درباره «گروه اقدام ايران»
تريتا پارسي*
خبر تشکيل «گروه اقدام ايران» تقريبا همزمان با سالگرد کودتاي 28 مرداد 32 رسانهاي شد؛ کودتايي که با هدايت سازمان سياي آمريکا عليه دولت منتخب نخستوزير وقت ايران دکتر «محمد مصدق» شکل گرفت و در نهايت منجر به سقوط اين دولت شد. تجربه تشکيل چنين کارگروهي پيشازاين در کشور عراق وجود داشت و نتايج مشهود تاريخي نشان ميدهد که اقدامات موازي در راستاي سياست تغيير رژيم در عراق آنقدرها قدرتمند و مؤثر نبود. اما يک موضوع درباره اظهارات پمپئو جالب توجه بود؛ طبق معمول اظهارات او مملو از اتهامات و مطالبات و نسبتا خالي از هر محتوايي طرح شده بود. در واقع با اظهارات فعلي مطرحشده اصلا واضح نيست که اين گروه دقيقا قصد انجام چه کارهايي را فراتر از آنچه درحالحاضر انجام ميشود، دارد.
با این حال دلايلي وجود دارد تا باور کنيم که اين موضوع، يک اتفاق مهم به حساب ميآيد. درحالحاضر شکافهايي در دولت ترامپ بين شخص ترامپ که ترجيح ميدهد ديپلماسي خود را با ايران شبيه آنچه با کرهشمالي انجام داد، پيش ببرد و اعضاي تيمش يعني «جان بولتون»، «مايک پمپئو» و «برايان هوک» وجود دارد. اين تيم پيشنهاد مذاکره را صرفا بهعنوان ابزاري ديگر براي فشار ميدانند تا يک پيشنهاد واقعي. اين تيم در عمل به پيشنهاد ترامپ براي گفتوگو با ايران بدون پيششرط، پشت کردهاند. جان بولتون حتي صراحتا در يک يادداشت غيررسمي براي ترامپ نوشت که آمريکا بايد فشارهايش را بر ايران افزايش دهد. او همچنين متذکر شد که «امکان براي مذاکره با ايران وجود ندارد؛ چراکه قرائن نشان ميدهد قصد و غرض واقعي ايران مبتني بر توسعه سلاحهاي هستهاي قابل حمل است». با وجود پسزمينهاي که عنوان شد، يک هدف عمده از تشکيل «گروه اقدام ايران»، ميتواند شدتبخشيدن به مسائل مرتبط با ايران به نحوي باشد که هرگونه امکان ديپلماسي از سوي ترامپ تقريبا ناممکن شود. طرفداران مواجهه با ايران، ازجمله FDD (بنياد دفاع از دموکراسيها) قبلا هم يک بار ديگر شاهد آن بودند که چگونه سياست فشارشان (که بنا بود برگشتناپذير باشد) از سوی رئيسجمهوري که به مذاکرات تن داد، بياثر شد. اين موضوع در سال 2013 از سوی دولت اوباما اتفاق افتاد و منجر به تبادل تندوتيز عمومي بين رهبران FDD و مقامات دولت اوباما شد. چنين احساس مشابهي بايد درباره موضوع کرهشمالي هم باشد؛ چراکه آنها با کلافگي و به طور ناگهاني شاهد چرخش ترامپ به گفتوگو با کيم جونگ اون به جاي تهديد او براي اقدامات هستهاي بودند. بهعلاوه آنچه براي ما درباره سياست ترامپ در قبال ايران تاکنون واضح است، اين است که طبق گزارش رويترز، دولت ترامپ در حال بيثباتکردن ايران بوده و هدف او از اين فشار سياسي، تحريک ناآراميها در ايران است. البته بايد معلوم شود که آيا آمريکا درعينحال مستقيما به تأمين مالي گروههايي که در ناآراميهاي ايران درگير بودهاند، مبادرت کرده يا خير. «گروه اقدام ايران» احتمالا به هدايت و شدتبخشيدن تلاشها براي تحريک ناآراميها در ايران مبادرت خواهد کرد؛ بهطوريکه ممکن است حتي به ايجاد تنشهاي بيشتر با اتحاديه اروپا که بيثباتي در ايران را بهعنوان يک تهديد مستقيم امنيت ملي براي اروپا ميداند، منجر شود. با وجود نبود ملاحظات رسانهاي در اين روزها، اين حرکت در واقع ميتواند بهعنوان گام تشديدکننده ديگري از سوی دولت ترامپ محسوب شود؛ گامي که آمريکا را برخلاف پيشنهاد ترامپ براي مذاکره بيقيدوشرط، به جنگ با ايران نزديکتر ميکند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.