چشم بهارستان به دهان روحاني
شرق، علي ايوبي: حسن روحاني، بهعنوان رئيس دولت دوازدهم، ساعت هشت صبح امروز به بهارستان ميرود تا در جلسه «سؤال از رئيسجمهور» که براي دومينبار در تاريخ جمهوري اسلامي برگزار ميشود، به پنج سؤال اقتصادي نمايندگان مجلس دهم پاسخ دهد. دهم مرداد بود که رئيس مجلس از اعلام وصول سؤال نمايندگان از رئيسجمهوري خبر داد. پيشتر 92 نماينده تقاضاي سؤال از روحاني را به هيئترئيسه ارائه کرده بودند. موضوع سؤال از حسن روحاني در کميسيون اقتصادي با حضور نمايندگان رئيسجمهوري بررسي شد که در نهايت ۸۰ نفر از نمايندگان براي سؤال باقي ماندند و روحاني موظف شد براساس اصل 88 قانون اساسي به ساختمان مجلس در ميدان بهارستان بيايد تا پاسخگوي سؤال نمايندگان مجلس باشد. براساس اين اصل اگر حداقل يکچهارم کل نمايندگان مجلس از رئيسجمهور يا هريک از نمايندگان از وزير مسئول درباره يکي از وظايف آنان سؤال کنند، رئيسجمهور يا وزير مربوطه موظف است در مجلس حاضر شود و به سؤال جواب دهد. مطابق ماده 213 آييننامه مجلس هم رئيسجمهور يک ماه فرصت داشت براي پاسخگويي به مجلس بيايد، روحاني هم با اينکه در نامهاي به علي لاريجاني تلويحا ناراحتي خود را از طرح سؤال بيان کرده بود، اعلام کرد به مجلس ميآيد. او در نامهاش نوشت به مجلس خواهد آمد و برخي حقايق را براي مردم بازگو خواهد کرد. حسامالدين آشنا، مشاور فرهنگي رئيسجمهوري، در يادداشتي توييتري نوشت: «رئيسجمهور به مجلس ميرود نه فقط براي پاسخگفتن به نمايندگان مردم، بلکه براي سخنگفتن با خود مردم». چند ماهي هست که اقتصاد و بالارفتن نرخ دلار و سکه، به «چشم اسفنديار» دولت تبديل شده است. کار به جايي رسيده که رأيدهندگان به حسن روحاني و چهرههاي سياسي که او را در دو انتخابات 92 و 96 ياري کردند هم از فضاي پيشآمده دلگير هستند و شرايط پيشرو را مثبت نميبينند. در همين سال جاری نیز چند باري سياستهاي اقتصادي دولت تغيير کرد، اما از بار انتقادها به روحاني کم نشده است. کار به جايي رسيد که در 20 روز اخير دو وزير «تعاون، کار و رفاه اجتماعي» و «امور اقتصادي و دارايي» استيضاح و برکنار شدند. هرچند به نظر میرسد با رفتن «مسعود کرباسيان» از وزارت اقتصاد که از مهمترين مراکز مورد انتقاد نمايندگان به دولت دوازدهم بوده، کار براي پاسخگويي حسن روحاني راحتتر شده باشد. خود او نيز چندي پيش در گفتوگويي تلويزيوني گفته بود: «خيلي حرفها هست که در مصاحبه و سخنراني گفتنشان سخت است؛ اما وقتي نمايندگان سؤال ميکنند، خيلي حرفها را راحتتر ميزنم». فضاي مجلس، بعد از دو استيضاح هم گويي به سمتي رفته است که کار را براي رئيسجمهوري سهل کرده باشد؛ اين را از توييت يکي از اعضاي هيئترئيسه فراکسيون اميد مجلس هم ميشود استنباط کرد، «عليرضا رحيمي» روز گذشته نوشت که با همه گلايهها و دلخوريهايي که از روحاني و دولت داريم، در جريان سؤال از رئيسجمهور حمايتشان ميکنيم تا ايران و ايراني دشمنشاد نشود. رؤساي دولتي که به مجلس فراخوانده شدند درست است که تابوي سؤال از رئيس يک دولت در زمان احمدينژاد شکسته شد، اما اولين و جديترين حضور رؤساي دولت در مجلس به 37 سال پيش يعني 31 خرداد سال 60 برميگردد، آنهم نه براي پاسخ به سؤالها، بلکه قرار بود «طرح عدم کفايت ابوالحسن بنيصدر» برگزار شود. اين