قدمگاه برونرفت از وضع موجود آموزشوپرورش
منوچهر کلهر. کارشناس آموزشی
در پاسخ به پرسش راهحلهای برونرفت از وضع فعلی آموزشوپرورش، به نظر میرسد اولین اقدام مبارزه با فساد فراگیر و توجه به وضعیت معیشتی معلمان است زیرا در فضای غبارآلود موجود، امید و اعتماد به مدیریت کلان ضرورت تام دارد. در بهسازی آموزشوپرورش علاوه بر امید و اعتماد، معیشت معلمان و برآوردن نیازهای اولیه عاملهای خط مقدم تربیت به منظور عبور از نیازهای اولیه برای احساس نیاز به تحول ضروری است. با وجود این، این سه عامل مهم، یعنی مبارزه با فساد فراگیر و امید به آینده و بهبود وضع معیشتی معلمان، به هم وابسته هستند، ولی بهبود وضع حقوق و مزایای معلمان پیششرط اساسی آغاز فرایند عبور از وضع موجود به وضع مورد انتظار است.
دومین اقدام شجاعانه حل تضاد بین نگرههای جدید و قدیم است. نگاه علمی و تخصصی به آموزشوپرورش و توأم با تأکیدات سنتی است. در نظریههای جدید، یادگیری در درون یادگیرنده بر اثر تعامل با محیط اتفاق میافتد و یادگیری هرکس منحصربهفرد است (برنامهها پژوهشمحور، مسئلهمحور است، معلم راهنما و در کنار شاگردان و...) درحالیکه یادگیری در نگاه سنتی مبتنی بر محرک-پاسخ است (برنامهها، موضوع محور، نخبهپرور، مقلدپرور است و نقش معلم، دانایی هدایتکننده و از بالا انتقالدهنده موضوعات است و...).
ارزشیابی در اولی باز، متنوع، چندگانه و متناسب با توانایی هر فرد و فرایندمدار است. در دومی مبتنی بر یکسانپروری، بسته، کمتنوع و عمدتا کاغذ/ مدادی و نتیجهمدار است. معلمان در اولی صاحبنظر، آزاد، متخصص و تولید و تلفیقکننده محتوا و در دومی، انتقالدهنده محتوای تعیینشده و معتبر هستند. اولی آزاده، خلاق، منتقد و محققپرور و دومی پذیرنده و مریدپرور است.
با درنظرگرفتن مهارتهای مورد نیاز در هزاره سوم، این دو رویکرد به آموزشوپرورش و اجرای ترکیبی از این دو در مدارس و تأکید بر مهارتهای خوب گذشته و انتخاب و انتصاب مدیران براساس نگرههای سنتی و حافظان وضع موجود از یک طرف و از سوی دیگر تدریس نظریههای جدید، روشهای جدید تدریس، پرورش خلاقیت و کارآفرینی و... به معلمان، به نظر میرسد تضاد پنهان و آشکاری را تولید کرده و به کاهش اعتبار آموزشوپرورش، تنزل منزلت اجتماعی معلمان و شکلگیری هویت سطحی فرهنگی، ملی و مذهبی دانشآموزان منجر شده است. اگر هدف اصلی آموزشوپرورش آمادهکردن افراد برای زندگی تعریف شود و زندگی نیز به کوتاهسخن «برخورد با مسائل و حل آن» قلمداد شود، فرایند تعلیموتربیت امروز ما نیازمند بازتعریف، زندگی، تربیت و نقش معلم و مدرسه در آمادهکردن افراد برای زندگی است. وضع موجود به تجربه و مطالعه، روزگار به سرکردن و اندکی دانشافزایی بوده و بهشدت نیازمند بازنگری در همه ابعاد و عناصر است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.