جنگ تجاري واشنگتن و پکن نشانهاي از نظام ناکارآمد اقتصاد جهاني است
بازي چين با فريب آمريكا
تنش تجاري ميان واشنگتن و پکن، طيفهاي مختلف سياسي ايالات متحده را به تحرک واداشته و رويکرد جديدي در ميان سياستمداران آمريکايي در قبال چين در حال شکلگيري است. بهطوريکه در جنگ تعرفهها دونالد ترامپ تنها نيست و رقبا و منتقدانش هم به حمايت از او برخاستهاند. انتقادهاي ترامپ عليه چين در اظهارات برني سندرز، سناتور مستقل ايالت ورمونت که نامزد انتخابات رياستجمهوري 2016 آمريكا بود نيز طنينانداز شده است. اخيرا سندرز «انتقال تکنولوژي آمريكا به چين» و «سرمايهگذاري در اين کشور» را محکوم کرد. اليزابت وارن، سناتور دموکرات و سرشناس ايالت ماساچوست هم موضعي مشابه موضع استيو بنن، استراتژيست ارشد پيشين کاخ سفيد که يک راستگراي افراطي است، اتخاذ کرد و خواستار اجراي سياستي تهاجمي عليه چين شد. چاک شومر نيز از ديگر چهرههاي شاخص دموکرات بهشمار ميآيد که از جنگ تعرفهها عليه چين حمايت کرده است. يکصداشدن با دونالد ترامپ فقط به منتقدان و رقباي شاخص ترامپ محدود نميشود. رسانههاي مختلف آمريكايي از والاستريت ژورنال گرفته تا شوراي روابط خارجي، در اين نبرد تجاري نقطه مشترکي پيدا کردهاند. بهاینترتیب به نظر ميرسد که تمام طيفهاي سياسي و اقتصادي آمريكا به اين نتيجه رسيدهاند که چين از ابزار تجارت، سوءاستفاده ميکند و بنابراين زمان رويارويي ايالات متحده با چين فرا رسيده است.در تصويري که جريانهاي مختلف سياسي و رسانهاي آمريكا عليه چين ارائه ميدهند، هنوز نقاط مبهمي وجود دارد. هيچکدام از معترضان به چين از دليل اتخاذ چنين رويکردي از سوي اين کشور سخن به ميان نياوردهاند. درحالحاضر چين نقش هيولايي را ايفا ميکند که در حال ضربهزدن به آمريكاييهاي مظلوم است. براي مثال رون وايدن، سناتور دموکرات و عضو کميته مالي سنا ميگويد: «چين مالکيت معنوي ما را به سرقت ميبرد. آنها کمپانيهاي آمريكايي را تا وقتي که اسرار تجارت خود را لو ندهند، گروگان نگه ميدارند». تا زماني که سياستمداران آمريكايي چنين ديدگاه يکطرفهاي را در قبال چين داشته باشند، چندان عجيب نيست که افکار عمومي آمريكا هم چين را مانع بزرگ بر سر راه تجارت جهاني و اقتصاد بازار آزاد بدانند. چين عامل بروز بحران در اقتصاد جهاني نيست اما تقابل ماههاي اخير واشنگتن و پکن باعث وخيمترشدن وضعيت اقتصادي در جهان شده است. دونالد ترامپ با هدف افزايش فشار بر چين، آتش جنگ تجاري را با افزايش تعرفهها شعلهورتر کرد. ترامپ وعده داده که افزايش تعرفه واردات از چين به معني «شغل بيشتر و ثروت بيشتر براي آمريكاييها است». اما همين وعده ترامپ ميتواند به سود چين عمل کند. اگر ايجاد فرصتهاي شغلي و ثروت بيشتر معياري براي مشخصشدن طرف پيروز در جنگ تجاري باشد، چين بيش از ايالات متحده از آن بهره خواهد برد؛ چراکه هزينه تعرفههاي اعمالشده از سوي دولت ايالات متحده را بيشتر مصرفکنندگان و شرکتهاي آمريكايي پرداخت ميکنند و دولت پکن با انجام اقداماتي موجب کاهش آسيبهاي وارده به شرکتهاي چيني ميشود تا بهاينترتيب اقدام آمريكا را تلافي کند. البته نبايد اين نکته را نيز از نظر دور داشت که پکن نيز پس از اعمال تعرفه واردات از سوي آمريكا، براي واردات کالاهاي آمريكايي تعرفه تعيين کرد. اگر ايالات متحده ميخواهد در نبرد تجاري با چين پيروز شود، بايد تعرفههايي وضع کند که لطمهاي جبرانناپذیر به اقتصاد چين بزند تا از اين طريق رهبران اين کشور را مجاب کند که خواسته آمريكا براي تغيير قوانين مالکيت معنوي را بپذيرند.اما ترامپ با تعيين تعرفه واردات از چين روي صادرات چين دست گذاشته که سلامت اقتصادي چين وابستگي زيادي به آن دارد. بااينحال استراتژي ترامپ بدون هزينه هم نيست. اقتصاد چين در سه دهه اخير رشد عجيبي داشته و به بزرگترين صادرکننده در جهان تبديل شده است و صادرات به آمريكا درصد شایانتوجهي از تجارت خارجي چين را تشکيل ميدهد. اما نکته مهم اين است که بيش از نيمي از صادرات چين به آمريكا از سوي شرکتهايي صورت ميگيرد که چيني نيستند و کالاها و مواد مورد نياز توليدکنندگان آمريكايي را توليد و صادر ميکنند. بهاينترتيب بخش زيادي از تعرفههاي دولت ترامپ که با هدف اعمال فشار بر چين وضع شده، در واقع بر شرکتهاي غيرچيني ازجمله آمريكايي و اروپايي تأثير ميگذارد.اين شرکتها هم نميتوانند بهسرعت فعاليت خود را به خارج از چين انتقال دهند و در نتيجه با افزايش قيمت محصولاتشان، مصرفکنندگان آمريكايي بهطور غيرمستقيم تاوان افزايش تعرفه واردات را خواهند داد. علاوهبراين، بخش عمدهاي از واردات آمريكا از چين، شامل ارزش کالايي است که در ديگر کشورها ازجمله خود آمريكا ايجاد شده است. در آنسو هم رهبران چين با توجه به افزايش ناآراميهاي اجتماعي و سياسي در نقاط مختلف اين کشور به اين نتيجه رسيدهاند که تنها راه مديريت اين بيثباتي ادامه روند توسعه و رشد اقتصادي سالهاي اخير و صادرات کالاهاي باکيفيتتر و ارزشمندتر است اما دام «درآمد طبقه متوسط» ميتواند تجربه تلخ مصر، تايلند و برزيل را براي چين هم تکرار کند. منبع: فارن پالسي
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.