طرح در دوفوريت در مجلس بررسي و بنيصدر از رياستجمهوري برکنار شد. نمايندگان مجلس اول، «موضعگيري او عليه نظام جمهوري اسلامي و اتحاد با نيروهاي ضد انقلاب وابسته به شرق و غرب جهت نابودي نظام اسلامي و همچنين مخالفت مستمر وي با مجلس شوراي اسلامي از بدو تأسيس و حتي پيش از افتتاح آن، دخالت صريح در قوه قضائيه و عدم درک صحيح از بديهيترين اصول قانون اساسي و نيز عدم اعتقاد به «اصل تفکيک قوا» را از دلايل مهم عدم کفايت سياسي بنيصدر ميدانستند. سرانجام اولين رئيسجمهور ايران، 11 روز بعد از آنکه از طرف امام خميني از سمت فرماندهي کل قوا برکنار شده بود، با ۱۷۷ رأي موافق، يک رأي مخالف و ۱۲ رأي ممتنع از سوي مجلس از رياستجمهوري نيز عزل شد. بعد از برکناري بنيصدر «شوراي موقت رياست جمهوري اسلامي ايران» با حضور آيتالله موسوياردبيلي، محمدعلي رجايي و آيتالله هاشميرفسنجاني براي اداره امور اجرائي کشور تشکيل شد تا رئيسجمهوري جديد انتخاب شود. ابوالحسن بنيصدر بهصورت مخفيانه از کشور خارج شد. احمدينژاد و شکستن تابوي 30 ساله 30 سال طول کشيد تا پاي يک رئيس دولت ديگر براي پاسخگويي به نمايندگان به مجلس باز شود. محمود احمدينژاد که زماني محبوب جريان اصولگرايان بود، در ششمين سالي که رياست دولت را بر عهده داشت از سوی مجلس اصولگراي هشتم براي پاسخگويي فراخوانده شد. حتما اين جمله معروف را شنيدهايد که «تاريخ دوبار تکرار ميشود، بار اول به صورت تراژدي و بار دوم به صورت کمدي»؛ اما احمدينژاد و پاسخهاي او به سؤالات نمايندگان نشان داد که گاهي اين جمله را ميتوان برعکس خواند. در 24 اسفند 90، علي مطهري، نماينده تهران به عنوان طراح سؤال از رئيس دولت به پشت تريبون رفت تا 10 سؤال نمايندگان را که عمدتا سياسي بود، براي احمدينژاد قرائت کند؛ از قهر 11روزه او گرفته تا اينکه چرا گفته بود مجلس در رأس امور نيست. علي مطهري، نايب رئيس مجلس دهم، درباره آن روز که حتي تا استعفا از نمايندگي مجلس هم پيش رفته بود، در يادداشتي که روز گذشته ايسنا منتشر کرد، اينگونه نوشت: «تا آن روز سؤال از رئيسجمهور که در اصل ۸۸ قانون اساسي ذکر شده است، به صورت تابو و امری نشدني تلقي ميشد و با توجه به حمايتهاي مکرر مقام رهبري از دولت آقاي احمدينژاد، نمايندگان مجلس اين نگراني را داشتند که با مخالفت ايشان مواجه شوند. ولي ما معتقد بوديم که اين کار به صلاح کشور است، خصوصا با توجه به روحيه رئيسجمهور وقت که صريحا اعتراف به قانونشکني ميکرد و ميگفت من فقط قوانيني را اجرا ميکنم که از نظر خودم مطابق با قانون اساسي است، بقيه را اجرا نميکنم، يا ميگفت قانوني را که در نهايت در مجمع تشخيص مصلحت نظام تصويب شده است، اساسا قانون نميدانم... همانطور که حدس ميزدم سؤال از رئيسجمهور در مجلس هشتم با مقاومت شديد هيئترئيسه مواجه شد و کساني از آنها مأمور شده بودند که امضاها را پس بگيرند. ما امضا ميگرفتيم و آنها امضاها را پس ميگرفتند تا از حد نصاب، يعني ۷۳ امضا بيفتد. حتي يکي از اعضاي هيئترئيسه ميگفت مجلس از آقاي خاتمي سؤال نکرد، شما چطور ميخواهيد از آقاي احمدينژاد سؤال کنيد؟». احمدينژاد: ميخواهيم با هم صفا کنيم احمدينژاد اما آمده بود تا با پاسخهايش روزي شاد و مفرح را بگذراند. او همان ابتدا با طعنه به علي مطهري شروع کرد و گفت: «آقاي