آب؛ محور توسعه منطقهاي، محروميتزدايي و ارتقای گردشگري در استان گلستان
اميد زارعيمنش.مديرکل دفتر فني و مهندسي حوضههاي آبريز درياي خزر و درياچه اروميه
استان گلستان از جمله استانهاي مهم شمال کشور و با شرايط اقليمي خاص است که برنامهريزي به منظور ذخيرهسازي و مديريت مصارف آب در اين استان بسيار مهم است. ازاينرو با اولويت بهينهسازي مصارف آب، بهويژه در بخش کشاورزي و تأمين آب شرب و صنعت استان پروژههاي بزرگي در بخش آب به بهرهبرداري رسيده يا در دست اجراست که در آينده با بهرهبرداري از آنها ضمن تأمين آب شرب و صنعت مناطق، مصرف برنامهريزيشده بخش کشاورزي استان نيز مدنظر خواهد بود و ضمن جلوگيري از مهاجرت و تثبيت جمعيت روستاها، اميدواري و رونق کار را نزد مردم منطقه افزايش خواهد داد.شروع فاز دوم عمليات اجرائي طرح زهکشي اراضي اولويتدار استان، آغاز عمليات اجرائي آبرساني به نوار مرزی براي چهار شهر و 130 روستا، بازديد از سد نرماب و بهرهبرداري از پروژه جابهجايي روستاي جنگلده پايين به محل سايت جديد و افتتاح جاده جايگزين چايلي، از جمله برنامههاي سفر يکروزه وزير نيرو به استان گلستان بود.هماکنون 21 طرح اجرائي تأمين، انتقال، توزيع و حفاظت در استان گلستان در دست اجراست که سدهاي نرماب، چايلي و آقدکش مهمترين سدهاي اجرائي استان هستند که با اتمام سدهاي مذکور تأمين آب شرب، صنعت و کشاورزي بخش اعظمي از شهرهاي مينودشت، گاليکش، گنبد و بيش از حدود 130 روستاي حاشيه مرز ميسر خواهد شد. با توجه به هدفگذاري صورتگرفته، مجموعا بالغ بر 365 هزار هکتار در استان طرح برنامهريزي شده که تاکنون بالغ بر 71 هزار هکتار احداث شده و به بهرهبرداري رسيده است و حدود 13 هزار هکتار نيز در دست اجراست.با بهرهبرداري از اين پروژهها ضمن ايجاد اشتغال قابلتوجهي که در دوران بهرهبرداري فراهم خواهد شد، تأمين آب پايدار شرب و صنعت، توسعه و بهبود شرايط کشاورزي، محروميتزدايي، جلوگيري از مهاجرت، کنترل سيلاب، توسعه گردشگري، بهبود شرايط خاک و... از مهمترين اهداف مورد انتظار خواهد بود. 1- مطالعه و اجراي زهکشي اراضي اولويتدار گلستان، کمک به بهبود شرايط خاک در راستاي بهبود شرايط، افزايش بهرهوري و جلوگيري از شورشدگي خاک، مطالعات زهكشي اراضي استان برای مشخصشدن بخشهاي اولويتدار انجام و پس از پايان مطالعات محدودهاي به وسعت حدود 280 هزار هكتار بهعنوان محدوده اجرائي طرح مشخص شد که عمليات اجرائي 10 هزار هکتار اين منطقه شروع و اجرا شده است. درحالحاضر نيز 12 هزار هکتار بهعنوان اولويت دوم در برنامه اجرا قرار دارد.از مهمترين اهداف اين طرح کنترل سيلاب، ممانعت از آبگرفتگي اراضي، جلوگيري از توسعه ريزگردها و بيابانزايي، افزايش عملکرد زراعي (آبي و ديم)، جلوگيري از توسعه شورهزارها، اصلاح سيستم زهکشهاي سطحي و زيرزميني، افزايش سطح زير کشت بر پايه استفاده از منابع آب شور با هدف بهبود شرايط اقتصادي، اجتماعي و زيستمحيطي و... است و پيشبيني ميشود که با اجراي تدريجي و کامل طرح تحولي اساسي در منطقه ايجاد شود. 2- آبرساني به شهرها و روستاهاي نواحي مرزي استان گلستان و تأمين آب سالم و مطمئن اين طرح بهعنوان يکي از مهمترين طرحهاي استان و در جهت تأمين آب شرب سالم و مطمئن بسياري از شهرها و روستاهاي مسير شامل آبرساني به شهرها و روستاهاي