|

توافق تاریخی خزر از نگاه دیگران

روزنامه انگلیسی گاردین و برخی دیگر از رسانه‌های خارجی با اشاره به امضای کنوانسیون رژیم حقوقی دریای خزر از سوی پنج کشور ساحلی این دریا، آن را توافقی تاریخی خواندند. گاردین در گزارش خود نوشت: ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهوری روسیه و حسن روحانی، همتای ایرانی او، روز یکشنبه در پایان هفته‌ای که هر دو کشور از سوی آمریکا تحریم شدند، دیدار کردند. اما این دیدار به‌منظور توافق علنی بر سر یک واکنش مشترک در مقابل «جنگ اقتصادی» نبود که روسیه آن را تحریم توصیف کرده است. بعد از بالغ بر 20 سال تلاش‌های دیپلماتیک، پنج کشور حوزه دریای خزر شامل روسیه، ایران، قزاقستان، آذربایجان و ترکمنستان درباره چارچوب قانونی سهیم‌شدن در آب‌های این دریا که اروپا را به آسیا وصل می‌کند و مملو از منابع نفت و گاز و سکونت‌گاه ماهیان خاویاری است، توافق کردند. دیپلمات‌ها این سند را یک قانون اساسی منطقه‌ای توصیف کردند. پوتین در اتاقی با حضور رؤسای ‌جمهور و امور خارجه کشورهای حاشیه خزر گفت: اجلاس ما درصورتی‌که واقعا تأثیر مهمی در یک دوره زمانی خاص داشته باشد، استثنایی است. روحانی با لحنی محتاطانه‌تر گفت: امروز ما اقدام بسیار مهمی را انجام دادیم، اما باید متوجه باشیم که مسائل مهم‌تری وجود دارند که باید به آن رسیدگی شود. گاردین نوشت: این نشست یک پیروزی دیپلماتیک بود. تا همین هفته گذشته تحلیلگران می‌گفتند که احتمال امضای این توافق از سوی تهران 50-50 است. این روزنامه افزود: دریای خزر که قبلا تحت کنترل ایران بود، مسئله حساسی برای این کشور قلمداد می‌شود. این کشور بخش شمالی این دریا را در دهه 1830 با شکست مقابل روسیه از دست داد و این شکست به نظر دردناک بوده است. گاردین با اشاره به فشارهای آمریکا بر ایران نوشت: هدف دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، کاهش فروش نفت و به صفررساندن آن تا ماه نوامبر بوده است که به شکل فزاینده‌ای به نظر غیرمحتمل می‌رسد. چین به‌عنوان بزرگ‌ترین مشتری نفتی ایران روز جمعه گفت که به تجارت با ایران ادامه می‌دهد. این روزنامه مدعی شد: روحانی از نشست دوجانبه خود با پوتین در حاشیه نشست خزر برای کسب اطمینان مشابهی استفاده کرد. گاردین به‌نقل از «استنیسلاو پریتچین»، کارشناس سیاسی مسائل دریای خزر، نوشت: روحانی و پوتین روابط شخصی بسیار خوبی دارند و همدیگر را خوب درک می‌کنند. آنها درباره تحریم‌ها و مسائل سوریه هم مذاکره خواهند کرد. امضای این کنوانسیون یک نتیجه واقعی است و موفقیت بزرگی محسوب می‌شود. این گزارش افزود: کنوانسیونی که از نظر قانونی کشورها را متعهد می‌کند که مانع بازکردن مرزهای خود روی یک کشور متجاوز طرف سوم مانند آمریکا و سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) شوند یا ارتشی خارجی در همه آب‌های خزر حضور یابد، دستاوردی برای پوتین است. برای روحانی، نمایش راهبردی حمایت روسیه اهمیت بیشتری دارد. نفت و گاز در خزر روزنامه دیلی‌استار، راشاتودی، آیریش‌تایمز و خبرگزاری شینهوای چین نیز این توافق را تاریخی توصیف کردند. دیلی‌استار نوشت: این توافق اختلافات طولانی بر سر دریا یا دریاچه‌بودن خزر را رفع می‌کند که هرکدام چارچوب حقوقی بین‌المللی خود را دارد. راشاتودی نوشت: دریای خزر 48‌ میلیارد بشکه نفت و 292 تریلیون فوت مترمکعب گاز طبیعی از ذخایر اثبات‌شده ساحلی را در خود جای داده است. مجموعه‌ای از خطوط لوله مهم از این دریا می‌گذرد که آسیای مرکزی و قفقاز را به مدیترانه وصل می‌کند. تقریبا دو دهه طول کشید تا مذاکرات بین پنج کشور آغاز شود. «آندری گروزین» به ریانووستی گفت که هر یک از کشورهای خزر دنبال منافع اقتصادی و ژئوپلیتیکی خود حتی با هزینه همسایگانش است. او توضیح داد این توافق به دنبال رضایت ایران برای امضای چنین کنوانسیونی به دست آمد و در نتیجه همه طرف‌ها تلاش کردند به توافق برسند. نمی‌توان گفت این توافق برنده یا بازنده دارد. هر کشوری لحن خود را ملایم کرده است؛ حتی کشورهایی مانند جمهوری آذربایجان و قزاقستان که دنبال منافع بیشتری هستند. خبرگزاری شینهوا نوشت: پنج کشور توافقی را برای سهیم‌شدن در دریای خزر امضا کردند. این توافق که بر اساس همکاری اقتصادی در دریای خزر است، اولویت را به برقراری روابط اقتصادی و تجاری و تعمیق همکاری دوجانبه و نزدیک می‌دهد. به گزارش ایرنا، توافق سران پنج کشور ساحلی دریای خزر با استناد به اصول و موازین منشور ملل متحد و حقوق بین‌الملل، اصل حسن هم‌جواری و تفاهم متقابل بین طرف‌ها و تأکید بر استفاده از دریای خزر برای اهداف صلح‌جویانه و مدیریت بخردانه منابع آن بر سر متنی تحت عنوان «کنوانسیون رژیم حقوقی دریای خزر» حاصل آمد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.