مطهري ۲۰ دقيقه صحبت کردند، يعني ۳۳ درصد بيشتر از وقت قانوني که به همين نسبت ما هم بر اساس عدالت يک ساعت و ۲۰دقيقه فرصت داريم. بنده چون دانشآموز مرتبي بودم، ميخواهم به همان ترتيبي که در نامه سؤالها را به بنده دادند، به آنها جواب دهم». او کاملا فضاي رسمي مجلس را بر هم زد و سعي کرد با جوابهاي سرسري و بهشوخيگرفتن آنها، به قول خودش در آخر سال دورهمي صفايي کرده باشند. برخي سؤالات نمايندگان و جوابهاي احمدينژاد اينگونه بود: مقاومت 11روزه جنابعالي در مقابل حکم حکومتي رهبر انقلاب اسلامي مبني بر ابقاي حجتالاسلام مصلحي، وزير محترم اطلاعات، چه توجيهي دارد؟ احمدينژاد: اين هم از آن حرفهاست، احمدينژاد و خانهنشيني و استراحت؟ اکثر مردم به من ميگويند يک روز هم استراحت کن و به خودت برس و برخي از خود دوستان هم اين مسئله را گفتهاند. در اين دو دولت حتي يک روز هم کار را تعطيل نکردهایم، اگر يک شب ساعت 10 به خانه رفتهايم، صبح زودتر بعد از نماز صبح سر کار آمدهايم تا به نوعي تلافي شود. بسياري از همکاران من پيچ و مهرهاي شدهاند و فنر ميزنند. بنابراين اين وصلهها به دولت نميچسبد، زندگي بنده نشان ميدهد که هميشه سعي کردهام با عمل، بيان درست، ادبيات صحيح و منطقي از ولايت دفاع کنم و نشان دهم که نظام ولايت، نظام مهرباني، عدالت، پيشرفت، کار، تلاش و همبستگي است. اين سخن جنابعالي که مجلس در رأس امور نيست، چه هدفي را دنبال ميکند؟ احمدينژاد: اينکه چرا راجعبه مجلس اين حرف را زديد و هدفت از اين حرف چيست؛ اگر دنبال کشف نيت من هستيد، ما مخلص شما، مجلس و همه هستيم. ولي من با استدلال، يک نظري را اعلام کردهام، شما هم با استدلال جواب دهيد، دعوا نداريم و بالاخره بايد اين حد از آزادي را به رسميت شناخت که رئيسجمهور بتواند يک کلمه حرف بزند. چه ضرورتي وجود داشت که آقاي منوچهر متکي، وزير سابق امور خارجه، در زمان مأموريت خود به سنگال عزل شود؟ احمدينژاد: من ميتوانم از شما بپرسم چه کسي به ايشان مأموريت داده است؟ آيا من مأموريت دادم و اگر شما داديد، بگوييد. بنده چنين مأموريتي (سفر متکي به سنگال) ندادم و اگر به عزيزي بگويم خيلي ممنون و ديگر شما در دولت تشريف نداريد، ديگر مأموريت چه معنايي دارد. ما هيچ قصدي در اين زمينه نداشتيم، اين از اختيارات رئيسجمهور در اصل ۱۳۶ است. آيا از اختيارات رئيسجمهور ميتوان سؤال کرد. چرا با علم به اينکه انتقاد از برخي مجريان «قانون عفاف و حجاب» در رسانه ملي موجب کاهش اقتدار نظام در اين حوزه و بدترشدن وضع پوشش اسلامي در جامعه خواهد شد، با اعلام اين مطلب که راهحل اين مسئله منحصر به کار فرهنگي است، از دولت سلب مسئوليت كرديد؟ احمدينژاد: ما گفتيم اين ملت جزء بافرهنگترين ملتهاست و همه ارزشها و اصول را همين ملت حفظ کرده است؛ پس چرا تا يک مشکل فرهنگي به ذهنمان ميآيد، شروع ميکنيم به بهچالشکشیدن جوانها و ملت. همين ملت شما را سر کار آوردهاند و ما فقط ميگوييم با اين مردم خوب برخورد کنيد و به آنها توهين نکنيد. يک شوخي هم با هم بکنيم؛ مگر ميشود هر زمان که انتخابات و ۲۲ بهمن است، ما دوربين را به روي همه تيپها ببريم و همه را جلو بياوريم؛ اما به محض اينکه اين دوران گذشت، همين تيپها را در آن ور يقهشان را بگيريم. اين يک تناقض است و تناقض يک روز کار دست انسان خواهد داد. چرا نظريه «ترويج مکتب ايران به جاي مکتب اسلام» را که از سوی رئيس دفتر شما بيان شد، تأييد کرديد؟ احمدينژاد: ما را متهم کردند که حرفهاي ما موجب تحريک تعصبات قومي عليه ايران شده است. حتما جنگ هشتساله که آنها عليه ما راه انداختند، به خاطر حرفهاي بنده است. لابد اقدامات ۱۴۰۰ساله آنها نيز به خاطر حرفهاي بنده است. آيا پاکبودن، تلاش شبانهروزي، خدمتگزاري، دفاع از حقوق ملت، مقاومت در برابر زيادهخواهان و دستاندازان به بيتالمال، مبارزه با مفاسد و ايستادگي، اجراي طرحهاي بزرگ، پيشرفتهاي سريع علم و فناوري، اجراي هدفمندي، مسکن مهر، سهام عدالت، چند برابر کار عمراني، صادرات غيرنفتي، اجراي شعارهاي تمام دولتهاي قبل، تحمل، سعه صدر و احترام به آزادي، عشق به مردم و احترام به کرامت مردم، ترويج مهرباني و عدالت و هزاران خدمت ديگر اسمش انحراف است؟ اگر اينگونه باشد، همه ملت ايران در اين خط هستند و اکثريت حاضر در اين جلسه نيز همه در اين خط هستند. شاسي و ماسي رئيس دولت دهم تلاش کرد با همان شوخي و خنده جلسه را به اتمام برساند. احمدينژاد اينگونه پرونده «طرح سؤال از رئيسجمهور» را بست: «اين سؤالاتي که براي ما مطرح کرديد، سؤالات امتحاني بود؛ ولي خيلي سخت نبود. به نظرم طراح سؤال از همانهايي بود که با شاسي فوقليسانسش را گرفته است. اگر با خود ما مشورت ميکرديد، سؤالهاي بهتري ميشد مطرح کرد؛ اما حالا شوخي کرديم و گذشت و پاسخ داديم. انصاف داشته باشيد حالا که ميخواهيد نمره بدهيد، خوب نمره بدهيد. ما همه سؤالات را به طور کامل پاسخ داديم و يک مشت مطلب اضافه هم نوشتيم. انصافا يک ذره از 20 کمتر بدهيد، بيمعرفتي و نامردي است». حرفهاي او با واکنش بسياري از نمايندگان مواجه شد. علي لاريجاني، رئيس مجلس، هم در پاسخ به تذکرات نمايندگان گفت: «بهکاربردن کلمات ديگر مانند «شاسي و ماسي» در مجلس درست نبود و جايگاه استفاده از اين کلمات مجلس نيست. مجلس هيچوقت تصويب نکرده که اگر کسي نماينده مجلس شود، فوقليسانس ميشود و براي نمايندگان مجلس هم در اين حد مقبول است و مدرکي به کسي نميدهند و آقايان اشتباه فهميدند». نمايندگان از روحاني چه سؤالي دارند؟ ششسالونيم بعد از حضور احمدينژاد در مجلس، اين بار نوبت رئيس دولت دوازدهم است تا امروز به مجلس بيايد تا به پنج سؤال اقتصادي مجلس پاسخ دهد. سؤال نمايندگان که از پنج محور اصلي درباره «نرخ شتابان ارز»، «رکود» و «تورم» تشکيل شده، به اين شرح است: 1- چرا دولت جنابعالي در کنترل قاچاق که يکي از مهمترين عوامل فلج توليد ملي است، موفق نبوده است؟ 2- علت استمرار تحريمهاي بانکي با گذشت بيش از دو سال و با وجود اجراي همه تعهدات برجامي ايران چيست؟ 3-چرا دولت تدبير و اميد برای کاهش بيکاري مفرط اقدام شايستهاي ندارد؟ 4- علت رکود اقتصادي شديد چندينساله، در دولت جنابعالي، با وجود وعدهها و اعلامهاي عبور از رکود چيست؟ 5- علت افزايش شتابان ارزهاي خارجي و کاهش شديد ارزش پول ملي چيست؟ بايد ديد حسن روحاني که سخنوري قوي است، چگونه جلسه «طرح سؤال از رئيسجمهور» را به پايان خواهد رساند. بعيد است که او مانند احمدينژاد قصد داشته باشد با شوخي و خنده به سؤالات پاسخ دهد؛ اما معلوم نيست بتواند نمايندگان يا مردم را قانع کند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.