نوار مرزي استان، تأمين نياز آبي شهرهاي گنبد، مينودشت، مراوهتپه، گاليکش و حدود 130 روستاي واقع در نوار مرزي استان گلستان در سال افق طرح طراحي شده است که با انتقال متوسط 37.7 ميليون مترمکعب در سال جمعيتي به ميزان 555 هزار و 428 نفر را تحت پوشش خواهد برد. طرح بهلحاظ اجرائي شامل حفر و تجهيز 20 حلقه چاه عميق، خريد و اجراي خطوط لوله جمعآوري و انتقال آب به طول 560 كيلومتر، مخازن ذخيره بتوني به حجم 75 هزار و 500 مترمكعب، يک واحد تصفيهخانه به ظرفيت هزار و صد ليتر بر ثانيه و 11 ايستگاه پمپاژ است. 3- سد نرماب، توسعه منطقهاي و بهبود معيشت و لحاظ مسائل اجتماعي سد نرماب با حجم مخزن 115.3 ميليون مترمکعب با هدف تأمين آب شرب شهر گنبد و روستاهاي مسير، نوار مرزي اينچهبرون و روستاها، شهرستان مينودشت و روستاهاي تابعه و کشاورزي منطقه، از سال 85 آغاز شد و درحالحاضر با پيشرفت حدود 77 درصد در دست اجراست. اجراي سد که از طريق سرمايهگذاري داخلي (ماده 56 قانون بخشي از مقررات مالي دولت) انجام ميپذيرد، با حجم سرمايهگذاري قابلتوجهي به بهرهبرداري خواهد رسيد که تاکنون حدود دوهزارو 500 ميلياردريال براي اين طرح هزينه شده است.يکي از اقدامات مهم و مؤثر در طرح نرماب پروژه جابهجايي روستاي جنگلده پايين به محل سايت جديد است که در دوکيلومتري جنوب شهر مينودشت واقع شده است. هدف از اين کار انتقال روستاي جنگلده پايين از داخل مخزن به مکان جديد و جلوگيري از مهاجرت روستاييان به خارج از منطقه است. تجربيات گذشته نشان ميدهد استملاک و مهاجرت روستاييان به ساير نقاط، علاوهبر فروپاشي کانونهاي سکونت روستايي، موجب بروز مشکلات عديده اجتماعي میشود و پيامد آن ايجاد حاشيهنشيني شهرها، حذف توليدات و شغلهاي محلي و ايجاد شغلهاي کاذب، بروز مشکلات روحي و... خواهد بود. بنابراین وزارت نيرو در تلاش است با هدف بهحداقلرساندن مشکلات ناشي از مهاجرت افراد، در حد امکان نسبت به ايجاد سکونتگاهها و حفظ مجامع روستايي در منطقه خود اقدام كند. در اين ارتباط و مطابق تجربيات خود نسبت به ساخت روستاي جايگزين جنگلده پايين در سطح 65 خانوار و در نزديکي موقعيت قبلي روستا و خارج از مخزن سد نرماب و با امکانات رفاهي مناسب اقدام كرد، بهنحويکه با رعايت هزينههاي پيشبينيشده و هماهنگي با ساير دستگاهها، اين مهم عملياتي و موقعيت جديد آماده بهرهبرداري و سکونت شده است. 4- سد چايلي سد چايلي با حجم مخزن 446 ميليون مترمکعب و ظرفيت تنظيم حدود 80 ميليون مترمکعب ضمن تقويت و پايدارسازي آب زيستمحيطي و کمک به تالابهاي منطقه، تأمين آب بخشي از اراضي کشاورزي پاياب در منطقه مراوهتپه را نيز عهدهدار خواهد بود. درحالحاضر عمليات اجرائي جاده جايگزين به پايان رسيده و آماده بهرهبرداري و عمليات اجرائي سيستم انحراف آن در حال انجام است.يکي از مهمترين بخشهاي اين طرح اجراي جاده جايگزين محور مواصلاتي مراوهتپه است که قبلا در داخل درياچه قرار ميگرفت. مسير جديد از نقطهاي نزديك شهر مراوهتپه شروع میشود و با عبور رودخانه اترک، از مجاورت درياچه آتي سد چايلي با طول 22 کيلومتر ادامه يافته و در پاياب سد به جاده موجود منتهي ميشود. اين جاده شامل 22 کيلومتر طول، 75 دستگاه آبرو و پنج دستگاه پلهاي خاص و بزرگ است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.