ترجمه مشهورترین اثر آرون
رمون آرون، جامعهشناس، فیلسوف، مورخ و مفسر سیاسی فرانسوی تا سال ۱۹۳۹ استاد فلسفه در دانشگاه تولوز بود. در جنگ جهانی دوم به ارتش آزادیبخش فرانسه در لندن پیوست و از ۱۹۴۴ تا ۱۹۴۵ سردبیر روزنامه فرانسه آزاد بود. پس از بازگشت به فرانسه به تدریس در مدرسه ملی مدیریت، دانشگاه سوربن (۱۹۵۵-۱۹۶۸) و کلژ دو فرانس (۱۹۷۰) پرداخت. در روزنامهنگاری نیز فعال بود و بهمدت ۳۰ سال تا ۱۹۷۷، در روزنامه فیگارو مقاله نوشت و پسازآن به هفتهنامه اکسپرس پیوست. آرون با مخالفت سرسختانه علیه مارکسیسم در تقابل با روشنفکران چپ فرانسه، بهویژه ژانپل سارتر، قرار گرفت. مشهورترین کتاب او «افیون روشنفکران» (۱۹۵۵) نقدی است بر جریان غالب روشنفکری فرانسه بعد از جنگ. این کتاب بهتازگی با ترجمه پیروز ایزدی به همت انتشارات فرهنگ جاوید منتشر شده است. پیروز ایزدی پیشازاین نیز کتاب «جامعهشناسی تمدن مدرن» را ترجمه کرده بود. این اثر، خطابه آرون در اول دسامبر 1970 در کلژ دو فرانس است و به مکاتب و اندیشمندان مختلف حوزه جامعهشناسی میپردازد. تمرکز آرون در «افیون روشنفکران» بر نقد گرایش گسترده روشنفکران به مارکسیسم است. عنوان کتاب آشکارا به گفته مشهور مارکس تلمیح دارد و از این نقلقول سیمون وی الهام گرفته است که «بیتردید مارکسیسم به معنای دمدستی کلمه نوعی مذهب است که مدام به کار تخدیر مردم آمده». آرون منتقد مارکسیسم بود و آن را عقبگردی از پیشرفتهای اولیه تمدن مثل حق پرسشگری آزاد، آزادی بحث و نظر، آزادی نقد و رأیدادن میدانست. او مشخصا معتقد بود شکلی از بیصداقتی و ریاکاری روشنفکرانه در زمانه خودش هست که بنا به آن روشنفکران مخالف برخی شکلهای حکومت یا جامعهاند (مثلا مخالف دموکراسی سرمایهدارانه) ولی جنایتهای جوامعی را که از ایدئولوژی «درست» مدنظر آنها پیروی میکنند، از یاد میبرند. آرون بهشدت منتقد چیزی بود که جزماندیشی و تعصب روشنفکری میخواند. جزماندیشی به یک چارچوب نظری ثابت میچسبد؛ بدون توجه به شواهد تجربی نقیض آن. در این فرایند نوعی مذهب سکولار یا نظام باور شکل میگیرد. او مینویسد: «استبداد بارها به نام آزادی تأسیس شده و تجربه به ما ثابت کرده است که احزاب را باید از روی اعمالشان و نه مناجاتشان قضاوت کرد». آرون به سه «اسطوره» تفکر رادیکال اشاره میکند: چپ، انقلاب و پرولتاریا. به گفته او، این ایدهها بیش از آنکه روشنگر باشند، ایدئولوژیکی و رمزآلودند. او در ضمن دست بهنوعی جامعهشناسی زندگی روشنفکری میزند و نتیجه میگیرد که نقش روشنفکر امید بستن به ایده رستگاری جهانی نیست، بلکه مستلزم نوعی واقعگرایی سیاسی همراه با فراست اخلاقی است. بخش عمدهای از نقد آرون در این کتاب متوجه ژانپل سارتر و نیز گرایش عامی است که الگوهای مارکسیستی را با تفکر نیچهای و اگزیستانسیلی که از سیاست فاصله میگیرد، در هم میآمیزد. دغدغه اصلی آرون بیاعتنایی تفکر فرانسوی همعصر خود به سایر فرهنگها، از جمله فرهنگ انگلیسی-آمریکایی بود. در ضمن ستایش آرون از آنچه فضیلت دموکراسی لیبرال مینامد، همراه میشود با نوعی مخالفت با آمریکاستیزی رایج آن دوره که مشخصه چپگرایی فرانسوی بعد از جنگ جهانی دوم بود. همین قضیه موجب شد آرون ارتباطهای زیادی با ایالاتمتحده پیدا کند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.