم نمی‌نوشت اما این‌بار دیگر حسابی غیبش زد. تا دو سال منتظر شدند بعد مادرشان گفت او باید مرده باشه. بچه‌ها از این فکر لرزیدند، اما باور نکردند. چون آدمی به خوبی و زیبایی پدرشان نمی‌شد که بمیرد. لابد در گوشه‌ای از دنیا سرگرم ماجرایی تازه بود. لابد مشکلاتی بود که نمی‌توانست به خانه برگردد. روزی که آن دلیل‌ها از میان می‌رفت او می‌آمد. روزی با سوغات‌های بهتر و قصه‌های خوب‌تر از همیشه بازمی‌گشت. اما مادرشان می‌گفت لابد تصادفی شده. لابد مرده. مادرشان حواس‌پرت بود. آگهی‌های کار را می‌خواند که بتواند خرج خانه را تهیه کند. پسرها گل‌های کاغذی می‌ساختند و با خجالت می‌فروختند. دنبال روزنامه‌فروشی رفتند و تمام خانواده از گرسنگی جان‌به‌لب شد. سرانجام چون دیگر تحمل نماند پسرها فرار کردند و به نیروی دریایی رفتند. بعد از آن مولی آنها را همان‌قدر دید که آن‌وقت‌ها پدرش را و آنها آنقدر عوض شدند، آنقدر خشن شدند و آنقدر غریبه شدند که مولی دیگر اهمیتی به آن‌ها نداد». «مروارید» عنوان یکی دیگر از آثار استن‌بک است که با ترجمه سیروس طاهباز توسط نشر نگاه منتشر شده است. «مروارید» داستانی است که در سال 1947 به‌چاپ رسید و در اینجا نیز فقر و نابرابری و تبعیض مضامین اصلی روایت داستان هستند. «مروارید» روایت زندگی صیادی فقیر در جنوب مکزیک است که زندگی‌اش از راه جست‌‌وجوی مروارید می‌گذرد. بیماری فرزند این خانواده، پدر را برای سفری پرخطر به دریا می‌کشاند و یافتن بزرگ‌ترین مروارید دنیا این تصور را برای پدر به وجود می‌آورد که سختی‌ها به پایان رسیده اما این گنج جز بدبختی بیشتر چیزی برای آنها به همراه ندارد. در ابتدای این داستان می‌خوانیم: «هوا هنوز تاریک بود که کینو بیدار شد. ستاره‌ها هنوز می‌درخشیدند و روز، تنها اندود پریده‌رنگی از نور بر بام کوتاه آسمان خاور کشیده بود. خروس‌ها چندبار خوانده بودند و خوک‌های سحرخیز زیرورو‌کردن بی‌پایان ترکه‌ها و تکه‌های چوب را در جستجوی خوردنی دور از چشم مانده‌ای آغاز کرده بودند. بیرون خانه گالی‌پوش، در میان انبوه درخت‌های انجیر وحشی، دسته‌ای پرنده‌های کوچک می‌خواندند و بال به هم می‌کوفتند. چشم‌های کینو گشوده شد، نخست به چهارگوش در که روشنی می‌گرفت نگاه کرد و آنگاه به ننوی از سقف آویخته‌ای که کویوتیتو در آن خوابیده بود، چشم دوخت. کینو، سرانجام سرش را به سوی خووانا، زنش، برگرداند که در کنارش روی حصیر دراز کشیده بود... چشم‌های خووانا هم باز بود و کینو به یاد نداشت که وقتی خود بیدار است این چشم‌ها را بسته دیده باشد. چشم‌های سیاه زن بازتاب اندک ستاره‌ها را داشت. زن، مثل همیشه، بیدارشدنش را نگاه می‌کرد».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.