|

سخنرانی مازیار اسلامی، صالح نجفی و مراد فرهادپور در باره کتاب «کوتاه‌ترین سایه»

نظریه معرفت نیچه

گروه اندیشه: در ایران انواع و اقسام نیچه داریم: نیچه بازاری، نیچه زیباشناختی، نیچه ناقد فرهنگ، نیچه ایرانیان و پیامبر پست‌مدرنیسم. وجه اشتراک همه این نیچه‌ها گرفتن زهر فلسفه نیچه، مخفی‌کردن نکات حیرت‌آور و شوکه‌کننده فلسفه او و بهره‌برداری از آن به نفع اهدافی ملت‌گرایانه است. بنابراین قرائت نیچه‌ای که به دور از نسبی‌گرایی مفهوم حقیقت را در خود دارد اهمیت زیادی دارد. تردیدی نیست که نیچه را باید در پس‌زمینه خوانش‌های رایج در غرب و در واکنش به خلاق‌ترین پروژه‌های بازخوانی نوشته‌ها و اندیشه‌های او خواند و از دل تنش‌های زاینده میان آنها راهی نو برای نیچه‌خوانی در زبان فارسی گشود. تنش‌هایی جدی میان خوانش‌های مختلف از فلسفه‌ او وجود دارد که نشان می‌دهد این فلسفه را باید در «لبه دوگانگی و دوپارگی نیچه» خواند. او «از يک سو آغاز را چيزي تصوير مي کند که پس از وقوع رخدادي فاجعه گون که عصري جديد را به راه مي اندازد خواهد آمد و از سوي ديگر آغاز مطلق را چيزي تصور مي کند که به هنگام نيمروز شروع مي شود، در نيمه راه زندگي». (ص٥٢) يا در جايي ديگر از يک سو حقيقت را دروغ سودمند مي داند که پس پشت آن چيزي جز تفاسير و نيازهاي بشر نيست و صرفاً تضمين کننده آرامش و ثبات ماست و ربطي به واقعيت في نفسه ندارد، و از سوي ديگر از «حقيقت» مي گويد و نشان مي‌دهد حقيقت براي زندگي مضر است و مردم به همين دليل آن را طرد مي‌کنند، چون آرامش و موقعيت مرکزي و محوري انسان را در جهان بر هم مي‌زنند. به تازگی کتابی به فارسی ترجمه و منتشر شده که تلاشی است در رفع ابهام این دوگانگی: «کوتاه‌ترین سایه» اثر آلنکا زوپانچیچ که دفاعی است از نظریه معرفت نیچه و همخوانی آن با دیالکتیک و درعین‌حال پاسخی است به خوانش خلاق دلوز از نیچه. این کتاب در کنار برخی آثار ازجمله «فلسفه، معرفت و حقیقت»، «زرتشت نیچه» پیر ابر سوفرن، «زرتشت نیچه کیست؟» و شرح‌های هایدگر و فوکو، «نیچه و فلسفه» دلوز دست خوانندگان فارسی‌زبان را در شناخت بهتر فلسفه نیچه باز گذاشته‌اند و درعین‌حال، امکان ارزیابی مواجهه جریان‌های فلسفه رادیکال معاصر را نیز فراهم کرده‌اند. پنجشنبه گذشته نشستی در مؤسسه پرسش برگزار شد در نقد و بررسی این کتاب با حضور مازیار اسلامی، صالح نجفی و مراد فرهادپور. آنچه در ادامه می‌آید خلاصه‌ای از مباحث طرح‌شده در این جلسه است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.